thumb|Ira Helsloot
Professor Dr. Ira Helsloot (1966) is een Nederlandse hoogleraar Besturen van Veiligheid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Voorheen was hij hoogleraar crisisbeheersing en fysieke veiligheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij is de enige actieve professor in Nederland op dit vakgebied.
Helsloot is gepromoveerd in de wiskunde, maar werd freelancewetenschapsjournalist en copywriter. In 1994 kwam hij terecht bij het Nederlands Instituut voor Brandweer en Rampenbestrijding. Aanvankelijk verzorgde hij daar educatief materiaal, maar ging verder als onderzoeker naar veiligheid en crisisbeheersing. Hij werkte hier tot 2003.
Van 2003 tot 2007 was hij directeur bij het COT Instituut voor Veiligheids- en crisismanagement. Als hoofd rampenbeheersing was hij van 2005 tot 2008 werkzaam bij de brandweer van Amsterdam-Amstelland, en aansluitend was hij daar tot 2010 lid van de korpsleiding met als portefeuille strategie en innovatie crisisbeheersing. Van 2006 tot 2011 was Helsloot hoogleraar aan de Vrije Universiteit.
Daarnaast bekleedt Helsloot diverse nevenfuncties, zoals het lidmaatschap van de visitatiecommissie Defensie en Veiligheid en het voorzitterschap van Stichting railAlert. Ook is hij werkzaam voor de door hem opgerichte stichting Crisislab.
Kritiek op coronabeleid Helsloot viel tijdens de coronacrisis op met zijn uitgesproken opvattingen over de lockdown. Op basis van data uit zijn eigen studiegebied waarschuwde hij voor het verlies aan levensjaren van de bevolking door de lockdown. Zijn inschatting is dat het totaal aantal levensjaren dat daardoor verloren gaat, hoger ligt dan het aantal verloren levensjaren door corona. Deze inschatting baseerde hij echter niet op data en zijn kritiek werd door andere vakinhoudelijke hoogleraren dan ook als 'te simplistisch' beschouwd.
In 2021 was hij tevens een van de oprichters van Herstel-NL die een omgekeerde lockdown voorstelden als beter alternatief.
Ook is hij actief in de klankbordgroep van de Stichting Artsen Covid Collectief.
Gaswinning in Groningen Helsloot speelde een belangrijke rol in de besluitvorming voor verlenging van gaswinning in Groningen in de periode 2012-2014. Aanleiding was een advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) die na de zware aardbeving bij Huizinge in 2013 het risico op optreden van aardbevingen als 'hoog' inschatte en daarop adviseerde de gaswinning terug te schroeven. Zonder dat hij expertise had over aardbevingen kreeg Helsloot van het ministerie van economische zaken onder toenmalig minister Henk Kamp opdracht om een veiligheidsrisico-analyse op te stellen. Helsloot stelde zich eerder publiekelijk uiterst kritisch op over het advies van SodM. In zijn eindrapport, waarin hij niet ingaat op de risico-analyse van SodM, schatte hij het risico op aardbevingsschade als aanvaardbaar in, en dit rapport werd gebruikt als onderbouwing van de besluitvorming tot verlenging van de gaswinning. Tijdens dit proces bleek hij ongevraagd en zonder dit kenbaar te maken e-mails waarin hij opgevraagde informatie van SodM kreeg toegestuurd door te sturen aan de Nederlandse Aardolie Maatschappij, de exploitant van de Groniger gasvelden.
Bibliografie (selectie) Helsloot, I., Schmidt, A.J., Tholen, J.H.M.M., Vries, D.D.J. de, Grütters, C.A.F.M. & Vries, M.S. de (2014). Evaluatie wet justitiële en strafvorderlijke gegevens. Amsterdam: Boom/Lemma Helsloot, I. & Scholtens, A. (2014). Superpromoters in risico- en crisiscommunicatie: Een literatuuronderzoek naar (de effecten van) het gebruik door de overheid van superpromoters in risico- en crisiscommunicatie. Amsterdam: Boom/Lemma Helsloot, I. & Groenendaal, J. (2013). Op zoek naar de balans tussen voorzorg en daadkracht in de opsporing - www-publicatie. Apeldoorn: P&W verkenningen Helsloot, I. & Schmidt, A.J. (2012). Risicoaansprakelijkheid als vervanging van overheidstoezicht in de bouw? Den Haag: Boom Lemma Helsloot, I., Groenendaal, J. & Padje, B. van 't (2012). Tunnelvisie op tunnelvisie? Een verkennend en experimenteel onderzoek naar de besluitvorming door VKL-teams met betrekking tot het onderkennen van tunnelvisie en andere procesaspecten. Amsterdam: Reed Elsevier Helsloot, I., Boin, A., Jacobs, B. & Comfort, L.K. (Ed.). (2012). Mega-crises: Understanding the Prospects, Nature, Characteristics, and the Effects of Cataclysmic Events. Springfield: Charles C Thomas Helsloot, I. & Tol, J. van (Ed.). (2012). Nieuwe perspectieven bij het omgaan met risico’s en verantwoordelijkheden. Den Haag: Ministerie van BZK Helsloot, I., Groenendaal, J. & Warners, E. (2011). Zelfredzaamheid bij brand in spoortunnels: Een onderzoek naar de mogelijkheden om de zelfredzaamheid van treinreizigers en het treinpersoneel in de eerste tien minuten bij een brand in de Schipholspoortunnel te bevorderen. Zoetermeer: Stichting Platform Transportveiligheid Tol, J., Helsloot, I. & Mertens, F. (2011). Veiligheid boven alles? Den Haag: Boom Lemma Helsloot, I. & Scholtens, A. (Ed.). (2011). Slachtofferregistratie in redelijkheid en realiteit, een conceptueel onderzoek naar good practices. Den Haag: Boom Juridische uitgevers Helsloot, I., Scholtens, A. & Martens, S. (2010). Basisboek regionale crisisbeheersing. Arnhem: NIFV Helsloot, I. (Ed.). (2010). Zelfredzaamheid, concepten, thema's en voorbeelden nader beschouwd. Den Haag: Boom Juridische uitgevers
Categorie:Nederlands hoogleraar