Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Alkmaar (1888-1918) geeft een overzicht van verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer in het kiesdistrict Alkmaar in de periode 1888-1918.De verkiezingen in 1888 waren de eerste verkiezingen waarbij een Tweede Kamer van 100 leden gekozen werd; de verkiezingen in 1918 waren na de opheffing van de kiesdistricten de eerste verkiezingen waarbij de uitslag bepaald werd op grond van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging.
Het kiesdistrict Alkmaar was al ingesteld in 1848. De indeling van het kiesdistrict werd gewijzigd na de grondwetsherziening van 1887; tevens werd het kiesdistrict toen omgezet in een enkelvoudig district.Een enkelvoudig district vaardigde per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer. Tot het kiesdistrict behoorden de volgende gemeenten: Alkmaar, Barsingerhorn, Bergen, Broek op Langedijk, Harenkarspel, Heerhugowaard, Heilo, Koedijk, Nieuwe Niedorp, Noord-Scharwoude, Oterleek, Oude Niedorp, Oudkarspel, Oudorp, Schagen, Schoorl, Sint Maarten, Sint Pancras, Warmenhuizen, Wieringerwaard en Zuid-Scharwoude.
Het kiesdistrict Alkmaar vaardigde in deze periode per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer.
Legenda cursief: in de eerste verkiezingsronde geëindigd op de eerste of tweede plaats, en geplaatst voor de tweede ronde; vet: gekozen als lid van de Tweede Kamer.
6 maart 1888 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.Bij de grondwetsherziening van 1887 was het aantal leden van de Tweede Kamer uitgebreid van een variabel aantal, afhankelijk van de bevolkingsomvang, naar een vast aantal van 100. Tegelijkertijd werd het aantal kiesdistricten uitgebreid.
6 maart 20 maartOmdat geen van de kandidaten in de eerste ronde de absolute meerderheid van de uitgebrachte geldige stemmen behaalde, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 4.797 4.797 Opkomst 4.332 4.384 Geldige stemmen 4.322 4.371 Blanco stemmen 1 6 Kandidaten W. van der KaayAftredend en herkiesbaar Tweede Kamerlid voor Alkmaar. 1.490 2.470 C. Hartsen 1.492 1.901 I.A. Levy 954 H.W. van Marle 255 W.F. Stoel 128
9 juni 1891 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.
9 juni 23 juni Kiesgerechtigden 4.783 4.783 Opkomst 3.422 4.232 Geldige stemmen 3.405 4.199 Blanco stemmen 12 25 Kandidaten W. van der Kaay 1.636 2.479 A. Goede 1.313 1.720 C.V. Gerritsen 954
1 maart 1892 Willem van der Kaay, gekozen bij de verkiezingen van 9 en 23 juni 1891, trad op 8 februari 1892 af vanwege zijn benoeming als raadsheer bij het gerechtshof te 's-Gravenhage.De vigerende wetgeving vereiste het aftreden van een lid van het parlement bij een aantal benoemingen. Het aftredende parlementslid was terstond herkiesbaar. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
1 maart Kiesgerechtigden 4.783 Opkomst 1.399 Geldige stemmen 1.322 Blanco stemmen 74 Kandidaten W. van der Kaay 1.283
10 april 1894 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.
10 april 24 april Kiesgerechtigden 4.760 4.760 Opkomst 3.161 3.850 Geldige stemmen 3.134 3.832 Blanco stemmen 23 16 Kandidaten W. van der Kaay 1.427 2.291 M.W.F. Treub 1.205 1.537 J.A. van Gilse 483
5 juni 1894 Willem van der Kaay, gekozen bij de verkiezingen van 10 en 24 april 1894, nam zijn benoeming niet aan vanwege zijn toetreding als minister van Justitie tot het na de verkiezingen geformeerde kabinet-Röell. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een naverkiezing gehouden.
