In het oude Egypte speelden muziek en dans een belangrijke rol. De Egyptenaren beschouwden muziek als een manier om vreugde te bevorderen en om zorgen te vergeten. Bovendien diende muziek om godheden te eren: uit de Egyptische oudheid zijn diverse hymnes bewaard gebleven.
Muziek is waarschijnlijk gedurende de hele Egyptische oudheid van belang geweest. Het eerste directe bewijs hiervan stamt echter pas uit ongeveer 31e eeuw v.Chr., toen verschillende reliëfs met dansen werden aangebracht in onder andere tempels en tombes. Muziek kwam in alle sociale kringen voor en werd gespeeld in tempels, paleizen, werkplaatsen, boerderijen en zelfs op slagvelden. De muzikanten die in tempels speelden (meestal vrouwen, zogenaamde shemayets) stonden het hoogst op de sociale ladder., Women in Ancient Egypt, Cambridge, 1993, p. 145. Veel goede, getalenteerde artiesten werden uitgenodigd door de farao om aan het hof te werken en zij werden daarom ook zeer gerespecteerd. Zij die muziek maakten op feesten stonden iets lager in de maatschappij.
Klank en techniek In het oude Egypte waren het voornamelijk de slag- en snaarinstrumenten die gebruikt werden. De melodie werd voornamelijk gezongen; instrumenten en handgeklap dienden als ritmische begeleiding. Crotales, auloi en de harp waren populaire instrumenten. Het geheel werd vaak gedirigeerd.
Uit de Egyptische oudheid zijn enkele perkamenten gevonden die lijken op een partituur, bestaande uit bolletjes van verschillende formaten. Hans Hickmann, Musicologie Pharaonique, Études sur l'évolution de l'art musical dans l'Égypte ancienne, 1956 Tot op heden hebben musicologen deze mogelijke vorm van muzieknotatie echter nog niet ontcijferd en daarom kan men slechts gissen hoe de oud-Egyptische muziek geklonken heeft. Representatieve bewijzen, zoals de instrumenten die zijn gevonden en de reliëfs die in Egyptische gebouwen zijn aangetroffen, scheppen een redelijk beeld van de muziek in het Oude Egypte. Tempelmuziek was vrij eentonig: er klonk een sistrum, en dat werd begeleid door de stem van zangers of zangeressen. De muziek die op feesten werd gespeeld bestond uit ensembles van instrumenten als de luit, percussie, fluit en kleppen, die begeleid werden door de stemmen van alle aanwezigen. De melodie in de oud-Egyptische muziek was waarschijnlijk gebaseerd op een reeks hele toonafstanden, zoals kan worden opgemaakt uit het aantal gaten en de positie daarvan op de fluiten, hoewel er ook gedacht wordt aan een pentatonische reeks., A Short Prehistory of Western Music, Chapter 3: Riverine Civilisations, tagg.org, 2002, pp. 5-7. Vgl. , Who Sings to his Ka Kaevery day: Discovering the Music of Ancient Egypt, in Ancient Egypt Magazine 2.3 (2001), p. 38, , art. Music and Musicians, in (edd.), UCLA Encyclopedia of Egyptology, Los Angeles, 2013, pp. 6-7. Dit is echter niet met zekerheid te zeggen, aangezien oude Japanse fluitkunstenaars bewijzen dat het, door de fluit te hellen en de lippen te verplaatsen, theoretisch ook mogelijk is met zo'n fluit verhogingen en verlagingen te spelen., Music, reshafim.org.il (2000-2009) (noot 1). Het is de vraag of men deze techniek in het Oude Egypte kende.
Griekse invloeden thumb|Romeinse munt van keizer Hadrianus met de afbeelding van de godin Aegyptos met een sistrum: Egyptische muziek had ook invloeden in het Imperium Romanum. In de Late Tijd brachten de Grieken een aantal drastische veranderingen aan in de Egyptische muziek. De wijsgeer Pythagoras was daar een belangrijke spil in: diverse van zijn muziekwetenschappelijke theorieën, waaronder de stemming van Pythagoras, werden tijdens zijn reizen in Egypte geïntroduceerd.Vgl. Herodotus, Historiae II 81, 123. Ook wordt gezegd dat de Grieken de heptatonische toonladder in Egypte introduceerden., Music, reshafim.org.il (2000-2009) (noot 4). Tot slot werden Egyptische instrumenten en muziekstijlen geleidelijk vervangen door de Griekse muzikale normen. Een voorbeeld hiervan is de introductie van het waterorgel in de 2e eeuw v.Chr., door de Egyptische Griek Ktesibios.Vitruvius, De architectura IX 8.4, Athenaeus van Naucratis, Deipnosophistae IV 75.
