Samuel (Billy) Wilder (Sucha, 22 juni 1906 – Beverly Hills, 27 maart 2002) was een Amerikaans filmmaker van Joodse komaf. Wilder was meervoudig Oscarwinnaar en geldt als een van de belangrijkste regisseurs uit de Amerikaanse filmgeschiedenis.
Levensloop Wilder begon zijn loopbaan als verslaggever, eerst in Wenen en later in Berlijn. Daar kwam hij met de filmindustrie in aanraking. Hij werd aangenomen als scenarioschrijver, maar moest voor het opkomende Duitse nazisme vluchten. Later zou hij vernemen dat zijn hele familie in de concentratiekampen was omgekomen.
Hij kwam terecht in Parijs, waar hij een tijdlang als regieassistent werkte. Vervolgens begon hij in de Verenigde Staten een loopbaan als filmregisseur. Bovendien trad hij in militaire dienst en nam deel aan gevechtshandelingen. Na de oorlog oogstte hij snel succes als regisseur. Op latere leeftijd raakte hij weliswaar iets van zijn glans kwijt, maar toch gelden veel van zijn films nog steeds als klassiekers.
Als scenarist deed Wilder onder meer ervaring bij de regisseur Ernst Lubitsch op, die hij het draaiboek voor de komedie Ninotchka op papier hielp te zetten.
Wilder kreeg al in 1945 voor de dramafilm The Lost Weekend zijn eerste Oscar, een verhaal over een auteur met een drankprobleem. In 1944 draaide hij de misdaadfilm Double Indemnity, in 1950 de klassieker Sunset Boulevard en in 1959 de komedie Some Like It Hot met Marilyn Monroe als hoofdrolspeelster.
Zijn werk wordt gekenmerkt door cynisme, humor en een originele verhaallijn. Hij was geboeid door zeer uiteenlopende onderwerpen en hij gebruikte dikwijls dezelfde acteurs, zoals Jack Lemmon en Walter Matthau.
In 2002 stierf Wilder op 95-jarige leeftijd aan de gevolgen van een longontsteking.
Filmografie JaarTitelPrijzen en nominatiesLand(en) 1934 Mauvaise Graine 1942 The Major and the Minor 1943 Five Graves to Cairo 1944 Double Indemnity Oscarnominatie voor beste regisseur Oscarnominatie voor beste aangepaste scenario 1945 The Lost Weekend Oscar voor beste regisseur Oscar voor beste aangepaste scenario Golden Globe voor beste regisseur Gouden Palm 1948 The Emperor Waltz A Foreign Affair Oscarnominatie voor beste aangepaste scenario 1950 Sunset Boulevard Oscarnominatie voor beste regisseur Oscar voor beste originele scenario Golden Globe voor beste regisseur 1951 Ace in the Hole 1953 Stalag 17 Oscarnominatie voor beste regisseur 1954 Sabrina Oscarnominatie voor beste regisseur Oscarnominatie voor beste aangepaste scenario 1955 The Seven Year Itch 1957 The Spirit of St. Louis Love in the Afternoon Witness for the Prosecution Oscarnominatie voor beste regisseur 1959 Some Like It Hot Oscarnominatie voor beste regisseur Oscarnominatie voor beste aangepaste scenario 1960 The Apartment Oscar voor beste film Oscar voor beste regisseur Oscar voor beste originele scenario 1961 One, Two, Three 1963 Irma la Douce 1964 Kiss Me, Stupid 1966 The Fortune CookieOscarnominatie voor beste originele scenario 1970 The Private Life of Sherlock Holmes 1972 Avanti! 1974 The Front Page 1978 Fedora 1981 Buddy Buddy
Categorie:Amerikaans filmregisseur Categorie:Amerikaans scenarioschrijver Categorie:Oostenrijks journalist