JA21 (statutair: Conservatieve Liberalen, ook wel Het Juiste Antwoord ’21) is een Nederlandse politieke partij. De partij omschrijft zichzelf als conservatief-liberaal, maar wordt ook regelmatig gecategoriseerd als rechts of radicaal-rechts.
Circa 26 November 2020 stapten de Amsterdamse FVD-gemeenteraadsleden Annabel Nanninga (die tevens in de Provinciale Staten en in de Eerste Kamer zat) en Kevin Kreuger uit de partij, wegens (o.a.) “schokkende antisemitische en racistische uitspraken van Baudet”; zij gingen verder in hun politieke functies onder eigen vlag. Voor Eerste Kamerlid Nicki Pouw-Verweij gold hetzelfde. Ook Joost Eerdmans en Eva Vlaardingerbroek, die op de kandidatenlijst stonden voor de komende Tweedekamerverkiezingen, stapten uit de partij.Exodus bij Forum, ook raadsfractie stapt uit partij, Het Parool, 26 november 2020. Gearchiveerd op 24 januari 2023. Iets later, eind 2020, richtten Eerdmans en Nanninga hun nieuwe partij “JA21” op.
JA21 is vertegenwoordigd op vrijwel alle bestuursniveaus, behalve in het Europees Parlement, met onder andere negen zetels in de Tweede Kamer, twee in de Eerste Kamer en negentien in de Provinciale Staten. De jongerenorganisatie van JA21 heet JONG21.
Geschiedenis Voorgeschiedenis Eind november 2020 ontstond er ophef binnen Forum voor Democratie (FVD) naar aanleiding van uitgelekte WhatsApp-gesprekken binnen de Jongerenorganisatie Forum voor Democratie (JFVD). In deze uitgelekte gesprekken werden extreemrechtse uitspraken gedaan door leden van de organisatie. In april 2020 waren er ook al dergelijke aantijgingen geuit.
De JFVD kondigde een intern onderzoek aan naar aanleiding van de berichtgeving, een aanpak die werd gesteund door partijleider Thierry Baudet. Een groot aantal andere prominente partijleden vonden deze aanpak echter te licht en te laat. Het conflict escaleerde en een aantal (verkozen) leden keerde FVD de rug toe, onder wie Joost Eerdmans, Annabel Nanninga, Nicki Pouw-Verweij en Eva Vlaardingerbroek.15 partijprominenten, Staten- en gemeenteraadsleden van FVD stappen op NU. Gearchiveerd op 18 april 2023.
Ontstaan
Begin december 2020 maakten Eerdmans en Nanninga bekend mee te willen doen aan de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2021 met een 'fatsoenlijk' rechts geluid. Op 9 december richtten zij een nieuwe partij op, die zij op 18 december 2020 publiekelijk presenteerden, 'JA21'. De naam van de partij is een knipoog naar hun voornamen, maar zou staan voor het 'Juiste Antwoord'.FVD-afsplitsers Eerdmans en Nanninga, NRC. Gearchiveerd op 22 juli 2023. Bij de oprichting van de partij werd een voorlopig oprichtingsbestuur aangewezen dat de partij moest vormgeven en structureren, voorbereiden op de verkiezingen, de verkiezingscampagne organiseren en ledenwerving op gang brengen.
Op 20 december 2020 maakten voormalig FVD-Europarlementariërs Derk Jan Eppink, Rob Roos en Rob Rooken bekend zich aan te sluiten bij JA21. Dit betekent dat JA21 in het Europees Parlement vertegenwoordigd wordt door drie onafhankelijke leden binnen de fractie van de Europese Conservatieven en Hervormers. Een paar dagen later, op 24 december, sloten de senatoren Bob van Pareren, Nicki Pouw-Verweij, Toine Beukering, Lennart van der Linden, Loek van Wely, Otto Hermans en Hugo Berkhout zich bij de partij aan. Ook hooggeplaatsten van de voormalige kandidatenlijst van FVD maakten de overstap naar JA21, zoals Jan Cees Vogelaar die bij FVD op plek 9 stond. Verder stapten verschillende Provinciale Statenleden over naar JA21.
Vertegenwoordiging onder eigen naam Op 7 januari 2021 presenteerde JA21 zijn kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 Hierop stonden naast Eerdmans onder anderen Nicki Pouw-Verweij (nr. 2), Derk Jan Eppink (nr. 3), Maarten Goudzwaard (nr. 4), Jan Cees Vogelaar (nr. 7), Loek van Wely (nr. 25) en Ronald Sørensen (nr. 29). Nanninga maakte bekend dat ze een eventuele verkiezing als Tweede Kamerlid niet zou accepteren, omdat ze haar zetel in de Amsterdamse gemeenteraad en in de Eerste Kamer niet op wilde geven.
Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2021 werden op de partij 246.620 stemmen uitgebracht,Uitslag Tweede Kamerverkiezing Kiesraad, 26 maart 2021. Gearchiveerd op 1 juni 2023. genoeg voor drie zetels. JA21 bracht deze periode samen met BBB een initiatiefnota uit over stikstof; "Snel weg uit de stikstofcrisis". Van de ingediende moties werden er 86 aangenomen waaronder de verplaatsing asielopvang naar partnerlanden buiten de EU naar Deens modelIn gesprek met Joost Eerdmans (JA21) Nieuwsuur, 6 november 2023.
Bij de Provinciale Statenverkiezingen van maart 2023 behaalde de partij 22 provinciale zetels. Dit was genoeg om de partij met drie zetels in de Eerste Kamer te laten komen.
In de loop van 2023 was het onrustig binnen de partij, gezien enkele prominente leden vonden dat er een gebrek aan interne democratie was.Ook JA21-Kamerlid Eppink niet herkiesbaar, Joost Eerdmans blijft achter, NOS Nieuws (5 augustus 2023). Geraadpleegd op 6 december 2023. Later verlieten deze leden de partij omdat ze ontevreden waren met de positie van Nanninga op de kandidatenlijst van de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november 2023, en verweten haar de partij te gebruiken als politieke baantjescarrousel.Prominenten JA21 verlaten partij: mede-oprichter Nanninga zou gebruik maken van ‘baantjescarrousel’, de Volkskrant (26 augustus 2023). Geraadpleegd op 6 december 2023. Hiermee verloor de partij twee van haar drie Europarlementariërs en twee van haar drie Tweede Kamerleden. De partij had uiteindelijk weinig electoraal succes bij de verkiezingen: het resultaat was één zetel, waardoor Eerdmans het enige Tweede Kamerlid voor de partij bleef.
Tweede Kamerverkiezingen van 2025 Na de val van het kabinet-Schoof werden er vervroegde Tweede Kamerverkiezingen uitgeschreven, die in oktober 2025 plaatsvonden. In aanloop naar deze verkiezingen werd Eerdmans opnieuw door het partijbestuur van JA21 aangewezen als lijsttrekker, met Nanninga op de tweede plaats.
In augustus 2025 presenteerde de partij haar kandidatenlijst. Daarop stonden onder meer voormalig PVV-staatssecretaris Ingrid Coenradie, Tweede Kamerlid Diederik Boomsma (voorheen Nieuw Sociaal Contract), Europarlementariër Michiel Hoogeveen, oud-Leefbaar Rotterdam-voorman Marco Pastors (nr. 45 op de lijst) en Simon Fortuyn (broer van Pim Fortuyn, lijstduwer, nr. 46).
De partij positioneerde zich voor veel kiezers als een geloofwaardig rechts alternatief voor PVV en FVD. Bij de verkiezingen behaalde JA21 uiteindelijk negen zetels, het beste resultaat in haar bestaan.
Organisatie
Bestuur JA21 werd sinds de oprichting bestuurd door een ad interim bestuur dat de taak had organisatiestructuur aan te brengen en de partij te begeleiden naar een democratisch gekozen bestuur. Na de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 schreef het bestuur een algemene ledenvergadering uit waarin de opzet van de kiesvereniging en de definitieve versie van de statuten werden vastgesteld. Ook werd het eerste hoofdbestuur gekozen en werden er commissies ingevuld.
Leden + Leden JA21DatumAantal leden 1 apr 2021 3748 1 jan 2022 4843 1 jan 2023 5728 1 jan 2024 4468 1 jan 2025 3637 1 jan 2026 4860 Bron: JA21 - ledentallen (Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen)
Electoraat Bij de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021 haalde JA21 zijn beste resultaten in Zuid-Holland. De partij scoort in het bijzonder goed in de randgemeenten van Rotterdam, zoals Albrandswaard (5,7%), Brielle (5,4%) en Barendrecht (4,8%). Het beste resultaat haalde de partij in Edam-Volendam (6,6%). Daarentegen scoort de partij beneden gemiddeld in de grote steden (met als uitzondering Rotterdam).