Tijdens de Griekse overheersing veranderde er in de muziek nog een interessant detail. De Grieken gebruikten in de Oudheid een andere definitie van 'hoge noten' en 'lage noten' dan dat de Egyptenaren aanvankelijk deden. Wat tegenwoordig en in het Oude Egypte als een hoge noot werd beschouwd, was in de Griekse Oudheid een lage noot. De Oude Egyptenaren namen deze definitie later van de Grieken over.
Instrumenten De instrumenten die de Oude Egyptenaren gebruikten in hun muziek zijn in te delen in drie hoofdcategorieën: blaasinstrumenten, percussie-instrumenten en snaarinstrumenten.
Blaasinstrumenten Blaasinstrumenten waren de eerste muziekinstrumenten die in de Egyptische muziek werden gebruikt. Aanvankelijk hadden ze de vorm van de van oorsprong Griekse auloi, een soort dubbele hobo. De auloi werd gebruikt sinds ongeveer de 28e eeuw v.Chr. en bestond uit twee delen, waarvan één deel korter was dan het andere, om zo verschillende tonen te kunnen creëren., art. Music and Musicians, in (edd.), UCLA Encyclopedia of Egyptology, Los Angeles, 2013, p. 4. Het langere gedeelte kon tevens gebruikt worden om akkoorden of lange noten te spelen, die onder de melodie doorklonken. Later in de Egyptische oudheid werden de twee delen van de aulos steeds vaker van elkaar gescheiden. Onder militairen en in het kader van de verering van goden als Ptah en Ra werden ook trompetten gebruikt, waarvan de trompetten van Toetanchamon een voorbeeld zijn., art. Music and Musicians, in (edd.), UCLA Encyclopedia of Egyptology, Los Angeles, 2013, pp. 4-5. De trompet werd gebruikt sinds het Nieuwe Rijk.
In de 2e eeuw v.Chr. introduceerde Ktesibios uit Alexandrië het waterorgel, dat in de laatste eeuwen van de Egyptische oudheid steeds populairder werd. Percussie Uit ritmische overwegingen was percussie, met in het bijzonder de idiofonen, in de Egyptische muziek een zeer populaire instrumentengroep., art. Music and Musicians, in (edd.), UCLA Encyclopedia of Egyptology, Los Angeles, 2013, p. 5. De goden Sekhmet en Bes worden alom geassocieerd met de percussie., Music, reshafim.org.il (2000-2009). De twee belangrijkste percussie-instrumenten uit de Egyptische oudheid zijn de menat, een kleinere variant op de castagnetten, en het sistrum., Music, reshafim.org.il (2000-2009), , art. Music and Musicians, in (edd.), UCLA Encyclopedia of Egyptology, Los Angeles, 2013, p. 6. Castagnetten waren in de mythologie opgedragen aan Hathor en het sistrum was in de Amarnaperiode vooral een middel om Aton te eren.
Het grote aantal idiofonen dat in de Egyptische oudheid werd gebruikt, naast het sistrum en de menat ook vaak instrumenten als kleppen en crotales, duidt erop dat ritme een belangrijk onderdeel was in de Egyptische muziek., art. Music and Musicians, in (edd.), UCLA Encyclopedia of Egyptology, Los Angeles, 2013, pp. 5-6. Om dit ritme te handhaven werden niet alleen muziekinstrumenten, maar ook de handen aangegrepen. Leden van een orkest, maar ook het publiek, klapten in hun handen ter ondersteuning. Dit handengeklap was een vast onderdeel in veel liederen. Snaarinstrumenten De derde en laatste instrumentengroep binnen de oud-Egyptische muziek was de groep van de snaarinstrumenten. Sinds het Oude Rijk werden bogen uit de jacht gebruikt om harpen van te maken., Music, reshafim.org.il (2000-2009). Zulke harpen kregen aanvankelijk acht tot twaalf snaren die waren gemaakt uit de darmen van dieren. Zowel mannen als vrouwen konden de, vaak zeer fraaie, harpen bespelen., Who Sings to his Ka Kaevery day: Discovering the Music of Ancient Egypt, in Ancient Egypt Magazine 2.3 (2001), p. 38. In het Nieuwe Rijk werd er steeds meer geëxperimenteerd met de grootte en het aantal snaren.
