thumb|Bojko familie in Maniava, eind 19e eeuw
Bojken (Roetheens: , ; Oekraïens: , ; Pools: ; Slowaaks: ), of gewoon Hooglanders (верховинці, verkhovyntsi), zijn een etnische groep in de Karpaten van Oekraïne, Slowakije, Hongarije en Polen. Samen met de naburige Lemken, Hoetsoelen en Roethenen zijn de Bojken een subgroep van etnische Oekraïners en hun Roetheense dialect wordt beschouwd als onderdeel van een dialectcontinuüm binnen het Oekraïens.Vasyl Greshchuk. Lexicographical Studies on the Southwestern Dialects of the Ukrainian LanguageThe Vanishing Galician Lexicon and How It Lingers in the Diaspora. Gearchiveerd op 1 april 2023.Ivanochko Κ. Μ. ACCENT VARIANCE OF STRUKTURAL CLASS IX VERBS IN SOUTHWESTERN SUPRADIALECT OF UKRAINIAN LANGUAGE. Gearchiveerd op 11 augustus 2022.Richard T.Schaefer (ed.), 2008, Encyclopedia of Race, Ethnicity, and Society, Volume 1, Sage Publications, p. 1341.James Stuart Olson, Lee Brigance Pappas & Nicholas Charles Pappas, 1994, An Ethnohistorical Dictionary of the Russian and Soviet Empires, Greenwood Publishing Group, pp. 109–110. Bojken verschillen van hun buren in dialect, kleding, volksarchitectuur en gebruiken.
Etymologie thumb|left|upright|Museum van de Bojkocultuur in DolynaMet betrekking tot de oorsprong van de naam Bojken bestaan er verschillende etymologische hypothesen. Algemeen wordt aangenomen, zoals uitgelegd door priester Joseph Levytsky in zijn Hramatyka (1831), dat het is afgeleid van het deeltje boiie. In het bijzonder is het afgeleid van de uitroep "бой!, бойє!" (< bo-i-je >), wat betekent "het is echt zo!", dat vaak door de bevolking wordt gebruikt.
De 19e-eeuwse geleerde Pavel Jozef Šafárik, met wie de Kroatische historicus Franjo Rački en Britse historicus Henry Hoyle Howorth het eens waren, betoogde een direct verband van de Bojken met de in de 10e eeuw genoemde regio van Boiki De Administrando Imperio, maar dit proefschrift is verouderd en verworpen. De meeste geleerden, waaronder Mychajlo Hroesjevsky, verwierpen het al in de 19e eeuw omdat volgens hen Boiki een duidelijke verwijzing was naar Bohemen, dat op zijn beurt voortkwam uit de naam van de Keltische stam, Boii. De afleiding van Boii, werd ook betwist omdat er niet genoeg bewijs was. Bojken worden ook wel Verkhovyntsi (Hooglanders) genoemd. Net als de Hoetsoelen en Lemken zijn ze sinds de 18e en 19e eeuw opgenomen in historische en etnografische bronnen.
Origine thumb|upright=1.5|Kaart van Oekraïense dialecten (2005). Bojkens-dialect (13) Bojken worden beschouwd als afstammelingen van Oost-Slavische stammen, met name "Witte Kroaten" die in de regio woonden, mogelijk ook Oelitsjen die uit het Oosten kwamen, en deels Vlachse herders die later immigreerden uit Transsylvanië.
Demografie In de door Bojken bewoonde regio, genaamd "Boikivshjyna", woonden tot 400.000 mensen, van wie de meesten Bojken waren. Ze woonden vóór de gedwongen verhuizing in 1947 ook in Sanok, Lesko en Przemyśl van het Woiwodschap Subkarpaten in Polen. Ter herinnering aan de Bojken, heeft het nationale parlement van Oekraïne, de Verchovna Rada in 2016, Telmanove Raion omgedoopt tot Boykivske Raion, waar Bojken uit Czarna (vandaag in Polen) werden gedeporteerd na de in 1951 Pools-Sovjet-territoriale uitwisseling. Geschat wordt dat er in 1970 nog 230.000 mensen van Bojko-afkomst woonden.
