De kegelsilene-associatie (Sileno-Tortuletum ruraliformis) is een associatie uit het duinsterretjes-verbond (Tortulo-Koelerion). De associatie omvat soorten- en bloemrijke pioniervegetatie van droge, kalkrijke maar ook mesotrofe zeeduinen. Het centrum van de verspreiding van deze associatie ligt in de kalkrijke Hollandse Duinen.
Naamgeving en codering Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r14Ca02 BWK-karteringscode: hd Natura2000-habitattypecode (EU-code): H2130 Corine biotope: 16.22 - Dunes grises Eunis Habitat Types: B1.4 - Coastal stable dune grassland (grey dunes)
De wetenschappelijke naam Sileno-Tortuletum ruraliformis is afgeleid van de botanische namen van respectievelijk kegelsilene (Silene conica) en groot duinsterretje (Syntrichia ruralis var. ruraliformis, synoniem Tortula ruraliformis).
Fysiognomie De kegelsilene-associatie is een soorten- en bloemrijke, open pioniervegetatie waarin zowel de kruidlaag als de moslaag zeer goed ontwikkeld zijn. De boom- en struiklaag zijn afwezig.
Ecologie Deze plantengemeenschap komt voor op droge, kalkrijke duinen met een wat hogere voedselrijkdom in de bodem dan bij de nauw verwante duinsterretjes-associatie. Ze heeft haar bestaan te danken aan historisch menselijk ingrijpen, zoals het extensief hoeden van vee, het uitbaten van kleine akkertjes en andere kleinschalige menselijke activiteiten in het duinlandschap. Deze activiteiten zijn ondertussen reeds lang gestopt, maar recreatie is een moderne vervanging voor deze oude gebruiken.
Samen met de associatie van wondklaver en nachtsilene kenmerkt de kegelsilene-associatie het historische zeedorpenlandschap.
Subassociaties in Nederland en Vlaanderen Van de kegelsilene-associatie komen in Nederland en Vlaanderen drie subassociaties voor.
Subassociatie met buntgras Een subassociatie met buntgras (Sileno-Tortuletum corynephoretosum) waarin buntgras (Corynephorus canescens) als differentiërende soort geldt. De syntaxoncode voor Nederland is r14Ca02a.
Subassociatie met echt bitterkruid Een subassociatie met echt bitterkruid (Sileno-Tortuletum picridetosum) waarin echt bitterkruid (Picris hieracioides) als differentiërende soort geldt. De syntaxoncode voor Nederland is r14Ca02b.
Arme subassociatie Een gedegradeerde, soortenarme subassociatie (Sileno-Tortuletum inops) waarin enkel de meest dominante soorten overblijven. De syntaxoncode voor Nederland is r14Ca02c.
Biogeografie De kegelsilene-associatie komt voor in een smalle strook langs de Nederlandse - en mogelijk ook Belgische en Noord-Duitse Noordzeekust.
In Nederland is ze vooral te vinden in de kalkrijke Noord-Hollandse duinen tussen Katwijk en Noordwijk en rond Zandvoort, en daarbuiten op enkele plaatsen in Zeeland en op de Waddeneilanden.
Diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen De kegelsilene-associatie heeft als voornaamste kensoorten de naamgevende kegelsilene, zwenkdravik en duinaveruit. Oorsilene en liggende asperge heeft ze gemeen met de associatie van wondklaver en nachtsilene. Deze worden aangevuld met een groot aantal soorten van de hogerliggende niveaus en van het verbond van droge, kalkrijke duingraslanden. Meestal is ook muurpeper aanwezig.
Kruidlaag Kentaxon Diff.soort Presentie Triviale naam Botanische naam Opmerking kA - > 60% kegelsilene Silene conica 150px kA - > 40% zwenkdravik Anisantha tectorum 150px kA - > 20% duinaveruit Artemisia campestris subsp. maritima 150px kA - > 20% liggende asperge Asparagus officinalis 150px kA - > 20% oorsilene Silene otites 150px kA - < 10% ruw gierstgras Milium vernale 150px kA - < 10% bleek schildzaad Alyssum alyssoides 150px kA - < 10% knolbeemdgras Poa bulbosa 150px kV - > 80% zanddoddegras Phleum arenarium 150px kV - > 40% kandelaartje Saxifraga tridactylites 150px kV - > 30% duinreigersbek Erodium cicutarium subsp. dunense 150px kO - > 70% smal fakkelgras Koeleria macrantha 150px kO - > 30% ruw vergeet-mij-nietje Myosotis ramosissima 150px kO - > 20% kruipend stalkruid Ononis spinosa subsp. repens 150px kO - > 10% duinviooltje Viola curtisii 150px kK - > 80% zandhoornbloem Cerastium semidecandrum 150px kK - > 60% zandzegge Carex arenaria 150px kK - > 40% geel walstro Galium verum 150px kK - < 10% vroege haver Aira praecox 150px - dS - echt bitterkruid Picris hieracioides subassociatie met echt bitterkruid 150px - dS - buntgras Corynephorus canescens subassociatie met buntgras 150px bg - > 60% muurpeper Sedum acre 150px
Moslaag Kentaxon Diff.soort Presentie Triviale naam Botanische naam Opmerking kV - > 50% groot duinsterretje Syntrichia ruralis var. ruraliformis 150px kV - > 10% klein duinsterretje Syntrichia ruralis var. calcicola 150px kV - < 10% kalksmaltandmos Ditrichum flexicaule 150px kK - > 50% gewoon klauwtjesmos Hypnum cupressiforme 150px kK - > 20% gewoon purpersteeltje Ceratodon purpureus 150px kK - < 10% klein leermos Peltigera rufescens 150px
Zie ook Droog kalkrijk duingrasland
Kegelsilene-associatie