Standpunten Belangrijke programmapunten van JA21 zijn: Rol van de overheid en belastingstelsel: Kleinere overheid, minder overheidsbemoeienis, lagere belastingen, drastische vereenvoudiging van het belastingstelsel, werken moet altijd lonen. Geen belastingdeals met multinationals. Europese Unie: De EU moet weer de focus leggen op economische samenwerking in plaats van op verdere politieke eenwording, Nederlandse regering moet in EU Nederlands belang voorop stellen en minder geld uitgeven aan Oost- en Zuid-Europa en Brussel (einde aan 'transferunie'). Israël: De banden met Israël bekrachtigen door het verplaatsen van de Nederlandse ambassade naar Jeruzalem., , Vier tinten uiterst rechts? Radicaal-rechtse partijen in vergelijking, Montesquieu Instituut, 30 oktober 2023. Immigratie: Forse beperking asielimmigratie conform het Deense asielmodel, actief uitzetbeleid, opvang vluchtelingen in de regio. Invoering van een nieuwe migratiewet, met strenge selectie aan de poort. Klimaat: Particulieren niet verplichten tot kostbare investeringen in verduurzaming, landschap en inwoners sparen, dus geen windturbines op land en zee erbij, evenmin als zonneweides. Kerncentrales bouwen in de strijd tegen de CO2-uitstoot. Behalve op innovatie ook inzetten op klimaatadaptatie (aanpassen aan het klimaat). Landbouw en Visserij: Boeren minder belemmerende stikstofregels opleggen en ondersteunen bij innovatie en verbetering van dierenwelzijn. Pulsvisserij toestaan en stimuleren, belangen van Nederlandse vissers inzake visquota en EU-regelgeving bevorderen. Democratie: Meer macht naar de kiezer via bindende referenda (volksraadplegingen) en een gekozen burgemeester. Veiligheid: Leger versterken, in 2024 voldoen aan de 2%-norm van de NAVO, nationaal belang leidend maken, geen Nederlandse deelname aan oorlogen die regime change tot doel hebben. Nadruk op law and order, hogere straffen, meer politie op straat, zero tolerance voor extremisme. Zorg: Forse, brede investeringen in de zorg en betere salarissen voor zorgpersoneel. Bureaucratie sterk terugdringen en de macht van zorgverzekeraars inperken. De patiënt weer centraal stellen, niet systemen en zorgverzekeraars. Het gat tussen thuis en het verpleeghuis opvullen door opnieuw invoeren van bejaardenhuizen. JA21 wil het recht op abortus waarborgen als een belangrijk verworven vrouwenrecht, maar vindt dat er niet lichtvaardig mee mag worden omgegaan. Abortus moet dan ook zo veel mogelijk worden voorkomen. JA21 wil een maatschappelijke discussie over 24 weken-termijn voor niet-medische abortussen. Een late abortus wordt alleen toestaan bij een medische indicatie, zoals gevaar voor het leven van de moeder of een ernstige handicap bij de baby. JA21 is voorstander van de huidige euthanasiepraktijk, maar vindt het uitbreiden naar mensen zonder uitzichtloos medisch lijden of wilsonbekwamen, onwenselijk.
Onderwijs: De menselijke maat laten terugkeren in het onderwijs: geen megafusies en megaklassen, maar de relatie tussen leraar en leerling centraal stellen. Inhoud en leren denken staan voorop, minder ideologie en identiteitspolitiek op scholen. Salarissen van leraren verhogen en werkdruk verlagen. Verbeteren van aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt, praktijkonderwijs de waardering geven die het verdient. Pensioenen: Geen Brusselse controle over de pensioenen, waardevaste indexering, AOW voor mensen met lichamelijk zware beroepen na veertig arbeidsjaren. MKB/ZZP: Minder regeldruk, ziektewet voor kleine ondernemers aanpassen om het voor hen betaalbaar te maken. Fiscale voordelen MKB’er en ZZP’er behouden, Wet DBA afschaffen en geen verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor ZZP’ers. Fors minder regels en bestaande regels vereenvoudigen. Media & Cultuur: De NPO depolitiseren, meer geld voor cultureel erfgoed. Kunst- en cultuursubsidies op basis van kwaliteit in plaats van criteria als ‘diversiteit’ en ‘inclusiviteit’. Corona: Wetenschappelijk onderbouwd beleid, geen coronapas, geen vaccinatieplicht maar bevorderen van vrijwillige inenting (door voorlichting). Er moet een parlementaire enquête naar de aanpak van de coronapandemie komen.