18e dynastie van Egypte

De 18e dynastie (1550Volgens , Lexikon der ägyptischen Baukunst, Düsseldorf, 19972, , Egyptian rock-cut tombs, Shire, 1991, p. 6, , The Eighteenth Dynasty before the Amarna Period c.1550 - 1352 BC, in (ed.), The Oxford History of Ancient Egypt, Oxford, 2000, p. 207, , Regnal and Genealogical Data of Ancient Egypt (Absolute Chronology I): The Historical Chronology of Ancient Egypt, A Current Assessment, in (ed.), The Synchronisation of Civilisations in the Eastern Mediterranean in the Second Millennium B.C., Wenen, 2000, pp. 39-52, , Handbuch der ägyptischen Königsnamen, München, 19992. Gearchiveerd op 6 juli 2023.-1292 v.Chr. (edd.), Lexikon der Ägyptologie, 7 dln., Wiesbaden, 1972-1992, (ed.), Ancient Egyptian Chronology, Leiden - Boston, 2006, , The Road to Kadesh: A Historical Interpretation of the Battle Reliefs of King Sety I at Karnak, Chicago, 19902, pp. 53-76.) is de eerste dynastie van het Nieuwe Rijk na de verdrijving van de Hyksos door Ahmose I die daarmee deze dynastie stichtte.

Het is misschien wel de bekendste van alle dynastieën van het oude Egypte. Naast een aantal van Egyptes machtigste farao's, kende deze dynastie ook zwakkere figuren, zoals Toetanchamon. Diens graf, ontdekt door Howard Carter in 1922, was een van de grootste archeologische vondsten aller tijden, omdat het volledig gespaard was gebleven van grafrovers. De dynastie staat ook wel bekend onder de naam Thoetmosidische dynastie, omdat elk van de vier farao's die onder de naam Thoetmosis regeerden als goede heersers worden beschouwd. Ahmose, haar dochter Hatsjepsoet, en misschien twee andere van een handvol inheemse vrouwen van wie bekend is dat zij tot farao werden gekroond, regeerden tijdens deze periode, net zoals Achnaton (ook wel bekend als Amonhotep IV), de "ketterse farao" die samen met zijn vrouw Nefertiti trachtte de macht te breken van de machtige priesters van Amon-Ra door van Aton de nieuwe oppergod te maken.Het is niet zeker of het hier om een mono- dan wel een henotheïstische stroming ging.

De periode waarin deze dynastie regeerde wordt samen met de regeerperioden van de negentiende en twintigste dynastie het Nieuwe Rijk genoemd.

Heersers van de 18e dynastie Er was geen breuk in de opvolging van de koninklijke familie tussen de 17e en 18e dynastie. Feitelijk was dit dezelfde familie van van oorsprong Thebaanse prinsen.

Ramses II liet in zijn dodentempel de grote stichters van het Egyptische Rijk afbeelden: Menes als stichter van het Oude Rijk, Mentoehotep II als stichter van het Middenrijk en Ahmose I als stichter van het Nieuwe Rijk., Egypte, het land van de farao's,Könemann, 1997, pag. 25

Ook de historicus Manetho, die ten tijde van de Ptolemaeën schreef, zou de definitieve verdrijving van de Hyksos, nadat deze bijna een eeuw lang Egypte hadden overheerst en het herstel van de inheemse Egyptische heerschappij over Opper- en Neder-Egypte als belangrijk genoeg beschouwd hebben om de regeerperiode vanaf Ahmose I een nieuwe dynastie te noemen. (ed.), A History and Chronology of the Eighteenth Dynasty of Egypt: Seven Studies, Toronto, 1967, p. 28. De verovering van de stad Avaris zou hierbij als een breekpunt worden gezien., Ancient Records of Egypt, Cambridge, II, 1906, pp. 7–8.

Ahmose I miniatuur|Een fragmentair beeld van Ahmose (Metropolitan Museum of Art, New York)

Ahmose I was een broer van Kamose, de laatste farao van de 17e dynastie, en behoorde aldus tot het Thebaanse koningshuis. Nadat zowel zijn vader, Ta'a II, als zijn broer waren omgekomen in hun strijd tegen de Hyksos werd hij koning. Omdat hij bij zijn troonsbestijging nog een kind was, nam koningin moeder Ahhotep het regentschap waar. Zij was ook degene die zorgde dat de Hyksos de finale slag werd toegebracht. Toen Ahmose in het elfde regeringsjaarAldus de Rhind-papyrus, waarbij het niet duidelijk is of het om dat van Ahmose dan wel om dat van een Hyksos-farao gaat (, Egypt, Canaan, and Israel in Ancient Times, Princeton, 1992, p. 128.). meerderjarig werd beschouwd, nam hij de strijd op waar zijn voorgangers die hadden moeten staken. Hij verdreef de Hyksos en breidde daarna het Egyptische rijk uit tot ver in Palestina. Ook drong hij in het zuiden door tot aan de derde cataract. Hij liet een verenigd Egypte achter, met een sterk verbeterde economische positie.

