thumb|400px|Spijkenisse (2013)
Dit is een lijst met verklaringen van straatnamen in Spijkenisse, ingedeeld per wijk. Ook de namen van andere geografische aanduidingen, zoals polders, parken en vijvers, worden toegelicht. Per wijk is aangegeven waarnaar de locaties zijn genoemd. Per straat worden vervolgens alleen de namen verklaard die om een toelichting vragen, voor de overige wordt verwezen naar Wikipedia. Waar zinvol is informatie uit de geschiedenis van Spijkenisse toegevoegd. Voor de indeling van wijken is in het algemeen gebruik gemaakt van de CBS-indeling (via PDOK-viewer, zie Geraadpleegde bronnen). Zie voor afbeeldingen: Commons-category:Streets in Spijkenisse en Commons-category:Neighborhoods in Spijkenisse. De volgorde van de wijken in deze lijst is bepaald door de ligging: van noord naar zuid en daarbinnen van west naar oost. Binnen de wijken zijn de straten alfabetisch gesorteerd. Als laatste is een kopje toegevoegd met verdwenen namen.
Over Spijkenisse Spijkenisse is tussen het einde van de Tweede Wereldoorlog en 1992 gegroeid van 2.500 naar 70.000 inwoners. Deze groei betekende ook het toekennen van honderden nieuwe straatnamen (in totaal zijn er 966 straten in Spijkenissehttps://kadastralekaart.com/woonplaatsen/spijkenisse/3032/straten). "Spijkenisse" kan in verschillende hoedanigheden voorkomen. Deze Lijst van straten bevat de wijken en straten van de woonplaats Spijkenisse, dus zonder Hekelingen. Voor de bouwjaren van de verschillende wijken: zie tabel in Geschiedenis van Spijkenisse.
Wijkoverstijgende namen Baljuwlaan: verbindingsweg tussen de Heemraadlaan in het zuiden en de Groene Kruisweg in het noorden. Genoemd naar een baljuw, een vroegere benaming voor ambtenaar en bestuurder, een vertegenwoordiger van de werkelijke machtshebber in een gebied. Voor de Heerlijkheid Putten, waar Spijkenisse onder viel, waren de Heren en Vrouwen van Putten de machthebbers. Groene Kruisweg: provinciale weg tussen Brielle en Rotterdam-Zuid. Hij ligt daarom officieel niet op het grondgebied van Spijkenisse maar doorsnijdt het wel. De weg is genoemd naar De Zuid-Hollandsche Vereeniging Het Groene Kruis die een belangrijke stimulator was voor de aanleg van de weg. Foto's: Commons-category:Groene Kruisweg. Heemraadlaan: verbindingsweg tussen de Baljuwlaan in het westen en de Schenkelweg in het oosten. Metrostation Heemraadlaan is ernaar genoemd, voor foto's daarvan zie Commons-category:Heemraadlaan (Rotterdam metro). Herkomst naam: een heemraad is een lid van het dagelijks bestuur van een waterschap; op Putten was er het college van dijkgraaf en heemraden, dat onder andere belast was met het onderhoud van de dijken. Dit college was tot in de 19e eeuw een machtig orgaan, dat ook beslissingen nam over andere zaken dan die het waterschap betroffen, zoals het verlenen van subsidies aan een van de ambachten als daar een grote brand had gewoed. Hekelingseweg: verbindingsweg tussen de Groene Kruisweg in het noorden en het Hekelingse veer naar Nieuw-Beijerland in het zuiden. Genoemd naar het dorp Hekelingen waar de weg langs loopt. Aangelegd rond 1955. Foto's: Commons-category:Hekelingseweg, Spijkenisse. Heulbrug: een heul is stenen boogbrug met slechts één boog.Betekenis 2) op https://www.debinnenvaart.nl/binnenvaarttaal/index.php?woord=hem#heul Spijkenisse had er oorspronkelijk vier over de Vierambachtenboezem: de Eerste (Stationsstraat), Tweede (Karel Doormanstraat), Derde (Zinkseweg-Breekade) en de Vierde (Malledijk). De eerste twee zijn in de 20e eeuw vervangen door gewone bruggen, maar worden nog wel aangeduid als Heulbrug. De brug aan het einde van de Zijlstraat is waarschijnlijk pas in ±1956 gebouwd (daarvóór lagen er weilanden in de huidige Oranjebuurt en kon men daar via de Eerste en Tweede Heulbrug komen). Malledijk: een oude dijk, die waarschijnlijk al bestond rond 1300, eerst Middeldijk heette en later deze naam kreeg. Hij loopt van de Breekade in de noordwest-hoek van de wijk De Hoek, via het