In Oekraïne is de classificatie van Bojken en andere Roethenen als een aparte Oost-Slavische etniciteit, verschillend van Oekraïners, controversieel.Professor Ivan Pop: Encyclopedia of Subcarpathian Ruthenia(Encyclopedija Podkarpatskoj Rusi). Uzhhorod, 2000..Paul Robert Magocsi, Encyclopedia of Rusyn History and Culture . University of Toronto Press, June 2002.Tom Trier (1998), Inter-Ethnic Relations in Transcarpathian Ukraine De verouderde en archaïsche term Roethenië, hoewel ook afgeleid van Rus, is dubbelzinnig, omdat het technisch gezien kan verwijzen naar Roethenen en Oekraïners, evenals naar Wit-Russen en zelfs Russen, afhankelijk van de historische periode. Volgens de volkstelling van 2001 in Oekraïne identificeerden slechts 131 mensen zichzelf als Bojko, los van de Oekraïners.Ukrainian Census 2001. Gearchiveerd op 6 juni 2023. Dit cijfer geeft echter een vertekend beeld, omdat sommige mensen die anders herkenbaar zijn als Bojko die naam als denigrerend beschouwen en zichzelf Hooglanders (Verkhovyntsi) noemen. In de Poolse volkstelling van 2011 identificeerden 258 mensen hun nationaliteit als Bojko, en 14 mensen noemden het hun enige nationale identiteit.Ludność. Stan i struktura demograficzno-społeczna. Narodowy Spis Ludności i Mieszkań 2011 (National Census of Population and Housing 2011). GUS. 2013. p. 264.
Locatie Polen: meest zuidoostelijke deel van Polen (Woiwodschap Subkarpaten) Oekraïne: centrale en westelijke helft van de Karpaten in Oekraïne in regio's als de zuidelijke oblast Lviv ( Stryi-, Drohobyczk- en Sambir raions), de westelijke oblast Ivano-Frankivsk (Kalush raion) en delen van de noordoostelijke oblast Transkarpatië (Mizhhiria raion) Noordoost Slowakije
Ten westen van de Bojken wonen de Lemken, ten oosten en zuidoosten de Hoetsoelsen en noordwaarts de Dnistrov'yans en Opolyans.
Religie De meeste Bojken behoren tot de Oekraïense-Grieks-Katholieke Kerk, terwijl een minderheid tot de Oekraïens-Orthodoxe Kerk behoort. De kenmerkende houten kerkarchitectuur van de Bojko regio is een kerk met drie koepels, waarbij de koepels in één lijn zijn gerangschikt en de middelste koepel iets groter is dan de andere.
Bekende Bojken Yuriy Drohobych (1450-1494), eerste doctor in de geneeskunde in Oekraïne, rector van de Universiteit van Bologna (1481-1482), professor aan de Jagiellonische Universiteit (1488) Petro Konashevych-Sahaidachny (1582-1622), Oekraïense politieke en maatschappelijke leider, Hetman van Oekraïense Zaporozhian Kozakken (1616-1622) Ivan Franko (1856-1916), Oekraïens dichter, schrijver en politiek activist
Zie ook Roethenen Oekraïners
Externe links Anatoliy Ponomariov. " Etnische groepen van Oekraïners " (in het Oekraïens). Online beschikbaar. Nakonechny, Ye. " Hoe Roethenen Oekraïners werden ", Zerkalo Nedeli (The Mirror Weekly), juli 2005. Online beschikbaar in het Russisch en in het Oekraïens. Korte foto-essay over het hedendaagse Bojko-leven. Romaniuk, K. Karakteristieken van het Bojkens-dialectgebruik in de regio Cherson in het midden van de 20e eeuw. "Domiv". 8 maart 2016.
Referenties
Categorie:Volk in Oekraïne Categorie:Karpaten Categorie:Slavisch volk Categorie:Historisch volk in Europa Categorie:Geschiedenis van Oekraïne Categorie:Etnische groep in Polen