Amenhotep I miniatuur|links|350px|Het Nieuwe Rijk rond 1450 v.Chr.

Bij het overlijden van Ahmose was diens zoon Amenhotep nog te jong om zelf te regeren, waardoor ook bij hem - net zoals bij zijn vader voor hem - zijn eerste regingsjaren door zijn moeder, Ahmose-Nefertari, als regentes werden waargenomen., Ahmose: Liberator of Egypt, New York, 2003, p. 93. Toen hij oud genoeg was om zelf de teugels in handen te nemen, zou Amenhotep I de macht van Egypte nog verder uitbreiden, al schijnt hij niet zijn macht in de Levant te hebben geconsolideerd. Hij zette de wederopbouw van de tempels in Opper-Egypte voort en bracht een revolutie in het ontwerp van het grafcomplex teweeg door zijn graf te scheiden van zijn dodentempel, een trend die zich gedurende heel het Nieuwe Rijk zou doorzetten., After the pyramids: The Valley of the Kings and beyond, in The Scroll (2001). Hij stichtte het dorp Deir el-Medina, waar de arbeiders en kunstenaars woonden die de koningsgraven van de Vallei der Koningen uithakten en decoreerden. Na zijn dood werd hij samen met zijn moeder Ahmose-Nefertari vergoddelijkt als beschermgod en -godin van de Thebaanse necropolis., De wereld in evenwicht: Goden en mensen in het Oude Egypte, Amsterdam, 2006, p. 104.

Thoetmosis I

Thoetmosis was geen zoon van Amenhotep I, die waarschijnlijk kinderloos stierf, maar behoorde wellicht door bloedverwantschap tot de dynastie. Hij was de zoon van een ons onbekende vader (mogelijk een militair) en een zekere Seniseneb/Senseneb, waarvan wel wordt gezegd dat zij een jongere dochter van Ahmose I was., The Eighteenth Dynasty before the Amarna Period (c.1550–1352 BC), in (ed.), The Oxford History of Ancient Egypt, Oxford, 2000, p. 211. Gearchiveerd op 6 juli 2023. Er wordt ook wel gezegd dat zijn huwelijk met Ahmose hem de troon heeft opgeleverd, omdat zij mogelijk tot de koninklijke familie behoorde. Thoetmosis I staat vooral bekend om zijn militaire activiteiten. Zo weten we uit de autobiografie van Ahmose, zoon van Abana (die in zijn tombe was aangebracht) dat Koesj bij Thoetmosis' troonsbestijging in opstand kwam en dat Thoetmosis - aldus Ahmose, zoon van Abana - eigenhandig de Koesjitische koning zou hebben gedood. (trad.), Biography of Ahmose, son of Abana, reshafim.org (2000). In de eerste jaren van zijn regering bereikte hij de Eufraat en drong in het zuiden door tot aan de vierde cataract.

Thoetmosis II

Thoetmosis' opvolger Thoetmosis II lijkt een zwak figuur te zijn geweest, die met enkele kleine campagnes nog niet eens aan de enkels van zijn vader reikte. Sommige geleerden veronderstellen dat hij werd gedomineerd door zijn halfzus en echtgenote Hatsjepsoet omdat deze naast hem en soms alleen verscheen op reliëfs in Karnak., The Eighteenth Dynasty before the Amarna Period (c.1550–1352 BC), in (ed.), The Oxford History of Ancient Egypt, Oxford, 2000, p. 236. Gearchiveerd op 6 juli 2023.

