150px|miniatuur|Wapenschild van de edele familie Van Steelant (Ter Elst) miniatuur|150px|Het wapenschild van de voormalige gemeente Loppem Van Steelant (ook Van Steelandt en Van Steeland) is de naam van een oude Vlaamse adellijke familie, vermoedelijk afkomstig uit Zeeuws-Vlaanderen. De familie is vanaf de dertiende eeuw met zekerheid verbonden met Loppem en kwam later ook voor in het Waasland, de Noordelijke Nederlanden en Brabant. Leden van verschillende takken traden op als heren, schepenen, baljuws, ontvangers en rentmeesters.
Geschiedenis Loppem en de middeleeuwen De familie leefde lange tijd in Loppem, nu een deelgemeente van Zedelgem bij Brugge. Zij volgde er vermoedelijk de familie Van Loppem op als dorpsheren. Filips van Steelant (overleden in 1279) geldt in de moderne erfgoedliteratuur als de oudst met zekerheid bekende dorpsheer uit het geslacht. De familie bezat er het Hof van Steelant, dat als zetel van de heerlijkheid fungeerde.
In de vijftiende eeuw kwam de heerlijkheid in handen van de heren van Gruuthuse. Dat betekende niet dat de naam Van Steelant verdween: meerdere familieleden worden genoemd in een lijst van de Vlaamse adel uit 1437. Het latere gemeentewapen van Loppem is op het familiewapen gebaseerd en werd in 1843 bij koninklijk besluit verleend.
Het Land van Waas Vanaf de vijftiende eeuw bekleedden Van Steelants belangrijke ambten in het Land van Waas. Jan van Steelant, hoofdschepen van het Waasland, werd op 15 mei 1452 in Gent terechtgesteld omdat hij tijdens de Gentse Opstand de Bourgondische hertog Filips de Goede trouw was gebleven. Een latere Jan van Steelant was hoofdschepen van 1477 tot 1487. Tegen het einde van de vijftiende eeuw behoorde de familie tot de vermogende ambtsadel van het Waasland.
Servaas van Steelant de oude (overleden in 1551) was erfelijk ontvanger van het Land van Waas en vanaf 1542 hoofdschepen. Zijn broer Lodewijk was hoogbaljuw in 1523–1529 en opnieuw van 1532 tot zijn overlijden in 1551. Via hun zuster Livina, die met Lieven van Pottelsberghe was gehuwd, kwam ook de heerlijkheid Wissekerke in deze familietak terecht.
De bekendste telg van deze tak was Servaas van Steelant (1533–1607). Koning Filips II benoemde hem in 1562 tot hoogbaljuw van het Land van Waas. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog koos hij tijdelijk de zijde van de opstand, maar in 1583 verzoende hij zich met landvoogd Alexander Farnese. In 1585 speelde hij een belangrijke bestuurlijke en logistieke rol bij de inzet van Wase arbeidskrachten voor Farneses scheepsbrug over de Schelde tijdens het beleg van Antwerpen. Hij bleef tot 1604 hoogbaljuw en droeg het ambt daarna over aan zijn schoonzoon Philippe de Recourt de Licques.
De Noordelijke Nederlanden Een andere vroegmoderne tak was nauw verbonden met het huis Oranje-Nassau. Marcus, ook Marcq, van Steelant was al in 1565 rentmeester-generaal van de prins van Oranje in het kwartier van Breda. Hij huwde in 1553 te Dendermonde met Anna van Royen en overleed in 1596 te Delft. Zijn functie en zijn beheer van goederen van Oranje-Nassau zijn ook in de archieven van de Nassause Domeinraad terug te vinden.
Marcus' zoon Philips van Steelant (geboren in 1566) was heer in Grijsoord, drost van Buren en raad van prins Maurits van Oranje. Hij huwde in 1597 te Delft met Margaretha van Mechelen. Omstreeks 1617 liet hij het door brand beschadigde familiehuis in Zevenbergen herbouwen; dit gebouw werd later het Huis Steeland genoemd.
Perk 150px|miniatuur|rechts|Het wapenschild van de gemeente Steenokkerzeel In 1718 kwamen Perk en het kasteel van Perk in handen van de familie Van Steelant, nadat de laatste mannelijke telg van de familie De Marselaer kinderloos was overleden. Het familiewapen van Van Steelant werd het wapen van Perk. Sinds de gemeentefusie is het als onderdeel opgenomen in het wapen van Steenokkerzeel. In 1809 werd het domein verkocht aan Pieter Bounder; die verkocht het in 1833 aan Prosper Christyn de Ribaucourt.
Hansbeke De oorspronkelijke leenhouders van de heerlijkheid van Hansbeke droegen de naam van het dorp. De heerlijkheid bleef tot in de twaalfde eeuw in handen van de familie Van Hansbeke en kwam vervolgens door een huwelijk in handen van de familie Van Steelant. Na de Van Steelants werd zij door opeenvolgende adellijke families gehouden, onder wie Van Gistel en Van Halewijn.
Wapen Het kernwapen van de familie wordt beschreven als: in keel een dwarsbalk van zilver, getralied van azuur. In oudere wapenboeken komen voor afzonderlijke familieleden verschillende breuken of toevoegingen voor, waaronder sterren, ringen, penningen en een barensteel.
Het wapen van Loppem combineerde het familiewapen met drie zespuntige sterren van zilver. Ook het voormalige gemeentewapen van Perk was aan het wapen van Van Steelant ontleend.
