Het huis Muzaka (Albanees: Shtëpia e Muzakajve) was een Albanese dynastie die van de 13e eeuw tot de 15e eeuw over het vorstendom Muzaka in het zuiden van het huidige Albanië heerste. De familie behoorde tot de belangrijkste Albanese edelen en had haar machtsbasis rond de stad Berat, waar het kasteel van Berat als belangrijke vesting diende. Onder de als despoot erkende Andrea II Muzaka bereikte het vorstendom zijn grootste omvang en omvatte het tevens gebieden in het huidige westen van Noord-Macedonië en het noordwesten van Griekenland.
Geschiedenis thumb|links|250px|De vorsten Teodor I Muzaka en Andrea II Muzaka afgebeeld in de kloosterkerk van de Muzaka-dynastie in Kastoria. De Muzaka-familie wordt in Byzantijnse bronnen al in de middeleeuwen vermeld en latere genealogische tradities voeren het geslacht terug op een zekere Lal Muzaka. De Muzaka's waren oorspronkelijk aan de oosters-orthodoxe kerk verbonden. Het belangrijkste machtscentrum van de Muzaka-familie bevond zich rond Berat en Myzeqe, terwijl leden van het geslacht op verschillende momenten ook gebieden rond Korçë, Kastoria en andere delen van Zuid-Albanië beheersten.
De Muzaka's behoorden tot de belangrijkste adellijke families van middeleeuws Albanië en waren door huwelijken nauw verbonden met vrijwel alle belangrijke Albanese edelen. Een van de vroegst bekende leden van de familie was Gjon I Muzaka, die in 1279 aan Byzantijnse zijde vocht tegen de Angevijnse expansie. In de daaropvolgende generaties wist de familie haar positie in Zuid-Albanië verder te versterken. De familie onderhield nauwe banden met orthodoxe kloosters en kerken en liet verschillende religieuze gebouwen bouwen of onderhouden. Deze religieuze instellingen fungeerden tevens als dynastieke herinneringsplaatsen. De familie liet zich in kerkelijke kunst afbeelden als heersende dynastie, waaronder de afbeeldingen van Teodor I Muzaka en Andrea II Muzaka in Kastoria. Andrea I Muzaka geldt als de grondlegger van de territoriale macht van de latere Muzaka-dynastie. Hij bouwde rond 1280 een eigen machtsgebied op rond Berat en Myzeqe en werd door de Angevijnse heersers erkend als maarschalk van Albanië. Zijn positie was daardoor niet uitsluitend gebaseerd op militaire macht, maar ook op zijn plaats binnen het netwerk van vazale en adellijke families dat het middeleeuwse Albanië beheerste. thumb|Territoriaal hoogtepunt van het vorstendom Muzaka onder despoot Andrea II Muzaka. Andrea I werd opgevolgd door zijn zoon Teodor I Muzaka. Teodor I zette de dynastieke heerschappij over het Muzaka-gebied voort. Hij trouwde met een dochter van Pal Gropa, waardoor de Muzaka's door huwelijk werden verbonden met het Huis Gropa. Uit dit huwelijk kwam onder anderen Andrea II Muzaka voort. De opvolging van vader op zoon vormde een belangrijk kenmerk van de dynastie. Andrea II volgde Teodor I op en werd de machtigste vertegenwoordiger van het huis Muzaka. Hij breidde het machtsgebied van de familie aanzienlijk uit en voerde de hoge Byzantijnse titel despoot. Onder Andrea II bereikte het vorstendom Muzaka zijn grootste territoriale en politieke invloed na het verslaan van Servische troepen. Andrea II Muzaka was gehuwd met Efimija Matranga, een telg uit het Albanese Huis Matranga. Door dit huwelijk ontstond een nieuwe verbinding tussen twee belangrijke Albanese adellijke families. Andrea II en Efimija kregen meerdere kinderen, onder wie Teodor II Muzaka. Via de verschillende huwelijken van de kinderen en kleinkinderen van Andrea II werd het huis Muzaka steeds sterker verweven met andere adellijke geslachten. thumb|Het graf van despoot Andrea II en prinses Efimija in een kerk in een dorpje nabij Durrës, Albanië. Andrea II had bovendien nauwe familiebanden met de Kastrioti's, Arianiti's, Gropa's en Balsha's. Deze verbindingen waren van groot belang omdat de Albanese vorstendommen niet als volledig geïsoleerde staten functioneerden: politieke samenwerking werd vaak versterkt door huwelijken tussen de families. Teodor II Muzaka volgde zijn vader Andrea II in 1372 op. Hij trouwde en zette de dynastieke lijn van de Muzaka's voort. Een belangrijk monument uit zijn regering is het Sint-Athanasiusklooster in Kastoria, dat in 1384 werd gebouwd. Teodor II sneuvelde in 1389 tijdens de Slag op het Merelveld, waar hij volgens de overlevering de Muzaka-troepen aanvoerde. Ondanks het feit dat Teodor II een zoon, Nikollë Muzaka, naliet, ging de belangrijkste opvolging van het vorstendom over op zijn neef Teodor III Muzaka. Hiermee ontstond een zijtak binnen de familie die de territoriale heerschappij van de Muzaka's in de 15e eeuw voortzette.
