Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Delft (1888-1918) geeft een overzicht van verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer in het kiesdistrict Delft in de periode 1888-1918.De verkiezingen in 1888 waren de eerste verkiezingen waarbij een Tweede Kamer van 100 leden gekozen werd; de verkiezingen in 1918 waren na de opheffing van de kiesdistricten de eerste verkiezingen waarbij de uitslag bepaald werd op grond van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging.

Het kiesdistrict Delft was al ingesteld in 1848. De indeling van het kiesdistrict werd gewijzigd na de grondwetsherziening van 1887; tevens werd het kiesdistrict toen omgezet in een enkelvoudig district.Een enkelvoudig district vaardigde per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer. Tot het kiesdistrict behoorden vanaf dat moment de volgende gemeenten: Bergschenhoek, Berkel, Bleiswijk, Delft, Hillegersberg, Hof van Delft, Pijnacker, Vrijenban en Zevenhuizen.

Het kiesdistrict Delft vaardigde in dit tijdvak per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer.

Legenda cursief: in de eerste verkiezingsronde geëindigd op de eerste of tweede plaats, en geplaatst voor de tweede ronde; vet: gekozen als lid van de Tweede Kamer.

6 maart 1888 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.Bij de grondwetsherziening van 1887 was het aantal leden van de Tweede Kamer uitgebreid van een variabel aantal, afhankelijk van de bevolkingsomvang, naar een vast aantal van 100. Tegelijkertijd werd het aantal kiesdistricten uitgebreid.

6 maart Kiesgerechtigden 3.006 Opkomst 2.692 Geldige stemmen 2.667 Blanco stemmen 22 Kandidaten J.C. FabiusAftredend en herkiesbaar Tweede Kamerlid voor Delft. 1.403 J.G. Gleichman 1.247

22 april 1890 Jan Fabius, gekozen bij de verkiezingen van 6 maart 1888, trad op 26 maart 1890 af vanwege zijn benoeming als inspecteur van het lager onderwijs. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

22 april Kiesgerechtigden 3.142 Opkomst 2.691 Geldige stemmen 2.671 Blanco stemmen 16 Kandidaten H.A.van de Velde 1.403 A.P.C. van Karnebeek 1.274

9 juni 1891 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

9 juni 23 juniOmdat geen van de kandidaten in de eerste ronde de absolute meerderheid van de uitgebrachte geldige stemmen behaalde, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 3.205 3.205 Opkomst 2.744 2.921 Geldige stemmen 2.713 2.888 Blanco stemmen 29 33 Kandidaten H.A. van de Velde 1.310 1.459 J.P.R. Tak van Poortvliet 1.238 1.429 B.M. Bahlmann 129

10 april 1894 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.

10 april 24 april Kiesgerechtigden 3.269 3.269 Opkomst 2.155 2.355 Geldige stemmen 2.105 2.306 Blanco stemmen 38 42 Kandidaten W.H. de Beaufort 929 1.523 H.A. van de Velde 682 783 A.N. de Lint 488

18 mei 1894 W.H. de Beaufort, gekozen bij de verkiezingen van 10 en 24 april 1894, was tevens gekozen in de kiesdistricten Amsterdam en Utrecht. Hij opteerde voor Amsterdam, als gevolg waarvan in Delft een naverkiezing werd gehouden.

18 mei Kiesgerechtigden 3.265 Opkomst 2.017 Geldige stemmen 1.977 Blanco stemmen 36 Kandidaten G.J.T. Beelaerts van Blokland 1.120 W.M.H. Boers 657 H.A. van de Velde 195

9 april 1897 G.J.T. Beelaerts van Blokland, gekozen bij de verkiezingen van 18 mei 1894, overleed op 14 maart 1897. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

9 april Kiesgerechtigden 3.275 Opkomst 1.157 Geldige stemmen 1.108 Blanco stemmen 27 Kandidaten N.G. Pierson 632 O.J.E. van Wassenaer van Catwijck 408 W. Bossard 68

15 juni 1897 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

15 juni 25 juni Kiesgerechtigden 5.119 5.119 Opkomst 4.225 4.436 Geldige stemmen 4.154 4.383 Blanco stemmen 71 53 Kandidaten H.A. van de Velde 2.042 2.327 N.G. Pierson 1.288 2.056 O.J.E. van Wassenaer van Catwijck 581 P. Nolting 243

14 juni 1901 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

14 juni Kiesgerechtigden 5.661 Opkomst 4.274 Geldige stemmen 4.218 Blanco stemmen 56 Kandidaten H.A. van de Velde 2.464 W.T.C. van Doorn 1.196 J.A. Bergmeyer 558

16 juni 1905 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

16 juni Kiesgerechtigden 6.669 Opkomst 6.036 Geldige stemmen 5.997 Blanco stemmen 39 Kandidaten H.A. van de Velde 3.386 A.R. Zimmerman 2.029 J.A. Bergmeyer 582

11 juni 1909 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

11 juni Kiesgerechtigden 7.438 Opkomst 6.023 Geldige stemmen 5.946 Blanco stemmen 77 Kandidaten H.A. van de Velde 3.828 H.J. Romeijn 1.357 K. ter Laan 761

17 juni 1913 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

17 juni Kiesgerechtigden 8.453 Opkomst 7.104 Geldige stemmen 6.959 Blanco stemmen 145 Kandidaten H.A. van de Velde 4.029 W.J.C. van Santen 1.611 S.P. Baart 1.238 W. van Ravesteijn 81

15 juni 1917 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

15 juni Kiesgerechtigden 9.856 Kandidaten H.A. van de Velde

De zeven in de vorige Tweede Kamer vertegenwoordigde partijen hadden afgesproken in elkaars kiesdistricten geen tegenkandidaten te stellen.Na de verkiezingen in 1917 zou een grondwetsherziening van kracht worden waarbij het stelsel van evenredige vertegenwoordiging werd ingevoerd ter vervanging van het districtenstelsel. Het was daarom te verwachten dat er op korte termijn nieuwe verkiezingen zouden worden gehouden. Zie ook het artikel over de Pacificatie van 1917. Van de Velde was derhalve de enige kandidaat; hij werd zonder nadere stemming gekozen verklaard.

Opheffing De verkiezing van 1917 was de laatste verkiezing voor het kiesdistrict Delft. In 1918 werd voor verkiezingen voor de Tweede Kamer overgegaan op een systeem van evenredige vertegenwoordiging met kandidatenlijsten van politieke partijen.

Categorie:Geschiedenis van Delft Categorie:Politiek in Delft Delft 1888