Genealogische selectie
Onderstaande selectie toont de vroegmoderne Nederlandse tak en enkele verbindingen met de families Van Aerssen, Van Brakell, Orizandt, Van den Santheuvel en Van Oosterzee. Zij is niet volledig: binnen de grotere gezinnen zijn vooral ambtsdragers, erfdochters en personen opgenomen die de overgang naar een andere familietak zichtbaar maken. De middeleeuwse generaties zijn weggelaten, omdat niet iedere tussenliggende verwantschap in moderne publicaties sluitend is aangetoond.
Marcus (Marcq) van Steelant (overleden 1596), rentmeester-generaal van de prins van Oranje; huwde in 1553 Anna van Royen. Philips van Steelant (1566–1623), heer in Grijsoord, drost van Buren en raad van prins Maurits; huwde in 1597 Margaretha van Mechelen (overleden 1643). Philips van Steelandt de jonge, heer van Grijsoord en Oudenhoorn, drost van Buren en kolonel der infanterie; huwde in 1624 Emmerentia van Aerssen, dochter van diplomaat François van Aerssen en Petronella van Borre. Lodewijk van Steelandt (overleden 1710), heer in Grijsoord, Oudenhoorn en Vredestein, drost van Buren en heer van Ubbergen; huwde in 1670 Geertruida Vijgh van Ubbergen (overleden 1714). Odilia Louisa van Steelandt (overleden vóór 1763), vrouwe van Valburg en Ubbergen; huwde eerst Johan baron van Welderen en vervolgens Johan Rabo baron van Keppel. Margaretha Gijsberta van Steelandt (1681–1744), vrouwe van Vredestein en in Grijsoord; huwde in 1711 Floris Adriaan van Brakell (1680–1722), schepen en burgemeester van Tiel.Nederland's Adelsboek, jaargang 1912, 's-Gravenhage: W.P. van Stockum & Zoon, p. 398–399 (digitaal exemplaar). Willem van Steelandt (overleden 1665), heer in Oudenhoorn; had met Elisabeth Isabella van Boymer een zoon die in 1663 werd gelegitimeerd. Willem van Steelandt (overleden 1677); huwde in 1664 te Delft Agneta van der Mast. Sabina Agneta van Steelandt (1666–1734); huwde op 31 augustus 1698 te Standdaarbuiten Lodewijk Orizandt (1672–1720), ontvanger van de gemene middelen, rentmeester van de domeinen en schepen van Willemstad. Sabina Louisa Orizandt (1701–1772); huwde in 1723 Henrik van den Santheuvel (1690–1741), oudraad en schepen van Dordrecht en schout en rentmeester van Cromstrijen.Nederland's Adelsboek, jaargang 1922, 's-Gravenhage: W.P. van Stockum & Zoon, p. 192–194 (digitaal exemplaar). Sabina Henrica van den Santheuvel (1731–1805); huwde in 1751 Michiel Mattheus van Oosterzee (1720–1774), kapitein-ingenieur en cartograaf.A.A. Vorsterman van Oyen, Stam- en Wapenboek van aanzienlijke Nederlandsche familiën, met genealogische en heraldische aanteekeningen, deel II, Groningen: J.B. Wolters, 1888, p. 399–403 (digitaal exemplaar). Jan Engelbert Orizandt (1704–1743), baljuw, schout en dijkgraaf van Niervaart; huwde Cornelia van Gils. Dirk Orizandt (1706–1733), student geneeskunde te Leiden. Anne Marie van Steelant; huwde in 1623 David van Marlot (1593–1680), edelman, militair en hoffunctionaris.
Zie ook
Domein van Perk Kasteel van Hansbeke Orizandt
Literatuur
F.A. Brekelmans, „Het Huis Steeland te Zevenbergen”, Jaarboek De Ghulden Roos, 16 (1956). Fred. Caland, „Een tak van het in Nederland uitgestorven geslacht van Steeland”, Algemeen Nederlandsch Familieblad, 13 (1900), p. 254–261. Nederland's Adelsboek, jaargangen 1912 en 1922. René Vermeir en Sylvie De Smet, „Kiezen zonder te verliezen: hoogbaljuw Servaas Van Steelant en het Land van Waas, 1562–1585”, Handelingen der Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde te Gent, 66 (2012), p. 93–118. A.A. Vorsterman van Oyen, Stam- en Wapenboek van aanzienlijke Nederlandsche familiën, met genealogische en heraldische aanteekeningen, deel II, Groningen, 1888, p. 399–403. M.G. Wildeman, „Aanteekeningen van Steelandt”, Taxandria, 33 (1926), p. 33–38.
Zie ook
Domein van Perk Kasteel van Hansbeke Orizandt
Literatuur
F.A. Brekelmans, „Het Huis Steeland te Zevenbergen”, Jaarboek De Ghulden Roos, 16 (1956). Fred. Caland, „Een tak van het in Nederland uitgestorven geslacht van Steeland”, Algemeen Nederlandsch Familieblad, 13 (1900), p. 254–261. Nederland's Adelsboek, jaargangen 1912 en 1922. René Vermeir en Sylvie De Smet, „Kiezen zonder te verliezen: hoogbaljuw Servaas Van Steelant en het Land van Waas, 1562–1585”, Handelingen der Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde te Gent, 66 (2012), p. 93–118. A.A. Vorsterman van Oyen, Stam- en Wapenboek van aanzienlijke Nederlandsche familiën, met genealogische en heraldische aanteekeningen, deel II, Groningen, 1888, p. 399–403. M.G. Wildeman, „Aanteekeningen van Steelandt”, Taxandria, 33 (1926), p. 33–38.
Categorie:Zuid-Nederlands adellijk huis (voor 1830) Categorie:Hansbeke