Het dotterbloem-verbond (Calthion palustris) is een verbond uit de pijpenstrootje-orde (Molinietalia). Het verbond omvat plantengemeenschappen van bloemrijke, drassige graslanden op mineraalrijke bodems. De gemeenschappen uit dit verbond worden ook wel dotterbloemhooiland of dotterhooilanden genoemd.
Naamgeving en codering Duits: Sumpfdotterblumenwiese Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r16Ab BWK-karteringscode: hc Natura2000-habitattypecode: H6410 Corine biotope: 37.2 Eutrophic humid grasslands / 37.2 - Prairies humides eutrophes
De wetenschappelijke naam Calthion palustris is afgeleid van de botanische naam van gewone dotterbloem (Caltha palustris), een belangrijke kensoort van dit verbond.
Fysiognomie thumb|Schilderij van een dotterbloemhooiland (Henryk Weyssenhoff, 1911) Graslanden van het dotterbloem-verbond worden gekenmerkt door een dichte, laagblijvende vegetatie zonder boom- en struiklaag.
De kruidlaag is zeer soorten- en bloemrijk. Ze bestaat uit zowel grassen en grasachtige planten zoals tweerijige zegge, als uit kruiden zoals echte koekoeksbloem, grote ratelaar en gewone dotterbloem. Ook orchideeën als de brede orchis zijn er te vinden.
De moslaag is in de meeste associaties minder belangrijk.
Ecologie Het dotterbloem-verbond vindt men in 's winters periodiek overstroomde hooilanden op minerotrofe, stikstofrijke standplaatsen, overwegend met kleiige, lemige of venige bodems.
Dit soort hooilanden waren nog tot in de 20e eeuw zowel in Nederland als in Vlaanderen zeer talrijk, maar zijn de laatste decennia door bemesting en ontwatering op veel plaatsen omgevormd tot soortenarme productiegraslanden. Enkel in natuurgebieden met aangepast beheer zijn nog restanten van deze bloemrijke graslanden te bewonderen.
Hooilanden met dit verbond zijn ontstaan ten gevolge van menselijke ingrepen en voor hun voortbestaan daar ook van afhankelijk; ze moeten één tot tweemaal per jaar gemaaid worden.
Associaties in Nederland en Vlaanderen Het dotterbloem-verbond wordt in Nederland en Vlaanderen vertegenwoordigd door een vijftal associaties. Er kunnen twee vleugels onderscheiden worden: een relatief zure en relatief basische vleugel. Tot de relatief zure vleugel behoren de eerste drie associaties; de laatste twee vormen de relatief basische vleugel.
associatie van ratelaar en harlekijn (Rhinantho-Orchidetum morionis) associatie van echte koekoeksbloem en gevleugeld hertshooi (Lychnido-Hypericetum tetrapteri) associatie van boterbloemen en waterkruiskruid (Ranunculo-Senecionetum aquatici) bosbies-associatie (Scirpetum sylvatici) associatie van gewone engelwortel en moeraszegge (Angelico-Cirsietum oleracei)
Diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen In de onderstaande synoptische tabel staan de belangrijkste diagnostische plantentaxa voor het dotterbloem-verbond in Nederland en Vlaanderen.
Kruidlaag Diagnostiek Triviale naam Botanische naam Opmerking verbondskentaxa echte koekoeksbloem Silene flos-cuculi - Caltha palustris tweerijige zegge Carex disticha moerasstreepzaad Crepis paludosa transgr. bosbies Scirpus sylvaticus transgr. Kruidlaag Kentaxon Diff. soort Presentie Triviale naam Botanische naam Opmerking Afbeelding kV - brede orchis Dactylorhiza majalis 100px kO - kale jonker Cirsium palustre 100px kO - lidrus Equisetum palustre 100px kO - gewone engelwortel Angelica sylvestris 100px kO - biezenknoppen Juncus conglomeratus 100px kO - wilde bertram Achillea ptarmica 100px kO - kleine valeriaan Valeriana dioica 100px kK - gestreepte witbol Holcus lanatus 100px kK - scherpe boterbloem Ranunculus acris 100px kK - knoopkruid Centaurea jacea 100px kK - gewone brunel Prunella vulgaris 100px kK - pinksterbloem Cardamine pratensis 100px kK - veldzuring Rumex acetosa 100px kK - grote pimpernel Sanguisorba officinalis 100px kK - vogelwikke Vicia cracca 100px kK - rode klaver Trifolium pratense 100px kK - beemdlangbloem Schedonorus pratensis 100px kK - gewone hoornbloem Cerastium fontanum 100px kK - grasmuur Stellaria graminea 100px kK - veldlathyrus Lathyrus pratensis 100px Moslaag Kentaxon Diff. soort Presentie Triviale naam Botanische naam Opmerking Afbeelding kO - boompjesmos Climacium dendroides 100px
Biologische Waarderingskaart In de Biologische Waarderingskaart (BWK) van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is deze associatie opgenomen als dotterbloemgrasland (hc).
Dit vegetatietype staan alle gewaardeerd als 'Biologisch zeer waardevol'.
Fotogalerij
Zie ook Dotterbloemgrasland van veen en klei Dotterbloemgrasland van beekdalen
Dotterbloem-verbond