thumb|Beeldengroep La Gitanilla van Federico Coullaut-Valera op het Cervantesmonument op de Madrileense Plaza de España (1929) thumb|Pretioze en Don Jan (Jan van Noordt, ca. 1660, naar De Spaensche Heydin van Cats) La gitanilla of Het zigeunerinnetje is een kortverhaal uit de Novelas ejemplares van Miguel de Cervantes (1613). Het is de eerste en langste vertelling van deze verzameling.
Cervantes plaatste zich in de Italiaanse traditie van novellieri, gecreëerd door Giovanni Boccaccio en ontwikkeld door Matteo Bandello tijdens de Italiaanse renaissance. Het verhaal La gitanella gaat over de liefde tussen de Spaanse edelman Don Juan en het Romameisje Preciosa. Op haar vraag deelt hij twee jaar lang het marginale zwerversbestaan van haar familiegroep. Op het einde doet zich een anagnorisis voor. De novelle betekende de doorbraak van het literaire motief van de kinderontvoering door zigeuners. Dit was al gebruikt door Lope de Vega in zijn Medora en Cervantes zou het ook opnemen in zijn toneelstuk Pedro de Urdemalas.
Nederlandse vertalingen en bewerkingen Jacob Cats, Selsaem trou-geval tusschen een Spaens edelman en een Heydinne, 1637 Felix van Sambix, Het Schoone Heydinnetje, 1643 Mattheus Gansneb Tengnagel, Het leven van Konstance: Waer af volgt het Tooneelspel, De Spaensche heidin, 1643 Catharina Verwers, De Spaensche heydin, 1644 Geeraerd vanden Branden, La Gitanilla. Blij-eyndigh Treurspel van Constantia (Dochter van Don Ferdinandus, d’Asevede Ridder van Calatrava) ghenaemt het Spaens Heydinneken, 1649 Guilliam de Bay, t Leven en Bedrijf van Duc D'Albas Hondt; en 't Pirinesche Tooverhol. Bestaende in wonderlicke spokerijen, nachtgezichten, noyt gehoorde vertellingen en wonderlicke voorvallen deses tijdts, 1658 Benjamin van der Meer, Vermaakelyke Minneryen, Bestaande in Ongehoorde ontmoetingen, wonderlyke omzwervingen en zeltzaame uitkoomsten, 1731 Eugène De Bock, "Het zigeunerinnetje", in: Voorbeeldige novellen, Amsterdam, G.A. van Oorschot, 1966
Literatuur Ivan Gaskell, "Transformations of Cervantes's 'La Gitanilla' in Dutch Art", in: Journal of the Warburg and Courtauld Institutes, 1982, p. 263-270. Kirsten von Hagen, "Inszenierte Alterität: Spiel der Identitäten in Cervantes' La gitanilla", in: Cervantes' Novelas ejemplares im Streitfeld der Interpretationen. Exemplarische Einführungen in die spanische Literatur der Frühen Neuzeit, eds. Hanno Ehrlicher en Gerhard Poppenberg, 2006, p. 162-177, Klaus-Michael Bogdal, "Die schöne Zigeunerin: Cervantes' La gitanilla und ihre Doubles in Europa", in: Europa erfindet die Zigeuner. Eine Geschichte von Faszination und Verachtung, 2011, p. 87-104, William Clamurro, "Enchantment and Irony: Reading La gitanilla", in: A Companion to Cervantes's Novelas Ejemplares, ed. Stephen Boyd, 2005, p. 69-84, Radmila Mladenova, "'La gitanilla' ('The Gypsy Girl') by Miguel de Cervantes. A Proto-racist Narrative from Today's Point of View", in: Patterns of Symbolic Violence. The Motif of 'Gypsy' Child-theft across Visual Media, 2019. p. 39-50,
Categorie:Werk van Miguel de Cervantes Categorie:Roma