thumb|Nationaal Leopold II monument in Brussel Dit is een lijst van standbeelden en monumenten van Leopold II van BelgiëNederlands: Leopold Lodewijk Filips Maria Victor; Frans: Léopold Louis Philippe Marie Victor; Duits: Leopold Ludwig Philipp Maria Viktor. (9 april 1835 – 17 december 1909), de tweede Koning der Belgen van 1865 tot 1909 en, door zijn eigen inspanningen, de eigenaar en absolute heerser over de Onafhankelijke Congostaat of Congo-Vrijstaat van 1885 tot 1908.
Standbeelden in België Er zijn diverse standbeelden gewijd aan Leopold II die verspreid over het land zijn opgericht. Volgens professor koloniale geschiedenis Idesbald Goddeeris van de KU Leuven (2018) dateren de meeste standbeelden uit het interbellum, het hoogtepunt van de koloniaal-patriottistische propaganda. De monumenten moesten helpen om de schandaalsfeer nadat internationale commotie was ontstaan over de wreedheden in Congo-Vrijstaat weg te werken en de bevolking warm te maken voor de koloniale onderneming in Belgisch-Congo.
Met name vanwege Leopold's controversiële beleid in Congo zijn er meermaals voorstellen gedaan om zijn standbeelden uit de publieke ruimte te verwijderen cq ze een andere plaats te geven. Tot 2020 zijn dergelijke voorstellen niet succesvol geweest. Tijdens de internationale protesten na de dood van George Floyd werden verschillende standbeelden van Leopold II gevandaliseerd terwijl diverse petities -ondertekend door tienduizenden mensen- eisten dat bepaalde of alle standbeelden werden verwijderd. Dit zorgde voor heel wat discussies tussen voor- en tegenstanders.
Veel voorstanders vinden dat zowel het koningshuis als de Belgische regering excuses aan hebben te bieden aan de Congolese bevolking. Tegenstanders vinden dat het vandaliseren en verwijderen van standbeelden geen structurele oplossing is om huidig racisme tegen te gaan. Er wordt ook gepleit om bij standbeelden duidelijk te vermelden wat er in het verleden is gebeurd, wat nu vaak niet of heel beperkt het geval is.
In juni 2020 besloot de stad Gent om het standbeeld van Leopold II aan het zuidpark over te brengen naar museum STAM, waar het nu tot de collectie behoort.collectie STAM Gent . Het Brussels Hoofdstedelijk Parlement besloot een werkgroep op te zetten om de publieke ruimte te dekoloniseren.
Bustes, standbeelden, monumenten en plaquettes van Leopold II in België Foto Beschrijving Onthuld Verwijderd Historische noten 100px|alt=Ruiterstandbeeld van Leopold II op het Troonplein, gevandaliseerd in november 2018 Ruiterstandbeeld op het Troonplein in Brussel-stad 1926 – Het standbeeld was al verschillende keren gevandaliseerd, waaronder met rode verf door Théophile de Giraud in 2008, opnieuw met rode verf in 2018, met witte verf in november 2019 en opnieuw in juni 2020. De 14-jarige Noah lanceerde begin juni 2020 een petitie om het beeld te verwijderen dat binnen enkele dagen meer dan 45.000 keer werd ondertekend. Een meerderheid in het Brussels Parlement wil alle standbeelden van Leopold II in Brussel recontextualiseren of verwijderen, waaronder dit. 100px Staand standbeeld in de Koningstuin in ElseneItem van het park op irismonument.be 1969 – Een meerderheid in het Brussels Parlement wil alle standbeelden van Leopold II in Brussel recontextualiseren of verwijderen, waaronder dit in Elsene. 100px Monument aan de Voorstlaan in Oudergem 1930 2020 Dit monument op Vorstsquare aan de Vorstlaan bevatte een buste van Leopold II, omringd door andere steenkunstwerken en een tweetalige plaquette. De buste werd gevandaliseerd en van de sokkel geworpen en vervolgens door de gemeente verwijderd voor restauratie op 12 juni 2020. Burgemeester Didier Gosuin (DéFi) veroordeelde de actie en zei dat een 'recontextualisering van het koloniale erfgoed' op zich een goede zaak was, maar dat dat democratisch diende te gebeuren in overleg met anderen. Enkele dagen eerder had de gemeente al het plaquettebijschrift geschrapt waarin 'degenen die Congo beschaving hebben gebracht' werden bedankt. 