MSX was de eerste industriestandaard voor homecomputers die onafhankelijk was van de hardwarefabrikant. Deze werd echter niet algemeen aangenomen, maar wel omarmd door fabrikanten als Philips, Sanyo, Panasonic en Sony.
De MSX-standaard werd aangekondigd door het Amerikaanse Microsoft en Japanse ASCII Corporation op 16 juni 1983 en geïntroduceerd in Japan door Kazuhiko Nishi op 27 juni van datzelfde jaar. Het werd een van de dominante computersystemen binnen de Japanse markt voor homecomputers, naast onder andere de Fujitsu FM-7, NEC PC-8801 en de Sharp X1. Daarbuiten was MSX ook redelijk succesvol in landen als Spanje, Brazilië en Nederland.
Het was een poging om alle fabrikanten onder dezelfde standaard te verenigen, zodat bijvoorbeeld Sony-randapparatuur gekocht kon worden en werkte op een computer van Philips, Canon of Toshiba, en dat de basissoftware en hardware voldeden aan een reeks eisen die ervoor zorgden dat software die volgens de standaard zijn geschreven correct op elke MSX-computer zouden werken. Fabrikanten konden naar eigen wens uitbreidingen toevoegen om klanten aan te trekken.
Er verschenen tussen 1983 en 1993 vier modellen: MSX1, MSX2, MSX2+ en MSX Turbo R. Elk systeem was achterwaarts compatibel, wat betekent dat een MSX2+ ook MSX1-software kan draaien.
Doordat de MSX-computers minder goed dan verwacht verkochten op de Amerikaanse en Britse markt (twee van de drie grootste markten in die tijd, samen met Japan), stopten fabrikanten met de productie van MSX.
Geschiedenis miniatuur|Sony Hitbit MSX-computer De goede relatie tussen ASCII en Microsoft in de jaren 80 leidde tot de introductie van de MSX-standaard in juni 1983. Tijdens de ontwikkeling gebruikte het team volgens bedenker Kazuhiko Nishi de uitleg Machines with Software eXchangeability (machines met uitwisselbare software),Kazuhiko Nishi - Tilburg 2001 lecture MSX.org, 21 april 2001. Gearchiveerd op 30 augustus 2023.MSX Fair Tilburg 2001 - by Totally Chaos YouTube, 15 oktober 2016. Gearchiveerd op 20 mei 2023. al werd door de inmenging van Microsoft de uitleg MicroSoft eXtended ook vaak gebruikt.
MSX moest het gat in de markt opvullen waarbij elke software uitwisselbaar was op een reeks homecomputers die voldeden aan de MSX-standaard. Om dit doel te bereiken werd een basis van hardware en software opgesteld. Zo kreeg elke MSX-computer een Zilog Z80-processor met minimaal 8 kB aan RAM en 32 kB aan ROM voor MSX BASIC. Fabrikanten konden extra functionaliteit bieden, zoals Yamaha deed met een ingebouwde FM-synthesizermodule in de Yamaha CX5M, maar de computers moesten volgens Nishi qua software uitwisselbaar blijven.MSX Genesis Zolang softwaremakers en hardwarefabrikanten binnen de specificaties van de standaard bleven, konden ze rekenen op een grote afzetmarkt. Dit voor die tijd revolutionaire idee sloeg aan, mede door Microsoft, dat het BIOS, de BASIC en besturingssysteem voor de machines schreef.
De MSX-computers waren in de jaren tachtig vrij succesvol, voornamelijk in Aziatische landen als Japan en Zuid-Korea, het Zuid-Amerikaanse Brazilië, Argentinië en Chili, en in Europese landen als Frankrijk, Spanje en Finland, maar ook in Nederland, vanwege de sterke betrokkenheid van Philips bij het project. Daarnaast ook in Koeweit, Saoedi-Arabië en voormalig Sovjet-Unie.Giant Bomb website. Gearchiveerd op 6 juni 2023.Ultimate MSX FAQ. Gearchiveerd op 8 april 2023.
Meerdere Japanse fabrikanten, waaronder Sony, Yamaha, Matsushita, Sanyo en Panasonic, gingen MSX-computers fabriceren die al na vier maanden op de markt verschenen. De eerste commerciële MSX die op 21 oktober 1983 in Japan verscheen was de Mitsubishi ML-8000.The First MSX ascii.jp. Gearchiveerd op 25 oktober 2022.
