Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Haarlem (1888-1918) geeft een overzicht van verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer in het kiesdistrict Haarlem in de periode 1888-1918.De verkiezingen in 1888 waren de eerste verkiezingen waarbij een Tweede Kamer van 100 leden gekozen werd; de verkiezingen in 1918 waren na de opheffing van de kiesdistricten de eerste verkiezingen waarbij de uitslag bepaald werd op grond van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging.

Het kiesdistrict Haarlem was al ingesteld in 1848. De indeling van het kiesdistrict werd gewijzigd na de grondwetsherziening van 1887; tevens werd het kiesdistrict toen omgezet in een enkelvoudig district. Tot het kiesdistrict behoorde vanaf dat moment uitsluitend de gemeente Haarlem.

Legenda cursief: in de eerste verkiezingsronde geëindigd op de eerste of tweede plaats, en geplaatst voor de tweede ronde; vet: gekozen als lid van de Tweede Kamer.

6 maart 1888 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.Bij de grondwetsherziening van 1887 was het aantal leden van de Tweede Kamer uitgebreid van een variabel aantal, afhankelijk van de bevolkingsomvang, naar een vast aantal van 100. Tegelijkertijd werd het aantal kiesdistricten uitgebreid.

6 maart Kiesgerechtigden 2.758 Opkomst 2.113 Geldige stemmen 2.103 Blanco stemmen 8 Kandidaten A.J.W. Farncombe SandersAftredend en herkiesbaar Tweede Kamerlid voor Haarlem. 1.289 I.A. Levy 469 S. van Heemstra 295 F. Domela Nieuwenhuis 30

9 juni 1891 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

9 juni Kiesgerechtigden 2.917 Opkomst 1.964 Geldige stemmen 1.954 Blanco stemmen 9 Kandidaten A.J.W. Farncombe Sanders 1.041 J.A. van Gilse 620 H. van Blaaderen 202 A.H. Gerhard 80

10 april 1894 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.

10 april Kiesgerechtigden 2.707 Opkomst 1.466 Geldige stemmen 1.450 Blanco stemmen 3 Kandidaten J. Röell 793 A.J.W. Farncombe Sanders 652

16 mei 1894 Joan Röell was bij de verkiezingen van 10 april 1894 gekozen in twee kiesdistricten, Haarlem en Utrecht. Hij opteerde voor Utrecht, als gevolg waarvan in Haarlem een naverkiezing gehouden werd.

16 mei Kiesgerechtigden 2.782 Opkomst 2.100 Geldige stemmen 2.087 Blanco stemmen 6 Kandidaten A.J.W. Farncombe Sanders 1.221 A.P.C. van Karnebeek 863

6 oktober 1896 Antonie Farncombe Sanders, gekozen bij de verkiezingen van 16 mei 1894, overleed op 7 september 1896. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

6 oktober Kiesgerechtigden 2.826 Opkomst 1.484 Geldige stemmen 1.441 Blanco stemmen 39 Kandidaten A.J. Rethaan Macaré 959 A.E. van Roijen 445

15 juni 1897 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

15 juni Kiesgerechtigden 4.791 Opkomst 3.943 Geldige stemmen 3.903 Blanco stemmen 40 Kandidaten A.J. Rethaan Macaré 2.295 H.J.A.M. Schaepman 1.206 A.E. van Roijen 246 T. Vallentgoed 156

11 mei 1900 Adrien Rethaan Macaré, gekozen bij de verkiezingen van 6 maart 1888, trad op 1 april 1900 af vanwege zijn benoeming als advocaat-generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

11 mei 18 meiOmdat geen van de kandidaten in de eerste ronde de absolute meerderheid van de uitgebrachte geldige stemmen behaalde, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 5.840 5.840 Opkomst 3.398 3.439 Geldige stemmen 3.308 3.359 Blanco stemmen 90 80 Kandidaten F.W. van Styrum 728 1.852 T.A.J. van Asch van Wijck 748 1.507 H.P. de Kanter 685 L. Modoo 633 W.A.J. van de Kamp 268 P.J. Muller 246

14 juni 1901 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

14 juni 27 juni Kiesgerechtigden 7.133 7.133 Opkomst 5.192 5.003 Geldige stemmen 5.050 4.965 Blanco stemmen 142 38 Kandidaten F.W. van Styrum 1.778 3.135 W.A.J. van de Kamp 1.480 1.830 F.W.N. Hugenholtz 1.301 N. Oosterbaan 491

16 juni 1905 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

16 juni 27 juni Kiesgerechtigden 8.665 8.665 Opkomst 6.700 7.673 Geldige stemmen 6.623 7.629 Blanco stemmen 77 44 Kandidaten F.W. van Styrum 2.125 4.040 F.K. van Lennep 3.022 3.589 F.W.N. Hugenholtz 1.072 F.C.J. Netscher 404

11 juni 1909 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

11 juni 23 juni Kiesgerechtigden 9.807 9.807 Opkomst 8.226 8.673 Geldige stemmen 8.136 8.622 Blanco stemmen 90 51 Kandidaten F.K. van Lennep 3.913 4.339 J.H. Thiel 1.844 4.283 F.W. van Styrum 1.390 P.J. Troelstra 989

17 juni 1913 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

17 juni 25 juni Kiesgerechtigden 10.974 10.974 Opkomst 10.040 10.078 Geldige stemmen 9.919 10.041 Blanco stemmen 121 37 Kandidaten D. Fock 2.901 5.788 D.E. van Lennep 3.957 4.253 P.J. Troelstra 2.755 W.H. Lieftinck 291 L.L.H. de Visser 15

15 juni 1917 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

15 juni Kiesgerechtigden 12.132 Opkomst 4.421 Geldige stemmen 4.323 Blanco stemmen 98 Kandidaten D. Fock 3.394 M.C. van Wijhe 473 Z. Kamerling 456

Opheffing De verkiezing van 1917 was de laatste verkiezing voor het kiesdistrict Haarlem. In 1918 werd voor verkiezingen voor de Tweede Kamer overgegaan op een systeem van evenredige vertegenwoordiging met kandidatenlijsten van politieke partijen.

Categorie:Geschiedenis van Haarlem Categorie:Politiek in Haarlem Haarlem 1888