Teodor III Muzaka behoorde tot de laatste belangrijke territoriale heersers van het huis. Hij was een zoon van Andrea III Muzaka en Anna Zenebishi, een dochter van de Albanese edelman Gjon Zenebishi. Door zijn moeder was Teodor III dus eveneens verbonden met een andere belangrijke Albanese adellijke familie. Na de dood van zijn oom Teodor II erfde hij de belangrijkste bezittingen van de Muzaka's rond Berat. Teodor III was in de 15e eeuw betrokken bij het Albanese verzet tegen het Ottomaanse Rijk en sloot zich aan bij de Liga van Lezhë. Hij sneuvelde tijdens de Ottomaanse aanval op Berat in 1450. Zijn dood betekende een belangrijke verzwakking van de territoriale macht van de Muzaka's.
thumb|240px|Het vorstendom Muzaka rond 1390. Het huis Muzaka vormde door huwelijken een uitgebreid netwerk met andere Albanese dynastieën. Een van de belangrijkste verbindingen was die met het Huis Kastrioti. Volgens de latere genealogische traditie was Vojsava Tripalda, de echtgenote van Gjon Kastrioti, afkomstig uit een tak die met de Muzaka's werd verbonden. Uit het huwelijk van Gjon Kastrioti en Vojsava werd Gjergj Kastrioti geboren. Een nog directere verbinding ontstond door Maria Muzaka, een telg van het huis Muzaka, die trouwde met Gjergj Arianiti. Hun dochter Donika Arianiti trouwde in 1451 met Skanderbeg. Hierdoor ontstond een directe familieverbinding tussen de Muzaka-, Arianiti- en Kastrioti.
Na de Ottomaanse verovering van Berat en de omliggende gebieden in de 15e eeuw verloor het Huis Muzaka zijn zelfstandige positie als territoriale dynastie. Een deel van de familie bleef in de Ottomaanse gebieden en trad in dienst van het nieuwe bestuur. Sommige Muzaka's bekeerden zich tot de islam en bekleedden functies binnen het Ottomaanse leger en bestuur. Zo werd Yakub Bey Muzaka, een zoon van Teodor Koronë Muzaka, sandjakbey van het Sandjak van Albanië. De familie verdween daardoor niet onmiddellijk, maar verloor wel haar traditionele feodale macht en haar zelfstandige vorstendom.
Heerserslijst Afbeelding Monarch Regeringsperiode 50px Andrea I Muzaka 1280–1319 50px Teodor I Muzaka 1319–1331 50px Andrea II Muzaka 1331–1372 50px Teodor II Muzaka 1372–1389 50px Teodor III Muzaka 1389-1444
Stamboom Inscriptie van Muzaka-telgen in het Sint-Athanasiusklooster van de Grieks-Orthodoxe Kerk in Kastoria.|thumb
Lal Muzaka Andrea I Teodor I 15px Andrea II ⚭ Efimija Matranga Gjin I ⚭ Suina Arianiti Andrea III ⚭ Anna Zenebishi Gjin II ⚭ Chiranna Matranga Gjin III ⚭ Maria Dukagjini Teodor IV Adrian Konstantin Porphida Elena Zanfina ⚭ Moisi Golemi Andrea IV Gjin IV Suina Helena ⚭ George Blandisi Komnena ⚭ Arian Arianiti Condisa Teodora ⚭ Lekë Dukagjini Teodor III Jakub Maria ⚭ Gjergj Arianiti Helena Materango Gjin VI Andrea V Blaise Bogdan Gjin VII Konstantin II Teodor IV Gjon II Maria II ⚭ Vrana Konti Laldi Pjetër Andrea VI ⚭ Komnena Zardari Mighria Pal Teodor II Nikollë Stoja Komnena II ⚭ Balsha II Chiranna ⚭ Andrea Gropa Mentulo Domenico Gjon III Vojsava ⚭ Gjon Kastrioti Agnes
Categorie:Geschiedenis van Albanië Categorie:Albanese adel