De eerste MSX1-computers werden in Europa verkocht in 1984. Op dat moment domineerden met name Commodore met de C64 (vanaf eind 1982), en in mindere mate Sinclair met de ZX Spectrum, de markt. Deze fabrikanten kozen voor hun eigen platforms.
Voordat het grote succes van Nintendo's Family Computer of Famicom doorbrak, was MSX het platform waar enkele grote Japanse spelontwikkelaars voor gingen ontwikkelen. Bedrijven als Konami en Hudson Soft ontwikkelden succesvolle spelseries, zoals de Metal Gear- en Castlevania-series, maar ook Puyo Puyo, Parodius en Bomberman, die hun oorsprong op de MSX hebben.
Functies MSX bood veel kleur, moderne graphics en een geluidschip die voldeed aan de verwachtingen. Het was echter voor de game-markt geen verbetering ten opzichte van de concurrentie: evenals de C64 kon MSX1 16 kleuren tegelijk weergeven en had het hardwaresprites en driekanaals geluid. Veel MSX1-spellen waren zelfs rechtstreeks geconverteerd van de ZX-spectrum en benutten niet de voordelen die MSX1 boven de ZX-spectrum bood, zoals hardwaresprites en meer kleuren. De reden hiervoor was de grote overeenkomst tussen ZX-spectrum en MSX1: zowel de ZX-spectrum als de MSX1 bood een resolutie van 256×192 pixels en gebruikten als CPU de Z80; de Commodore 64 had als resolutie 320×200 pixels (en 160×200) en werkte met een MOS6510. Op de belangrijke (game-)markten Duitsland, VS en Engeland speelde MSX geen rol van betekenis.
Spellen en software voor MSX1-systemen kwamen meestal op cassette of de duurdere spelcartridges. Om diskettes in te kunnen lezen moest men een los diskettestation met bijbehorende cartridge aanschaffen. In deze cartridge bevond zich een ROM-uitbreiding met de zogenaamde BDOS, een BIOS-uitbreiding die niet alleen diskettecommando's toevoegde aan BASIC, maar ook een opstartsysteem voor een echt diskbesturingssysteem (DOS) dat vanaf een diskette opgestart kon worden. Diskettes aangemaakt met dit MSX-DOS-besturingssysteem hadden bestandscompatibiliteit met MS-DOS en het systeem was zo ontworpen dat er aangepaste CP/M-programma's op gebruikt konden worden.
Voor realistische geluidseffecten was de aanschaf van een uitbreidingscartridge zoals de Panasoft FM-PAC of de Philips Music Module noodzakelijk. In enkele cartridges van Konami werd de SCC-chip geïntegreerd.
MSX2 en MSX2+ Vanaf 1986 werd er door de MSX-computerproducenten een meer geavanceerde MSX2-computer uitgebracht, die in eerste instantie concurreerde met de Atari ST-serie en Commodore Amiga uit 1985.
De grootste verbetering van MSX2 zit in de grafische chip van Yamaha (V9938) die meer kleuren en een hogere beeldresolutie kan bieden. De meeste van deze MSX2-machines zijn uitgerust met een diskettestation, in tegenstelling tot de MSX1, waar een diskettestation eerder een uitzondering was. Ook werd de MSX2 verbeterd met meer werkgeheugen, een ingebouwde batterij voor het bijhouden van onder meer een klok en scherminstellingen.
Toen MSX2 in 1986 arriveerde had de "16-bits computer" zich dan ook reeds gevestigd als toekomstig fenomeen. De MSX2-standaard, hoe geavanceerd ook, was nog gebaseerd op een 8-bits architectuur en kon zich niet meten met de veel snellere, modernere en met grotere geheugens uitgeruste 16-bits Atari's en Commodore's.
Toen Microsoft de standaard verliet in 1986 besloten de belangrijkste Europese producenten, Philips en Sony, om geen nieuwe modellen meer op de Europese markt uit te brengen.MSX: mooi maar vergeten, PC-Active 115, mei 1999. In Japan nam ASCII verdere ontwikkeling en productie van MSX over, waar deze nog steeds werden gefabriceerd. ASCII had weinig interesse om de Europese markt nog te bedienen met MSX, waardoor er vanaf 1986 geen MSX-systemen meer buiten Japan zijn gefabriceerd of verkocht.
In 1988 werd MSX2+ officieel voor de Japanse markt uitgebracht. De eerste MSX2+-computers die op 21 oktober 1988 verschenen zijn de Panasonic FS-A1WX, Panasonic FS-A1FX en Sony HB-F1XDJ. Deze machines zijn uitsluitend door Panasonic, Sanyo en Sony gefabriceerd. In Europa en Brazilië kon men een MSX2 ook laten upgraden. De MSX2+ bevat minimaal 64kB werkgeheugen, MSX BASIC V3.0, en een vernieuwde Yamaha V9958 videochip met minimaal 128kB VRAM voor meer grafische mogelijkheden.