Hatsjepsoet & Thoetmosis III

Zijn zoon, Thoetmosis III, was te jong om te regeren en dus werd de vrouw van Thoetmosis II, Hatsjepsoet, regent voor Thoetmosis III.Biografie van Inani ( (trad.), Ancient Records of Egypt, II, Chicago, 1906, p. 142 (nr. 341)). In het zevende jaar van Thoetmosis III riep Hatsjepsoet zichzelf uit tot farao en regeerde tot aan haar dood in het 22ste jaar van Thoetmosis III. Hiermee werd Hatsjepsoet Egyptes allereerste vrouwelijke farao. Ondanks deze drastische greep naar macht werd Thoetmosis III nooit door haar afgezet. Op vele hiërogliefen staan Hatsjepsoet en Thoetmosis III samen afgebeeld, al staat Hatsjepsoet meestal op de voorgrond. Thoetmosis III trouwde later met Hatsjepsoets dochter Neferoere. Hatsjepsoet herstelde de internationale handelsbetrekkingen die verloren waren gegaan in de strijd tegen de Hyksos, ondernam een handelsexpeditie naar het land Poent en richtte diverse imposante bouwwerken op door heel Egypte. Na haar dood nam Thoetmosis III de macht volledig over en ondernam militaire campagnes in Palestina en Koesj. Pas laat in zijn regering begon hij de herinneringen aan de regering van Hatsjepsoet uit te wissen, door haar naam van verschillende monumenten te laten verwijderen en te laten vervangen door de naam van zijn zoon, de latere Amenhotep II., The Eighteenth Dynasty before the Amarna Period (c.1550–1352 BC), in (ed.), The Oxford History of Ancient Egypt, Oxford, 2000, pp. 237, 241-242. Gearchiveerd op 6 juli 2023.

Amenhotep II

thumb|Standbeeld van Amenhotep II (Egyptologisch Museum, Turijn). Amenhotep II volgde zijn vader Thoetmosis III op en zou net als hij verscheidene militaire campagnes voeren en ook opstanden moeten zien neer te slaan in Koesj en Syrië. Daarnaast was hij echter ook een goed diplomaat, die vrede wist te bewerkstelligen met de Mitanni en ook de Babyloniërs en Hettieten wist over te halen vrede met elkaar te sluiten. De farao liet zich voorstaan op zijn kracht en sportiviteit. Men heeft ook opgemerkt dat zijn echtgenotes niet werden uitgespeeld in de propaganda, wat mogelijk te maken had met de regering van Hatsjepsoet., The Eighteenth Dynasty before the Amarna Period c.1550 - 1352 BC, in (ed.), The Oxford History of Ancient Egypt, Oxford, 2000, p. 246.

Thoetmosis IV

Vervolgens regeerde Thoetmosis IV. Deze schijnt negen jaar en acht maanden te hebben geregeerd (Manetho), maar Egyptologen denken dat het tien jaar is., The reign of Thutmose IV, Baltimore, 1991, pp. 4-5. Tijdens zijn regering moest hij een opstand neerslaan in Koesj en hij werd overheerser van Syrië genoemd. Thoetmosis IV had goede banden met de Mitanni en trouwde na vele onderhandelingen met een Mitanni-prinses., The Eighteenth Dynasty before the Amarna Period c.1550 - 1352 BC, in (ed.), The Oxford History of Ancient Egypt, Oxford, 2000, pp. 250-251. Gearchiveerd op 6 juli 2023.

Thoetmosis IV zou aan het begin van zijn regering zichzelf hebben gelegitimeerd door de sfinx van Gizeh op te graven uit het woestijnzand waaronder het bedolven was. In een inscriptie, gevonden tussen de poten van de sfinx, wordt verhaald hoe Thoetmosis als prins een droom kreeg waarin de sfinx van Gizeh hem vroeg haar uit het zand te bevrijden, hetgeen hij dan ook deed., The Eighteenth Dynasty before the Amarna Period c.1550 - 1352 BC, in (ed.), The Oxford History of Ancient Egypt, Oxford, 2000, pp. 247-248. Gearchiveerd op 6 juli 2023.

Amenhotep III miniatuur|Kolossale granieten hoofd van Amenhotep III (British Museum, 2,90 m hoog).

Amenhotep III volgde Thoetmosis IV op. Zijn regering, die achtendertig jaar zou duren, was een periode van vrede en overvloed., The Eighteenth Dynasty before the Amarna Period (c.1550–1352 BC), in (ed.), The Oxford History of Ancient Egypt, Oxford, 2000, p. 253. Dit blijkt ook uit de grootschalige koninklijke monumenten die hij optrok en ook leden van zijn hof spreidden hun rijkdom maar al te graag ten toon. Op buitenlands vlak koos Amenhotep III ervoor - buiten voor Nubië - de diplomatieke kaart te trekken en hij onderhield dan ook een correspondentie met de koningen van de Hittieten en de Mitanni., The Eighteenth Dynasty before the Amarna Period (c.1550–1352 BC), in (ed.), The Oxford History of Ancient Egypt, Oxford, 2000, pp. 260-261.

Zijn bouwprogramma had zowel een religieuze, waarbij hij verscheidene goden met de zon in verband bracht, als propagandistische kant, waarbij de koning als krijger werd voorgesteld., The Eighteenth Dynasty before the Amarna Period (c.1550–1352 BC), in (ed.), The Oxford History of Ancient Egypt, Oxford, 2000, p. 256.

Achnaton (Amenhotep IV) & Smenchkare