De marjolein-klasse (Trifolio-Geranietea sanguinei) is een klasse van syntaxa die thermofiele, kalkminnende zoomvegetatie omvat. Doorgaans zijn het grazige zoomgemeenschappen die worden aangetroffen op de grens van grasland met bos of struweel, vaak op een (enigszins) hellend maaiveld. De Nederlandse gemeenschappen uit de marjolein-klasse komen hoofdzakelijk voor op matig voedselrijke bodems. Op Europees niveau is de klasse echter merendeels typerend te noemen voor voedselarme bodems.
In Nederland is de marjolein-klasse vrij zeldzaam en komt alleen voor in Zuid-Limburg, Zeeland, de kalkrijke duinen in het kustgebied en enkele plaatsen in het rivierengebied. De klasse wordt in Nederland hoofdzakelijk aangetroffen op duinhellingen en taluds van holle wegen en dijken. Ook kan zij weleens vlakdekkend worden aangetroffen op verwaarloosde graslandpercelen. De marjolein-klasse wordt in Nederland vertegenwoordigd door maar één verbond: het marjolein-verbond (Trifolion medii). thumb|Aanzicht van een gemeenschap van de marjolein-klasse in Oostenrijk, met onder andere bloedooievaarsbek en witte engbloem
Naamgeving en codering Synoniemen Engels: Thermophilous forest fringe and tall-herb vegetation in nutrientpoor sites Duits: Licht- und wärmebedürftige Saumgesellschaften und Staudenfluren magerer Standorte Klasse: Trifolio-Geranietea sanguinei J. Dengler (2004). Gearchiveerd op 24 juni 2024. Hongaars: Lágy szárú erdőszegély-társulások Kroatisch: Šumski rubovi s prevlašću visokih zeleni Pools: Ciepłolubne zbiorowiska okrajkowe Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r17
De Nederlandse naam 'marjolein-klasse' refereert aan de enige orde uit de klasse die in Nederland voorkomt: de marjolein-orde (Origanetalia vulgaris). Deze is naar de wilde marjolein (Origanum vulgare) vernoemd.
De wetenschappelijke naam Trifolio-Geranietea sanguinei is afgeleid van de botanische namen van respectievelijk bochtige klaver (Trifolium medium) en bloedooievaarsbek (Geranium sanguineum). In andere Europese landen spelen de twee laatstgenoemde soorten een veel belangrijkere rol in veel plantengemeenschappen van deze klasse. Bovendien is bloedooievaarsbek niet inheems in Nederland; de soort komt alleen voor als verwilderde sierplant.
Fysiognomie Het vegetatieaspect van de begroeiingen van deze klasse wordt in Nederland voornamelijk gekenmerkt door middelhoog opschietende kruiden en veel grassen, waaronder vaak langhalmige soorten. Ook kunnen hoog opschietende kruiden soms belangrijke blikvangers zijn, zoals melige toorts (Verbascum lychnitis); dit is een kensoort van de klasse. Het merendeel van de associaties uit de marjolein-klasse die in Europa worden onderscheiden, kent in het bijzonder veel paarsroze- en geelbloeiende soorten.
Ecologie Vegetatie van de marjolein-klasse groeit op droge, kalkhoudende, vaak zonnige, snel opwarmende standplaatsen, die vaak op het zuiden geëxponeerd zijn. Doorgaans zijn het grazige zoomgemeenschappen die worden aangetroffen op de grens van grasland met bos of struweel, vaak op een (enigszins) hellend maaiveld. De Nederlandse gemeenschappen uit de marjolein-klasse komen hoofdzakelijk voor op matig voedselrijke bodems. Op Europees niveau is de klasse echter merendeels typerend te noemen voor voedselarme bodems.
Onderliggende syntaxa in Nederland en Vlaanderen De marjolein-klasse kent in Nederland en Vlaanderen slechts één orde met maar één verbond, dat uit twee associaties bestaat. Er zijn in Nederland geen romp- en derivaatgemeenschappen bekend van de klasse.
marjolein-orde (Origanetalia vulgaris) marjolein-verbond (Trifolion medii) associatie van dauwbraam en marjolein (Rubo-Origanetum) associatie van parelzaad en salomonszegel (Polygonato-Lithospermetum)
Diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen thumb|150px|Wilde marjolein(Origanum vulgare) thumb|150px|Gewone agrimonie(Agrimonia eupatoria) thumb|150px|Borstelkrans(Clinopodium vulgare) thumb|150px|Donderkruid(Inula conyzae) In de onderstaande synoptische tabel staan de belangrijkste diagnostische taxa voor de marjolein-klasse in Nederland en Vlaanderen.
Kentaxon Triviale naam Botanische naam kV gewone agrimonie Agrimonia eupatoria kK borstelkrans Clinopodium vulgare kK donderkruid Inula conyzae kK ruig viooltje Viola hirta kK melige toorts Verbascum lychnitis wilde marjolein Origanum vulgare dauwbraam Rubus caesius viltig kruiskruid Jacobaea erucifolia kropaar Dactylis glomerata glad parelzaad Lithospermum officinale eenstijlige meidoorn Crataegus monogyna Goudhaver Trisetum flavescens ruige anjer Dianthus armeria wilde hokjespeul Astragalus glycyphyllos rood zwenkgras Festuca rubra welriekende salomonszegel Polygonatum odoratum boslathyrus Lathyrus sylvestris veldlathyrus Lathyrus pratensis hondsroos Rosa canina s.l. bosaardbei Fragaria vesca veldbeemdgras Poa pratensis gewone bermzegge Carex spicata smalle weegbree Plantago lanceolata knoopkruid Centaurea jacea s.l. ijzerhard Verbena officinalis wollige distel Cirsium eriophorum duizendblad Achillea millefolium
Fotogalerij
Zie ook Bosrand Hellingbos Stroomdalflora Kalkgrasland (biotoop)
Externe links Trifolio-Geranietea op FloraVeg.EU
Marjolein-klasse