5 juni Kiesgerechtigden 4.779 Opkomst 3.124 Geldige stemmen 3.099 Blanco stemmen 21 Kandidaten A.P. de Lange 1.961 H.J. Smidt 1.075 J.P. Kraakman 48
20 april 1897 Adrianus de Lange, gekozen bij de verkiezingen van 5 juni 1894, overleed op 23 maart 1897. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
20 april Kiesgerechtigden 4.865 Opkomst 1.720 Geldige stemmen 1.683 Blanco stemmen 34 Kandidaten E. Fokker 853 W. van der Kaay 802
Eduard Fokker werd, gezien de korte resterende zittingsduur tot de algemene verkiezingen van 15 juni 1897, niet meer geïnstalleerd.
15 juni 1897 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.
15 juni 25 juni Kiesgerechtigden 7.236 7.236 Opkomst 6.464 6.668 Geldige stemmen 6.405 6.625 Blanco stemmen 59 44 Kandidaten E. Fokker 2.158 3.795 T.A.J. van Asch van Wijck 2.719 2.830 W. van der Kaay 1.413 J.G. van Kuykhof 115
14 juni 1901 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.
14 juni 27 juni Kiesgerechtigden 7.824 7.824 Opkomst 6.236 6.856 Geldige stemmen 6.133 6.799 Blanco stemmen 103 57 Kandidaten E. Fokker 2.590 3.888 N. Oosterbaan 2.175 2.911 W.C. Bosman 941 J.G. van Kuykhof 427
31 maart 1903 Eduard Fokker, gekozen bij de verkiezingen van 14 en 27 juni 1901, trad op 1 maart 1903 af vanwege zijn benoeming als voorzitter van de Centrale Raad van Beroep. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
31 maart 7 april Kiesgerechtigden 8.414 8.414 Opkomst 6.645 6.721 Geldige stemmen 6.592 6.661 Blanco stemmen 53 60 Kandidaten P. van Foreest 1.706 3.666 G.J. Sybrandy 2.645 2.995 C.A. Zelvelder 1.585 J.G. van Kuykhof 656
16 juni 1905 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.
16 juni 28 juni Kiesgerechtigden 9.543 9.543 Opkomst 8.621 8.707 Geldige stemmen 8.564 8.683 Blanco stemmen 57 24 Kandidaten P. van Foreest 3.275 5.174 J.H. Blum 3.420 3.509 F.C.J. Netscher 1.509 M. Mendels 360
11 juni 1909 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.
11 juni 23 juni Kiesgerechtigden 10.270 10.270 Opkomst 8.988 8.771 Geldige stemmen 8.867 8.712 Blanco stemmen 121 59 Kandidaten P. van Foreest 2.806 4.953 N. Glinderman 3.562 3.759 F.C.J. Netscher 2.245 J.G. van Kuykhof 254
17 juni 1913 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.
17 juni 25 juni Kiesgerechtigden 11.523 11.523 Opkomst 10.819 10.732 Geldige stemmen 10.729 10.688 Blanco stemmen 90 44 Kandidaten P. van Foreest 4.621 6.144 J.R. Snoeck Henkemans 4.505 4.544 A.H. Gerhard 1.603
15 juni 1917 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.
15 juni Kiesgerechtigden 12.557 Kandidaten P. van Foreest
De zeven in de vorige Tweede Kamer vertegenwoordigde partijen hadden afgesproken in elkaars kiesdistricten geen tegenkandidaten te stellen.Na de verkiezingen in 1917 zou een grondwetsherziening van kracht worden waarbij het stelsel van evenredige vertegenwoordiging werd ingevoerd ter vervanging van het districtenstelsel. Het was daarom te verwachten dat er op korte termijn nieuwe verkiezingen zouden worden gehouden. Zie ook het artikel over de Pacificatie van 1917. Van Foreest was derhalve de enige kandidaat; hij werd zonder nadere stemming gekozen verklaard.
Opheffing De verkiezing van 1917 was de laatste verkiezing voor het kiesdistrict Alkmaar. In 1918 werd voor verkiezingen voor de Tweede Kamer overgegaan op een systeem van evenredige vertegenwoordiging met kandidatenlijsten van politieke partijen.
Categorie:Geschiedenis van Alkmaar Categorie:Politiek in Alkmaar Alkmaar 1888