bedrijventerrein Halfweg-Molenwatering naar de Groene Kruisweg tegenover de Borgtweg. Op oude kaarten wordt hij geschreven als den Mallen Dijck en Mallendijk (dus met een tussen-n). Betekenis: droge of mollendijk. (1977), Iets over het ontstaan van Spijkenisse en omgeving / J. de Baan. - Spijkenisse: Gemeentebestuur van Spijkenisse, 1977 (2e dr), p. 25 Een droge dijk is een binnendijk. (1993), Lexicon van het Nederlandse landschap / Anne Bakker. - 1993. Zie Lexicon van het Nederlandse landschap, p. 27 Aan de Malledijk ligt het Mallebos, dat naar de Malledijk is genoemd. Foto's: Commons-category:Malledijk, Spijkenisse. Meeldijk: de huidige Meeldijk is een fietspad tussen de Hekelingseweg, via Park Braband, naar de wijk Vogelenzang. Een meeldijk is een droge dijk die door voorbedijking geen water meer keert, middeldijk; (1993), p. 70 oftewel: een binnendijk die dient om het water tegen te houden in geval de buitendijk zou bezwijken. Nieuw-Hongerlandsedijk: dijk en fietspad langs de Oude Maas, genoemd naar de polder Nieuw-Hongerland die ernaast lag en in 1618-1619 was bedijkt. (2009), De archeologie van Spijkenisse / Marco van Trierum. - In: BOORnieuws: Nieuwsbrief van Bureau Oudheidkundig Onderzoek van Gemeentewerken Rotterdam, , nr. 11, winter 2009. Kaartje op p. 7. Online beschikbaar via Wordpress (pdf)(bladeren) Deze polder Nieuw-Hongerland was een langgerekt stuk land ten zuiden van de haven, langs de Oude Maas, ongeveer waar nu de buurt De Dijk en de twee noordelijke buurten van de wijk Schenkel liggen. Foto's: Commons-category:Nieuw Hongerlandsedijk, Spijkenisse. Schenkelweg: verbindingsweg tussen de Groene Kruisweg (bij de Molendijk) in het noorden en de Heemraadlaan in het zuiden. De Schenkelweg is aangelegd in 1986 en genoemd naar de Lange Schenkeldijk, waar hij gedeeltelijk naast ligt. Een schenkeldijk is een dijk die twee dijken met elkaar verbindt.https://www.leestekensvanhetlandschap.nl/schenkeldijk De Lange Schenkeldijk en, in het verlengde daarvan, de Korte Schenkeldijk zijn onderdeel van de Ring van Putten, het dijkenstelsel dat in de late Middeleeuwen is ontstaan, de polders van Putten met elkaar verbindt en als het ware een ring om Putten legt. Vierambachtenboezem: afwateringskanaal aangelegd tussen 1564 en 1566, dat overtollig water uit de polders afvoert naar de haven van Spijkenisse. Hij is genoemd naar de vier ambachten Geervliet, Biert, Simonshaven en Spijkenisse waarvan het water wordt afgevoerd. Foto's: Commons-category:Vierambachtenboezem.
Spijkenisse-Noord Spijkenisse-Noord omvat het grondgebied van Spijkenisse ten noorden van de Groene Kruisweg.
Landtong en noordelijke groengordel thumb|Brielse Maasdijk met Hartelkanaal (2007) thumb|Hartelpark (1963) Het meest noordelijke gebied van Spijkenisse bestaat uit buurten die het CBS aanduidt met: Landtong, een strook land tussen het Hartelkanaal en Spijkenisse-Noord, in het oosten grenzend aan de Oude Maas. Geografische namen daarbinnen: Brielse Maasdijk: genoemd naar de Brielse Maas. Plaatweg: kan zijn genoemd naar de zandplaat (zandbank) waarop deze weg ligt, of naar het achtervoegsel van de Welplaat. Scheepvaart- en Voedingskanaal: de verbinding voor de scheepvaart tussen het Brielse Meer en de Oude Maas. Een voedingskanaal zorgt ervoor dat het water in een ander oppervlaktewater op peil blijft.Ontleend aan: de derde genoemde functie van een kanaal op http://www.bamalite.eu/kanaal/ Het bevoorraadt in dit geval het Brielse Meer met water. Voornse Sluis: biedt via het Scheepvaart- en Voedingskanaal toegang voor de scheepvaart tot Voorne en het Kanaal door Voorne. Ten zuiden daarvan: Markenburg: in het westen, is genoemd naar de voormalige polders (Oud- en Nieuw-) Markenburg, die in de jaren 60 van de 20e eeuw zijn verdwenen bij het graven van het Hartelkanaal. De naam bestaat uit twee delen: (1) "Mark" kan duiden op een oude grensindeling (mark in de betekenis van grens) en (2) "burg" kan wijzen op een aldaar aanwezig geweest