thumb|Microcystis flos-aquae thumb| Giftige algenbloei in het Eriemeer (VS). Microcystis is een geslacht van blauwalgen uit de familie Microcystaceae. De wetenschappelijke naam is gepubliceerd in 1907 door Lemmermann.
Microcystis is een geslacht van zoetwatercyanobacteriën dat de schadelijke algenbloei vormende Microcystis aeruginosa omvat. Veel soorten Microcystis kunnen neurotoxinen en hepatotoxinen produceren, zoals microcystine en cyanopeptoline. Gemeenschappen zijn vaak een mix van toxineproducerende en niet-producerende stammen.
Soorten In de AlgaeBase staan 90 soorten Microcystis. In Nederland zijn M. aeruginosa, M. flos-aquae en M. wesenbergii. de meest frequent voorkomende en vaak dominerende soorten. et al. (2010) Blauwalgen in stadswater. Rapportnummer 2010-20. download pdf
Fysieke eigenschappen Zoals de etymologische afleiding impliceert, wordt Microcystis gekenmerkt door kleine cellen (enkele micrometers in diameter), met gasgevulde blaasjes (ook zonder individuele omhulsels). De cellen zijn meestal georganiseerd in kolonies (waarvan aggregaties zichtbaar zijn met het blote oog) die beginnen in een bolvorm, hun samenhang verliezen om na verloop van tijd geperforeerd of onregelmatig gevormd te worden. Deze kolonies zijn samengebonden door een gelatineus omhulsel (dik slijm) dat is samengesteld uit complexe polysacharideverbindingen, waaronder onder andere xylose, mannose, glucose, fucose, galactose en rhamnose.
De kleur van de protoplast is licht blauwgroen en lijkt donker of bruin als gevolg van optische effecten van met gas gevulde blaasjes.
Ecologie Microcystis is in staat om een algenbloei te veroorzaken over een groot wateroppervlak. De blauwalg kan dit dankzij een combinatie van snelle deling van de cellen en regulering van het drijfvermogen door de productie van met zuurstofgas gevulde blaasjes. In de natuur kan Microcystis voorkomen als afzonderlijke cellen of in kolonies met veel cellen. Hun vermogen om het drijfvermogen te reguleren stelt hen in staat het fytoplankton te domineren in voedselrijke wateren, door zich optimaal te positioneren binnen de fotische zone van de waterkolom en deze fotische zone volledig te monopoliseren.
Microcystissoorten zijn ook in staat tot efficiënte opname van fosfaat en stikstof; Aangenomen wordt dat ze sterk worden beïnvloed door stikstof-fosforverhoudingen (N:P-verhouding). Microcystis-cellen zijn ook efficiënt in het opnemen van koolstof uit hun omgeving; tijdens grote bloei kan ongeremde fotosynthese de pH van gemeenschappen tot < 9,0 drijven. Uit onderzoek, gepubliceerd in 2019 bleek dat M. aeruginosa het vermogen heeft om ureum te gebruiken als zowel bron van koolstof als van stikstof onder omstandigheden met een hoge pH.
In Noord-Amerika hebben algenbloeien van Microcystis in de eerste decennia van deze eeuw problemen veroorzaakt in tal van zoetwatersystemen zoals het Eriemeer. In 2014, in Ohio resulteerde de ontdekking van microcystine in reeds gezuiverd water voor de stad Toledo in een stopzetting van de drinkwatertoevoer naar meer dan 400.000 inwoners. De infiltratie van het toxine in het systeem was gekoppeld aan de aanwezigheid van een virus dat algencellen kapot maakte en daardoor het toxine vrijkwam in de opgeloste fase.
Gezondheidsrisico's Uit laboratoriumonderzoek met cycstine type LR bleek dat dit toxine effect heeft op de hormoonhuishouding van opgroeiende zebravis (Danio rerio).
Categorie:Blauwalgen