Deze tabel geeft een overzicht van de voornaamste snelheidsrecords voor railvoertuigen. Hierbij dient in het oog gehouden te worden dat deze records vaak zijn gevestigd met voor die recordpoging gemodificeerd spoorwegmaterieel, dus niet met het materieel zoals dat in de normale dienst werd gebruikt. Bij oudere records is niet altijd sluitend bewijs van de bereikte snelheid voorhanden. In dit overzicht zijn alleen records vermeld die op conventionele spoorwegen zijn gevestigd, dus geen magneetzweeftreinen of luchtkussenvoertuig op een vaste baan zoals de Aérotrain).
Snelheid Datum/jaar Lijn Land Materieel Voortbeweging Gemodificeerd Afbeelding Opmerking 48 km/h 1830 Liverpool and Manchester Railway Verenigd Koninkrijk Stephenson's Rocket Stoom Nee 80x80px 56 km/h (35 mph} 1830 Liverpool and Manchester Railway Verenigd Koninkrijk Een locomotief van George Stephenson Stoom NeeDoor de actrice Fanny Kemble, die meereed met Stephenson, geschatte snelheid, in een brief gedateerd 26 augustus 1830, geciteerd in Pike, p. 58 164 km/h (102 mph) 1904 Great Western Railway Verenigd Koninkrijk GWR 3440 City of Truro Stoom Nee 80x80pxEr is enige twijfel of deze snelheid bereikt is, maar 100 mijl per uur wordt wel waarschijnlijk geacht.Allen, p. 13-14 230 km/h 21-06-1931 Duitsland Schienenzeppelin Propeller/benzinemotor Nee 80x80px 205 km/h 17-02-1936 Duitsland DRG klasse SVT 137 Diesel-elektrisch Nee 80x80pxEerste dieseltrein sneller dan 200 km/h. 202 km/h (126 mph) 03-07-1938 East Coast Main Line Verenigd Koninkrijk LNER A4 Mallard Stoom Nee 80x80pxHet record werd gevestigd op een licht dalend traject. Na deze rit was de locomotief beschadigd, maar hij kon in enkele dagen gerepareerd worden. Dit record voor stoomlocomotieven is sedertdien niet gebroken.Allen, p. 44-46 331 km/h 28-03-1955 Bordeaux-Hendaye, bij Morcenx Frankrijk CC 7107 Electrisch Ja 80x80pxAllen, p. 73-77Zie SNCF CC 7100 voor details omtrent dit type locomotief. 331 km/h 29-03-1955 Bordeaux-Hendaye, bij Morcenx Frankrijk BB 9004 Electrisch Ja 80x80pxNa het vestigen van het record bleken het materieel en de rails beschadigd te zijn.Dat beide lcomotieven exact dezelfde snelheid bereikten deed later het (onbevestigde) vermoeden ontstaan dat de Franse overheid beide constructeurs (Althom van de CC 7107 en Jeumont-Schneider van de BB 9004) wilde ontzien. 380 km/h 26-02-1981 LGV Sud-Est Frankrijk TGV Sud-Est Electrisch Ja 80x80pxGonnard, p. 108-116Treinstel ingekort tot 2 motorwagens en 5 tussenrijtuigen; grotere wielen gemonteerd; spanning op bovenleiding verhoogd tot 29 kW. 238 km/h 1-11-1987 East Coast Main Line Verenigd Koninkrijk British Rail Class 43 Diesel-elektrisch Ja 80x80pxDit is het record voor diesel-elektrische treinstellen (per maart 2021). De commerciële aanduiding van dit type was Intercity 125. 407 km/h 1-5-1988 Spoorlijn Hannover - Würzburg Duitsland ICE-V Electrisch Niet bekend 80x80pxDit was het prototype van het eerste type Duitse hogesnelheidstrein, in serie gebouwd als Baureihe 401. 357 km/h 02-09-2006 Spoorlijn Nürnberg - München Duitsland Siemens ES 64 U 4 Electrisch Beperkt 80x80pxDit is het record voor locomotieven (per april 2021). Volgens de opgave van Siemens waren slechts kleine modificaties aangebracht, zoals het verwijderen van de ruitenwissers en de sneeuwploegen. 574,8 km/hDit komt overeen met 150 m/sec: de naam van het project was V150. 03-04-2007 Spoorlijn Parijs - Straatsburg (LGV) Frankrijk TGV POS Electrisch Ja 80x80pxTreinstel ingekort tot 2 motorwagens en 3 tussenrijtuigen; grotere wielen gemonteerd;spanning op bovenleiding verhoogd tot 31 kW.
Opgemerkt wordt dat dergelijke records zich veelal slechts na verloop van zeer geruime tijd lieten "vertalen" in hogere snelheden in de dagelijkse treindienst. Bij recordpogingen werden niet zelden zowel de bovenbouw als de tractievoertuigen beschadigd. Dienstsnelheden van 160 km/h werden eerst in de jaren '60 van de twintigste eeuw bereikt (Mistral, tussen Parijs en Dijon). Voor hogere snelheden was de aanleg van een nieuwe spoorlijn (Shinkansen in Japan) dan wel omvangrijke ombouw van bestaande lijnen noodzakelijk; hiermee waren maximum snelheden tot 200 km/h mogelijk. De aanleg van hogesnelheidslijnen maakte een verdere versnelling mogelijk: op de hogesnelheidslijn Milaan-Bologna 300 km/h, op Franse hogesnelheidslijnen tot 320 km/h, op de Hogesnelheidslijn Peking-Shanghai 350 km/h. Uiteraard is de tijdwinst die met een (verdere) snelheidsverhoging bereikt wordt evenredig met de afstand waarover die hogere snelheid zonder tussenstops kan worden aangehouden. De feitelijke gemiddelde snelheid tussen twee specifieke bestemmingen is mede afhankelijk van aantal en duur van tussenstops, en van aansluitingen van het "klassieke" net op de hogesnelheidslijn.Treinen op de HSL-Zuid hebben tussen Amsterdam Centraal en Brussel-Zuid, met stops te Schiphol Airport, Rotterdam en Antwerpen, een gemiddelde snelheid van 116 km/u, hoewel de maximumsnelheid 300 km/u bedraagt.
Categorie:Geschiedenis van de spoorwegen