Slaapmossen of pleurocarpen zijn een groep van (blad)mossen, die worden onderscheiden op grond van de algehele wijze van vertakking, de bouw en de habitus van de plant met stengels en zijtakken en de plaats van de vrouwelijke voorplantingsstructuren en van de sporenkapsels. (1959) Mossentabel. 3de druk. Uitgave Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie, Amsterdam (2008) Moose einfach und sicher bestimmen. Quelle & Meyer Verlag Wiebelsheim. De naam 'slaapmossen' komt van het feit dat de stengels van de slaapmossen eerder liggend dan rechtopstaand zijn. De naam 'slaapmossen' wordt ook gebruikt voor de beperktere groep van de Hypnales, een orde van mossen uit de klasse Bryopsida (bladmossen).
Enkele voorbeelden van slaapmossen zijn het in gazons algemene gewoon haakmos (Rhytidiadelphus squarrosus), gesnaveld klauwtjesmos of gewoon klauwtjesmos (Hypnum cupressiforme), geplooid snavelmos (Eurhynchium striatum), fijn laddermos (Kindbergia praelonga), gewoon dikkopmos (Brachythecium rutabulum) en groot laddermos (Pseudoscleropodium purum).
Mosplant Slaapmossen zijn onregelmatig of geveerd vertakt, met de zijtakken in een andere richting dan de hoofdstengel, namelijk vaak loodrecht op de hoofdstengel. Meestal zijn de stengels liggend tot opstijgend, dat in tegenstelling tot bij voorbeeld de topkapselmossen en de veenmossen die rechtopstaande stengels hebben.
De bladcellen zijn aanzienlijk langer dan breed (prosenchymatisch), dat in tegenstelling tot de bladcellen van de topkapselmossen, die gewoonlijk isodiametrisch (even lang als breed) zijn.
Sporenkapsel Sporenkapsels staan op korte zijtakjes langs de meestal liggende stengel. Ze hebben een tweerijig peristoom, dus met exostoom en endostoom.
Afbeeldingen
Vergelijkbare groepen Binnen 'echte' mossen (of bladmossen, Bryophyta) vormen de slaapmossen een restgroep naast de topkapselmossen en de veenmossen.
Van deze groep van slaapmossen worden vaak nog de 'cladocarpe mossen' als aparte groep gezien. Nieuwe Atlas Nederlandse Bladmossen. Thieme — Zutphen. De vrouwelijke voortplantingsstructuren en de sporenkapsels zijn bij deze mossen te vinden op langere, meestal opstijgende zijtakken aan een hoofdstengel.
Faunistisch belang Slaapmossen kennen tal ecologische relaties met dieren. Door hun structuur bijvoorbeeld, vervullen slaapmossen een belangrijke rol in de nestbouw van verscheidene kleine zoogdieren (zoals slaapmuizen) en kleine zangvogels (zoals mezen).
Categorie:Mossen