Het Brussel-effect is het effect van mondiale adoptie van regelgeving opgelegd door de Europese Unie (EU) via marktmechanismen.De Standaard - EU stelt de norm met het Brussel-effect 14 maart 2020. Gearchiveerd op 27 april 2021. De naam is analoog aan 'het Californië-effect' van Anu Bradford die er in 2012 een artikel over schreef en in 2020 het boek The Brussels Effect uitbracht.Knack - 13 mei 2020, pagina 98
Oorzaak Door de marktomvang en het economische belang van de Europese Unie passen bedrijven een aanzienlijk deel van hun product aan de geldende normen binnen de EU aan. Hierdoor is het soms minder rendabel of technisch niet haalbaar om daarnaast een productielijn te hebben met een afwijkende norm. Hierdoor wordt de Europese norm de gebruikelijke norm voor het gehele aanbod van producten.
Voorbeelden Luchtvaart De Europese Unie bepaalde in 2012 dat vliegtuigen, onafhankelijk van hun vlag, emissierechten moesten betalen voor vluchten binnen de Europese Unie. Omdat grote luchtvaartmaatschappijen geen aparte vloot voor Europa aanschaffen hebben deze een gevolg voor alle vliegtuigen. Om de kosten te drukken werden hierdoor de constructeurs onder druk gezet om vliegtuigen te ontwerpen met een verbeterde efficiëntie en met verminderde emissies.ec.europa.eu - Persbericht: Reducing emissions from aviation. Gearchiveerd op 23 september 2021.
Mededingingsrecht In 2000 wilden de Amerikaanse firma's Honeywell en General Electric fuseren. Het Amerikaanse ministerie had de fusie al goedgekeurd maar de Europese mededingingsautoriteiten besloten dat er een te groot risico was op een monopolie. Het bleek juridisch onmogelijk om in de ene markt te fuseren en in de andere niet. Hierdoor kon de fusie niet doorgaan.ec.europa.eu - Persbericht: De Commissie verbiedt de acquisitie van Honeywell door GE 3 juli 2001. Gearchiveerd op 24 april 2021.telegraaf - Monti verbiedt fusie tussen Honeywell en GE 4 juli 2001
GDPR De algemene verordening gegevensbescherming (AVG) die in 2016 werd aangenomen had gevolgen voor de onderhandelingen over een nieuwe handelsovereenkomst tussen Japan en de EU. Japan heeft hierdoor een onafhankelijke organisatie opgericht om privacyklachten te behandelen in overeenstemming met de nieuwe Europese privacyregels.ec.europa.eu - Persbericht: Voornaamste aspecten van de economische partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Japan 18 april 2018. Gearchiveerd op 24 april 2021.
Daarnaast kondigden enkele grote buitenlandse organisaties aan dat ze wereldwijd de Europese regels gaan volgen, waaronder Microsoft en Facebook.Microsoft - Microsoft’s commitment to GDPR, privacy and putting customers in control of their own data 21 mei 2018About Facebook.com - Complying With New Privacy Laws and Offering New Privacy Protections to Everyone, No Matter Where You Live 17 april 2018. Gearchiveerd op 21 april 2023.
Chemicaliën Dow Chemical besloot om zijn gehele verwerking volgens de Europese regels van REACH te doen.Dow.com - REACH Protecting human health and the environment. Gearchiveerd op 19 april 2023.computerworld.com - De 5G-standaard zetten 14 september 2020. Gearchiveerd op 27 april 2021.
Literatuur Anu Bradford, The Brussels Effect. How the European Union Rules the World, 2020. Marco Almada en Anca Radu, "Brussels effect" in: Austen Parrish, Cedric Ryngaert en Danielle Ireland-Piper (eds.), Elgar Concise Encyclopedia of Extraterritoriality and the Law, 2025 (preprint)
Categorie:Wetgeving Categorie:Politieke terminologie Categorie:Politiek in Europa