Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Gouda (1888-1918) geeft een overzicht van verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer in het kiesdistrict Gouda in de periode 1888-1918.De verkiezingen in 1888 waren de eerste verkiezingen waarbij een Tweede Kamer van 100 leden gekozen werd; de verkiezingen in 1918 waren na de opheffing van de kiesdistricten de eerste verkiezingen waarbij de uitslag bepaald werd op grond van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging.

Het kiesdistrict Gouda was al ingesteld in 1848. De indeling van het kiesdistrict werd gewijzigd na de grondwetsherziening van 1887; tevens werd het kiesdistrict toen omgezet in een enkelvoudig district.Een enkelvoudig district vaardigde per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer. Tot het kiesdistrict behoorden vanaf dat moment de volgende gemeenten: Boskoop, Gouda, Gouderak, Krimpen aan de Lek, Krimpen aan den IJssel, Lekkerkerk, Moerkapelle, Moordrecht, Nieuwerkerk aan den IJssel, Ouderkerk aan den IJssel en Waddinxveen. In 1897 werd de gemeente Capelle aan den IJssel toegevoegd aan het kiesdistrict.

Het kiesdistrict Gouda vaardigde in deze periode per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer.

Legenda cursief: in de eerste verkiezingsronde geëindigd op de eerste of tweede plaats, en geplaatst voor de tweede ronde; vet: gekozen als lid van de Tweede Kamer.

6 maart 1888 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.Bij de grondwetsherziening van 1887 was het aantal leden van de Tweede Kamer uitgebreid van een variabel aantal, afhankelijk van de bevolkingsomvang, naar een vast aantal van 100. Tegelijkertijd werd het aantal kiesdistricten uitgebreid.

6 maart Kiesgerechtigden 2.915 Opkomst 2.579 Geldige stemmen 2.574 Blanco stemmen 2 Kandidaten K.A. Godin de BeaufortGodin de Beaufort was een van de twee aftredende en herkiesbare Tweede Kamerleden voor Gouda. 1.328 J.G. Patijn 1.240

15 mei 1888 Karel Godin de Beaufort, gekozen bij de verkiezingen van 6 maart 1888, nam zijn benoeming niet aan vanwege zijn toetreding op 21 april 1888 tot het na de verkiezingen geformeerde kabinet-Mackay. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een naverkiezing gehouden.

15 mei Kiesgerechtigden 2.915 Opkomst 2.571 Geldige stemmen 2.549 Blanco stemmen 12 Kandidaten O.J.E. van Wassenaer van Catwijck 1.447 J. Fortuijn Droogleever 1.095

9 juni 1891 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

9 juni 23 juniOmdat geen van de kandidaten in de eerste ronde de absolute meerderheid van de uitgebrachte geldige stemmen behaalde, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 2.985 2.985 Opkomst 2.657 2.765 Geldige stemmen 2.649 2.735 Blanco stemmen 7 25 Kandidaten M. Boogaerdt 1.246 1.382 O.J.E. van Wassenaer van CatwijckAftredend en herkiesbaar Tweede Kamerlid voor Gouda. 987 1.353 B.M. Bahlmann 409

24 november 1891 Meindert Boogaerdt, gekozen bij de verkiezingen van 9 en 23 juni 1891, trad op 28 oktober 1891 af om gezondheidsredenen. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

24 november Kiesgerechtigden 2.985 Opkomst 2.480 Geldige stemmen 2.457 Blanco stemmen 20 Kandidaten J.P. Havelaar 1.320 P. van der Breggen 1.070 J.N. Bastert 50

30 mei 1893 Jacob Havelaar, gekozen bij de verkiezingen van 24 november 1891, trad op 1 mei 1893 af vanwege zijn benoeming als directeur-generaal der Posterijen en Telegraphie. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

30 mei 13 juni Kiesgerechtigden 2.992 2.992 Opkomst 2.227 2.172 Geldige stemmen 2.209 2.131 Blanco stemmen 17 36 Kandidaten T.G.G. Valette 712 1.132 J.N. Bastert 815 999 A. Brummelkamp 675

10 april 1894 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.