100px Ruiterstandbeeld in het Koninklijk Legermuseum – Dit ruiterstandbeeld werd gemaakt door Thomas Vinçotte (1850–1925). Het staat in Museum Kunst & Geschiedenis het in het Jubelpark in Brussel-stad. 100px Ruiterstandbeeldje in het Koninklijk Legermuseum – Dit ruiterstandbeeldje wordt omringd door andere kleine soldatenbeelden op hetzelfde houten voetstuk in het Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis in het Jubelpark in Brussel-stad. 100px Monument voor de Belgische pioniers in Congo 1921 – Dit stenen monument werd ontworpen door Thomas Vinçotte en gemaakt in 1911–1921 om de Kongo-Vrijstaat te herinneren. Het vereert de Belgische 'pioniers' (soldaten) die 'beschaving' brachten naar Congo, vooral door de Belgo-Arabische Oorlog (1892–1894) die huidig Oost-Congo wilde veroveren en de Arabische slavenhandel aldaar beëindigen. Het monument verbeeldt niet Leopold II zelf, maar toont prominent een tweetalig citaat om het koloniale project te rechtvaardigen: "Ik heb het Congowerk ondernomen in het belang der beschaving en voor het welzijn van België. Léopold II 3 juin 1906". Buste in het Dudenpark in Vorst 1957 – Dit bronzen borstbeeld op blauwe steen werd gehouwen door Thomas Vinçotte (1850–1925), waarschijnlijk in opdracht van koning Albert I, maar pas op 11 mei 1957 onthuld in het Dudenpark (Vorst (Brussel)). Het voetstuk bevat een tweetalig opschrift: "Leopold II Weldoener der Openbare Parken". Een meerderheid in het Brussels Parlement wil alle standbeelden van Leopold II in Brussel recontextualiseren of verwijderen, waaronder dit. 100px Buste in de Koninklijke Serres van Laken – Deze buste is gemaakt door Thomas Vinçotte (1850–1925). De Koninklijke Serres van Laken werden in opdracht van Leopold II uitgebreid en bekostigd met zijn winsten uit de Kongo-Vrijstaat en opgevuld met Congolese planten om zijn koloniale project te vieren. 100px Ruiterstandbeeld in de Dank der Congolezen in Oostende 1931 – In 2004 zaagde de actiegroep De Stoete Ostendenoare symbolisch een bronzen hand af van een van de knielende Congolese slaven die, als onderdeel van de beeldengroep 'Dank der Congolezen' in het standbeeld eer aan Leopold II bewijzen. Dit was een verwijzing naar de manier waarop onder Leopolds koloniale bewind de handen van Congolese slaven werden afgehakt als zij te weinig rubber produceerden. De actiegroep wilde de hand teruggeven op voorwaarde van een historisch gecorrigeerd bijschrift. Het standbeeld werd in juni 2020 opnieuw gevandaliseerd. Buste op het Prinses Clementinaplein in Oostende 1987 – Deze buste werd in november 2008 met rode verf besmeurd door actiegroep De Stoete Ostenenoare en in 2017 was er een poging om de neus van Leopold II eraf te snijden. De stad heeft geweigerd om de buste te verwijderen maar wil gesprekken met inwoners voeren over of er een 'tegenbeeld' moet komen dat kolonialisme veroordeelt om zo 'balans' te creëren. Burgemeester Bart Tommelein (Open Vld) onderhandelt hierover met organisatie Belgian Youth Against Racism. Buste in het Koning Albertpark (Zuidpark) in Gent 1955 2020Op 24 september 1955 werd in het Zuidpark aan de Gustaaf Callierlaan een bronzen borstbeeld van Leopold II onthuld. Het beeld werd gemaakt door Geo Verbanck in opdracht van ir. Clement Morraye, voorzitter van de Internationale Jaarbeurs van Vlaanderen. In 1955 was het thema van de Internationale Jaarbeurs “De valorisatie van de arbeid in Afrika, internationale Afrikaanse studiedagen”. Naast het 125-jarig bestaan van België, is dit de aanleiding geweest tot het oprichten van het monument voor Leopold II in de nabijheid van de stervormige gedenksteen die sinds 1936 bestond. De buste had als opschrift “Aan de stad Gent, de Int Jaarbeurs der Vlaanderen, 10de Verjaring 1955”. Van de kritiek ten opzichte van de vorst, zoals nu gekend, was geen sprake. De inhuldiging ging gepaard met heel wat vertoon.