thumb|Mata Hari (1876–1917), wier publieke imago bijdroeg aan het archetype van de femme fatale Een femme fatale (Frans voor 'fatale vrouw') is een archetype uit de kunst, literatuur en populaire cultuur. Het verwijst naar een aantrekkelijke, mysterieuze en vaak onafhankelijke vrouw die haar charme, intelligentie of seksualiteit gebruikt om anderen, veelal mannen, te verleiden, te manipuleren of te beïnvloeden. Haar optreden leidt dikwijls tot de ondergang of het ongeluk van degenen die voor haar vallen.
In de negentiende eeuw, met name tijdens het symbolisme en de fin de siècle, ontwikkelde de femme fatale zich tot een van de vele motieven in de Europese kunst en literatuur. Schrijvers gebruikten het archetype om thema's als verlangen, macht en de veranderende positie van de vrouw te verkennen.
Het archetype komt voor in romans, toneelstukken, opera's, schilderkunst, strips en films, waar het vooral bekend werd door de film noir uit de jaren veertig en vijftig. Bekende voorbeelden zijn Salomé, Carmen en Mata Hari, al verschilt per figuur in hoeverre zij daadwerkelijk als femme fatale kunnen worden beschouwd.
Voorbeelden Historisch Door de geschiedenis heen zijn er veel vrouwen bekend die als femme fatale gehandeld (zouden) hebben: Cleopatra VII, koningin van Egypte Salomé II Lou Andreas-Salomé, schrijfster (19e eeuw); Mata Hari, min of meer als archetype
Fictief Milady de Winter uit De drie musketiers de Vampier of Vamp, vertolkt door Theda Bara in A Fool There Was Catherine Tramell, Sharon Stones personage in Basic Instinct Rebecca Romijn, als Laure / Lily in de Frans-Engelse film Femme Fatale van Brian De Palma Katherine Pierce, personage in The Vampire Diaries Carmen uit de gelijknamige opera van Georges Bizet
Zie ook Film noir Bondgirl
Categorie:Seksualiteit Categorie:Frans begrip Categorie:Film noir