thumb|right|Sodaliet Veldspaatvervangers, veldspatoïdes of foïdes (Engels: feldspathoids of foides) zijn een groep mineralen die tot de silicaten behoren. Veldspaatvervangers lijken in eigenschappen en samenstelling op de veldspaten, maar zijn onderverzadigd in silica. Ze komen voor in zeldzamere stollings- en metamorfe gesteenten.
Eigenschappen Alle veldspaatvervangers zijn tectosilicaten en bevatten meestal de elementen kalium, natrium, calcium en/of aluminium.
Veldspaatvervangers Nefelien - (Na,K)AlSiO4 Kalsiliet - KAlSiO4 Leuciet - KAlSi2O6 Noseaan - Na8Al6Si6O24(SO4)·(H2O) Sodaliet - Na8Al6Si6O24Cl2 Lazuriet - Na3CaAl3Si3O12S Haüyn - Na4Ca2Al6Si6O22S2(SO4)Cl0,5 Helviet - Mn2+4Be3(SiO4)3S Cancriniet - Na6Ca2Al6Si6O24(CO3)2 Afghaniet - (Na,Ca,K)8(Si,Al)12O24(SO4,Cl,CO3)3·H2O Davyn - Na4K2Ca2Si6Al6O24(SO4)Cl2
Voorkomen De veldspaatvervangers komen voornamelijk voor in alkali-rijke stollingsgesteenten als syeniet. Ze kunnen ook ontstaan bij de verwering van veldspaat.
Zie ook Lijst van mineralen Veldspaat
Categorie:Tectosilicaat