zijnde sterkte/verstevigd huis.Volgens Jan Klok in zijn proefschrift Voorne en Putten uit 1939 op p. 81 en 109 (online beschikbaar via https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB06:000002636) En daar zijn inderdaad vroege woonsporen gevonden, waaronder een grote boerderij uit ±880 en een nog grotere uit de 11e/12e eeuw. Het is dus een oude naam. In 1969 werd verzorgingsflat de Marckenburgh in de wijk Groenewoud ernaar genoemd. Straten in Markenburg: Borgtweg: betekenis onbekend, komt niet voor op oude kaarten (op die uit 1700 en 1851 loopt de Mallen Dijck door tot aan de Ha(a)rtelsche Dij(c)k). Borgt kan duiden op een versterkt huis; hier in de buurt hebben wel middeleeuwse huizen gestaan, maar dat waren boerderijen, niet versterkt.Zie bijvoorbeeld: (1986), Onder de Putse ring / J. de Baan. - In Westerheem: tweemaandelijks orgaan van de Archeologische Werkgemeenschap voor Nederland (AWN), jg XXXV, no. 1, februari 1986, p.58-59, digitaal via https://issuu.com/westerheem/docs/1986 Hartelsedijk (zijweg van de Markenburgweg); voor verklaring naam zie Hartelpark. In 1981 zijn bij archeologische opgravingen langs de Hartelsedijk een groot grafveld uit de Romeinse tijd en een grote boerderij (22 bij 10 meter) uit ±900 tevoorschijn gekomen. Hogelandseweg: op een kaart uit 1700 staat al een "Hooghlandtse Wegh" vermeld, die leidt naar een gebied in Geervliet dat "Het Hooge Landt" heet. Waarschijnlijk was daar een relatief hoge ligging van de grond, veroorzaakt door de aanslibbing van een rivier. Markenburgweg: genoemd naar de polders Markenburg. Mosterweg (zijweg Borgtweg bij McDonald's): mosterd of musterd was fijn griendhout (1973), Wat is er met Putten gebeurd (7) / J. de Baan. - In Groei, 13e jg (1973), nr 1, p. 14, dat hier in het verleden overvloedig aanwezig was. en thumb|180px|Buurtschap Hartel 1963 Het Hartelpark (in het oosten) is een groengordel die dient als buffer tussen de noordelijke woonwijken en industriegebied de Botlek. De naam "Hartel" komt van de verdwenen buurtschap Hartel, op oude kaarten en documenten aangeduid als "den Haertel" (1300) en hairthille (1353); deze laatste naam duidt waarschijnlijk op een haardhil of woonterp, of een hoogte langs de kreek die daarliep. De "h" van "hille" is later ingeslikt en de naam verbasterde tot Haertel, Haartel en Hartel. Later ging de naam over op het water dat daar stroomde, "het Haertelsche Gat", en in de twintigste eeuw werd de naam toegekend aan het Hartelkanaal, Hartelbrug, Hartelkering en het Hartelpark. (1977) Iets over het ontstaan van Spijkenisse en omgeving / Jan de Baan. - Spijkenisse: gemeentebestuur van Spijkenisse, 1977 (2e gewijzigde dr), p. 24-25 en Namen noemen (7): Hartel en Welplaat / JdB (Jan de Baan). - In: Spijkenisse, september 1990 Foto's: Commons-category:Hartelpark. Straten: Hartelseweg (oprit naar de Hartelbrug). Lange Laanweg: komt al voor op een kaart uit 1700. De naam komt waarschijnlijk van laan. Laningweg: een laning is een oprijlaan van een boerderij met aan beide kanten bomen.Woord: laning, Woordenbank van de Nederlandse dialecten Noordhoekseweg: ligt in het noorden van Spijkenisse. Oprelseweg (toegangsweg naar de Ommering). "Oprel" is een naar de kruin van de dijk toelopende weg, oprit langs een dijk; aan het begin van deze weg is inderdaad een dijk (de Hartelsedijk) waar de Oprelseweg naar toe loopt. Voorweg: er is nog een klein stukje over van de weg met deze naam die ooit begon bij de eerste heulbrug (huidige Stationsstraat), verder ging over de huidige Rozenlaan (de Groene Kruisweg was er nog niet) en doorliep tot aan de Noorddijk (bij de Noordhoekseweg). Betekenis/herkomst onbekend. Begraafplaats De Ommering (1972): Met Den Ommering werd door de bevolking een weiland dat hier lag aangeduid, oude perceelsnaam; betekenis: onbekend.
Schiekamp thumb|Ligging Schiekamp-Hoogwerf Ligging: de meest noordwestelijke woonwijk van Spijkenisse, tussen het Hartelpark en de Groene Kruisweg. Bebouwd in: 1958-1960.