10 april 24 april Kiesgerechtigden 2.992 2.992 Opkomst 2.223 2.472 Geldige stemmen 2.199 2.449 Blanco stemmen 17 18 Kandidaten C.J.E. van Bylandt 972 1.236 T.G.G. Valette 776 1.213 A. Kuyper 449

15 juni 1897 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

15 juni 25 juni Kiesgerechtigden 5.728 5.728 Opkomst 4.515 5.169 Geldige stemmen 4.475 5.138 Blanco stemmen 40 31 Kandidaten C.J.E. van Bylandt 1.249 2.584 L.F. Duymaer van Twist 2.084 2.554 D. de Klerk 495 P. van der Hoog 291 O.J.E. van Wassenaer van Catwijck 279 J.T. de Visser 77

14 juni 1901 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

14 juni 27 juni Kiesgerechtigden 6.072 6.072 Opkomst 4.917 5.085 Geldige stemmen 4.839 5.061 Blanco stemmen 78 24 Kandidaten T. Heemskerk 1.818 2.769 C.J.E. van Bylandt 1.588 2.292 J.H. de Waal Malefijt 712 F. Mol 508 H. Gorter 213

30 juli 1901 Theo Heemskerk was bij de verkiezingen van 14 en 27 juni 1901 gekozen in twee kiesdistricten, Amsterdam VII en Gouda. Hij opteerde voor Amsterdam VII, als gevolg waarvan in Gouda een naverkiezing gehouden werd.

30 juli Kiesgerechtigden 6.072 Opkomst 4.747 Geldige stemmen 4.715 Blanco stemmen 32 Kandidaten A.W.F. Idenburg 2.558 H.P. de Kanter 2.048 A.M. Hoogendijk 109

22 oktober 1902 Alexander Idenburg, gekozen bij de verkiezingen van 30 juli 1901, trad op 25 september 1902 af vanwege zijn benoeming als minister van Koloniën in het kabinet-Kuyper, als opvolger van de overleden Titus van Asch van Wijck. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

22 oktober Kiesgerechtigden 6.156 Opkomst 4.751 Geldige stemmen 4.713 Blanco stemmen 38 Kandidaten S. de Vries 2.431 M.M. Schim van der Loeff 1.479 H. Gorter 492 C.A. Zelvelder 311

16 juni 1905 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

16 juni 28 juni Kiesgerechtigden 8.663 8.663 Opkomst 7.891 8.229 Geldige stemmen 7.811 8.176 Blanco stemmen 80 53 Kandidaten W.T.C. van Doorn 3.361 4.213 S. de Vries 3.680 3.963 H. Gorter 669 A.P. Staalman 101

11 juni 1909 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

11 juni 28 juni Kiesgerechtigden 9.453 9.453 Opkomst 8.250 8.821 Geldige stemmen 8.199 8.773 Blanco stemmen 51 48 Kandidaten W.T.C. van Doorn 3.668 4.526 H. Colijn 3.988 4.247 J.A. Bergmeyer 543

17 juni 1913 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

17 juni 25 juniOmdat geen van de kandidaten in de eerste ronde de absolute meerderheid van de uitgebrachte geldige stemmen behaalde, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 10.711 10.711 Opkomst 9.657 9.857 Geldige stemmen 9.539 9.785 Blanco stemmen 118 72 Kandidaten W.T.C. van Doorn 4.127 5.411 J.A. de Wilde 3.841 4.374 A. Dijkgraaf 999 G. Roos 351 E.A. Keuchenius 221

15 juni 1917 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

15 juni Kiesgerechtigden 11.598 Kandidaten W.T.C. van Doorn

De zeven in de vorige Tweede Kamer vertegenwoordigde partijen hadden afgesproken in elkaars kiesdistricten geen tegenkandidaten te stellen.Na de verkiezingen in 1917 zou een grondwetsherziening van kracht worden waarbij het stelsel van evenredige vertegenwoordiging werd ingevoerd ter vervanging van het districtenstelsel. Het was daarom te verwachten dat er op korte termijn nieuwe verkiezingen zouden worden gehouden. Zie ook het artikel over de Pacificatie van 1917. Van Doorn was derhalve de enige kandidaat; hij werd zonder nadere stemming gekozen verklaard.

Opheffing De verkiezing van 1917 was de laatste verkiezing voor het kiesdistrict Gouda. In 1918 werd voor verkiezingen voor de Tweede Kamer overgegaan op een systeem van evenredige vertegenwoordiging met kandidatenlijsten van politieke partijen.

Categorie:Geschiedenis van Gouda Categorie:Politiek in Gouda Gouda 1888