De lier werd tijdens het Middenrijk ingevoerd vanuit het Oude Nabije Oosten. Vanaf de periode van het Nieuwe Rijk werd de lier het populairste snaarinstrument., art. Music and Musicians, in (edd.), UCLA Encyclopedia of Egyptology, Los Angeles, 2013, p. 3, , Who Sings to his Ka Kaevery day: Discovering the Music of Ancient Egypt, in Ancient Egypt Magazine 2.3 (2001), p. 40. Vgl. , A Short Prehistory of Western Music, Chapter 3: Riverine Civilisations, tagg.org, 2002, p. 7.
De luit werd net als de lier ingevoerd uit het Oude Nabije Oosten, maar vond pas aan het begin van het Nieuwe Rijk haar ingang in Egypte. Hun variant bestond uit een relatief kleine klankkast met zes of acht gaten daarin. De luit had twee tot vier snaren. De hals van de luit had veel weg van die van de moderne gitaar: de noten werd bepaald als de snaren werden ingedrukt op de plek waar zich een fret bevond.
Muziek in de Egyptische mythologie thumb|150px|Hathor. Binnen de Egyptische mythologie stond muziek redelijk hoog in het vaandel. Dat blijkt onder andere uit het feit dat er in het Oude Egypte twee goden van de muziek waren: Bes en Hathor., Who Sings to his Ka Kaevery day: Discovering the Music of Ancient Egypt, in Ancient Egypt Magazine 2.3 (2001), p. 40. Bes was een mannelijke dwerg die behalve voor de muziek ook opkwam voor de vreugde en voor de vrouwen en kinderen. Hij was vooral in de Late periode populair. Hathor was een vrouw in de vorm van een koe, die vooral in het Nieuwe Rijk (enkele eeuwen voor de Late Tijd) populair was. Ook zij was behalve godin van de muziek de godin van de vreugde. Bastet ten slotte werd soms omschreven als de Meesteres van het Sistrum., Who Sings to his Ka Kaevery day: Discovering the Music of Ancient Egypt, in Ancient Egypt Magazine 2.3 (2001), p. 39 (afbeelding rechts). In veel van de beelden die van haar zijn gemaakt, heeft zij dan ook een sistrum in haar hand. De castagnetten, een soort slaginstrument, waren opgedragen aan de godin Hathor. In de Amarnatijd werd de zonnegod Aton veelal vereerd met sistra.
De oud-Egyptische tempelmuziek was een zeer goed ontwikkeld muziekgenre en dat was voornamelijk te danken aan een groep elitevrouwen. Al sinds het Oude Rijk bestonden er in de Hathorcultus zogenaamde marats — in veel gevallen de vrouwen van farao's of andere belangrijke politici — die zongen en muziek speelden om de godin te groeten en haar (al)macht te eren. In het Middenrijk kwamen er zelfs speciale muziekpriesteressen, zogenaamde khenywts, wier diensten bestonden uit muziek maken., In women good and bad fortune are on earth: Status and roles of women in Egyptian culture, in (edd.), Mistress of the House, Mistress of Heaven: Women in Ancient Egypt, New York, 1996, pp. 41-42. In het Oude Rijk ontstond het fenomeen khener. Dit waren kleine ensembles van voornamelijk vrouwen, zogenaamde shemayets, die religieuze muziek maakten. Deze muziek werd aanvankelijk alleen uitgevoerd in tempels, maar later kwam de muziek ook op begrafenissen voor. Een Khener stond onder leiding van een weret khener, die leidster en mogelijk ook dirigente was., art. Music and Musicians, in (edd.), UCLA Encyclopedia of Egyptology, Los Angeles, 2013, p. 8. Mannen waren in de oud-Egyptische muziek altijd ondergeschikt, en het waren dan ook slechts de mannen uit een lager sociaal milieu die zich op deze kunstuiting toelegden — ook in tempels.
Opvallend was de rol van blinden binnen de oud-Egyptische tempelmuziek. Men ging ervan uit dat blinden, ter compensatie van hun gebrek aan zicht, een subliem gehoor hadden en dus veel meer gevoel ontwikkelden voor muziek, hoewel het moderne onderzoek ervan uitgaat dat dit eerder symbolisch was om aan te geven dat iemand een goede muzikant was., art. Music and Musicians, in (edd.), UCLA Encyclopedia of Egyptology, Los Angeles, 2013, p. 11. Zodoende werden veel blinde mensen muzikant. Dat bleef zo in het kopticisme.
Kopticisme