Turbo R De MSX Turbo R (ook wel gestileerd als "turbo R") was de laatste generatie MSX-computer die in 1990 op de Japanse markt verscheen. Kenmerkend is de aangepaste 16-bit R800 microprocessor die is ontwikkeld door ASCII. Het systeem beschikt over twee processors, een Z80-compatible chip op 3,5 MHz en een R800 op 7,15 MHz. De R800 is efficiënter en kan instructies in een klokcyclus verwerken, waar de Z80 hier meestal vier cycli voor nodig heeft. Om deze reden wordt beargumenteerd dat de R800 praktisch een Z80 op 28,6 MHz is.
De grootste verbeteringen van de Turbo R zijn het grotere werkgeheugen, de snellere processor, een PCM-geluidschip en MSX-DOS2 voor een bredere toepassing. Ook bevat de Turbo R ingebouwde MIDI-poorten voor muziekinstrumenten (FS-A1GT) en een Kanji-ROM met Kanji-BASIC.MSX Turbo R MSX.org. Gearchiveerd op 30 augustus 2023.
Deze computers zijn uitsluitend door Panasonic gefabriceerd en zouden eigenlijk MSX3 gaan heten, maar vanwege binaire incompatibiliteit van de processor werd gekozen voor een afwijkende naam. Kazuhiko Nishi verklaarde tijdens een interview in 2022 dat hij de naam van zijn toenmalige auto had gebruikt, een Bentley Turbo R. In eerdere berichtgeving werd de R in Turbo R ook wel uitgelegd als RISC.
Het eerste model, de FS-A1ST, werd matig ontvangen. Een verbeterde versie, de FS-A1GT, verkocht mede door de hoge prijs van 99800 yen minder goed dan verwacht.
De productie van de Turbo R stopte uiteindelijk in 1993, mede doordat Panasonic besloot zich te richten op de lancering van de 3DO, een serie spelcomputers.MSX Turbo R Old-computers.com. Gearchiveerd op 11 april 2023.
Einde In de Verenigde Staten verliep de introductie van MSX traag en werd door Microsoft nauwelijks gepromoot. Ook binnen de Britse homecomputermarkt kon MSX moeilijk groeien. Het gebrek aan ondersteuning door Microsoft voor de MSX, de uitblijvende ontwikkeling en de tegenvallende verkoopcijfers leidde onherroepelijk tot het einde van de standaard.https://web.archive.org/web/20230528164845/https://www.neowin.net/news/trivia-tuesday-the-rise-and-fall-of-the-msx/
Maar ook de problemen met ASCII en de breuk met Microsoft begin 1986 zorgden voor meer problemen. Nishi en Gates kregen ruzie, en Microsoft maakte in 1986 het einde van de samenwerking bekend. Microsoft stelde dat Nishi het bedrijf meer dan $ 500.000 schuldig was en richtte daarom een eigen Japanse dochteronderneming op.https://web.archive.org/web/20220320015940/https://books.google.com/books?id=oi8EAAAAMBAJ&pg=PA6 Maar ASCII Corporation bleef floreren.
Dhr. Nishi was ook geneigd impulsief belangrijke beslissingen te nemen en ongecontroleerd geld uit te geven, wat ertoe leidde dat Microsoft in 1986 brak met ASCII. Een van de grootste teleurstellingen was toen dhr. Nishi $1 miljoen uitgaf aan de bouw van een enorme mechanische dinosaurus in Tokio als reclamemiddel. De breuk tussen dhr. Gates en dhr. Nishi was bitter, hoewel de twee elkaar nu nog regelmatig spreken.
In 1991 namen de andere twee medeoprichters van ASCII, president Akio Gunji en vicepresident Keiichiro Tsukamoto, abrupt ontslag, ogenschijnlijk uit protest tegen de snelle expansie. "Ze konden me niet bijhouden omdat ik te veel accelereerde", zei Nishi destijds op een persconferentie. Dit alles heeft ertoe geleid dat het MSX systeem aan zijn eind kwam.
Uiteindelijk zijn er wereldwijd ruim 9 miljoen MSX-computers verkocht, waarvan 7 miljoen in Japan.
Zijprojecten
1chipMSX miniatuur|1chipMSX