Ukkel (Frans: Uccle) is na de stad Brussel zelf de grootste gemeente in oppervlakte van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en ligt ten zuiden van Brussel-centrum. De gemeente telt ruim 87.000 inwoners.Bevolking Ukkel
Ukkel is een van de groenere gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Een deel van het Zoniënwoud ligt op haar grondgebied.
Het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI), de Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB) en het Koninklijk Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie (BIRA) bevinden zich in Ukkel en vormen samen de zogeheten Poolruimte.
De gemeente grenst met de klok mee aan Vorst, Elsene, Brussel-stad (namelijk het Ter Kamerenbos), Watermaal-Bosvoorde (allemaal Brussels Hoofdstedelijk Gewest) en de Vlaams-Brabantse faciliteitengemeenten Sint-Genesius-Rode, Linkebeek en Drogenbos.
Etymologie De naam Ukkel wordt voor het eerst vermeld in een schenkingsakte uit het jaar 1095, in de vorm "Hucle". Een bron uit 1130 schrijft de plaatsnaam als "Hucclo".
Volgens A. Carnoy is de naam Ukkel , die aanvankelijk dus met een h werd geschreven, terug te voeren op het Germaanse woord *hukka, wat "heuvel" betekent. De plaatsnaam is dan ofwel een verkleinwoord (met een diminutiefsuffix) van *hukka, ofwel een samenstelling met het woord lo(o), in de betekenis "bos op een heuvel".
Geschiedenis thumb|left|Ferrariskaart met de omgeving van Ukkel, Stalle en Carloo Ukkel was in de vroege middeleeuwen een uitgestrekt Karolingisch domein, dat zich uitstrekte over wat nu onder meer Ukkel, Vorst, Drogenbos, Sint-Gillis en delen van Brussel en Elsene zijn. Later werd het graafschap Ukkel een van de graafschappen in de Brabantgouw. Later werd het een Brabants hertogelijk domein en in de loop van de middeleeuwen ontstonden hier door ontginning vanuit de abdij van Vorst en abdij Ter Kameren verschillende nederzettingen. Een van die dorpen was Ukkel, ontstaan ten oosten van de Alsembergsesteenweg, een grote invalsweg naar Brussel, rond de huidige Sint-Pieterskerk. Ukkel werd een belangrijk dorp met een uitgestrekte jurisdictie in Brussel en omgeving. Hieruit werd in 1296 Obbrussel, nu Sint-Gillis genoemd, aangehecht bij Brussel en in 1394 werd Vorst opgenomen in de Kuipe van Brussel. Ukkel telde naast het dorp nog verschillende heerlijkheden, waaronder Stalle en Carloo.
Op het eind van het ancien régime werden onder Frans bewind de gemeenten gecreëerd. Ukkel werd in 1795 samengevoegd met de heerlijkheden Stalle en Carloo (Sint-Job-parochie) tot de gemeente Ukkel. Neder-Elsene en de gehuchten Tenbos en Boondael gingen naar de gemeente Elsene en Drogenbos werd in 1798 een afzonderlijke gemeente. In de loop van de 19de eeuw ontwikkelde Brussel zich en ook in het voorheen landelijk Ukkel begon de verstedelijking. Van zo'n 3.000 inwoners in 1815 telde de gemeente begin 20ste eeuw bijna 20.000 inwoners.
Hoewel het noordelijke deel van de gemeente onder impuls van de bankier en weldoener Georges Brugmann reeds vanaf 1860 een toenemende woonfunctie kreeg, was het grootste deel van Ukkel omstreeks 1900 nog bijna volledig landelijk en Nederlandstalig. De landbouw verloor echter terrein aan de tertiaire sector, waardoor Ukkel opging in de Brusselse hoofdstedelijke agglomeratie. Deze ontwikkeling had niet alleen een explosieve bevolkingsgroei, maar ook verfransing tot gevolg. De belangrijkste groeiassen waren de Alsembergse- en Waterloosesteenweg en de Brugmannlaan. In het zuiden en het zuidoosten van de gemeente liggen villawijken met landelijke vergezichten.
Bezienswaardigheden Het Papenkasteel uit de 17de eeuw Domein Paridant en het bijhorend kasteel De Villa Bloemenwerf werd in 1895 door Henry Van de Velde gebouwd als zijn eigen woonhuis. De villa in Amsterdamse School-stijl van de kunstverzamelaars Van Buuren bevat de kunstverzameling David en Alice van Buuren en een intact interieur uit de art deco. Het 16de-eeuwse Hof ten Horen Gemeentehuis van Ukkel Op de begraafplaats van Dieweg bevinden zich veel graven uit de 19e eeuw. De watermolens Nekkersgatmolen en Crockaertmolen De gemeente telt verschillende oude beschermde hoeves, zoals Roze Hoeve, de Sint-Elooishoeve, L'Abreuvoir Het Wolvendaelpark Het Stade du Vivier d'Oie uit 1902 Nemo 33, het op drie na diepste zwembad ter wereld Herdenkingsmonument voor de aanslagen in Brussel in het Zoniënwoud thumb|Uithangbord boven een van de oudste "estaminets" in de Brusselse agglomeratie
Religieus In de oude dorpskern van Ukkel bevindt zich de classicistische Sint-Pieterskerk. Ook de 18de-eeuwse pastorie van de parochie is beschermd. De rooms-katholieke Sint-Jobkerk in de gelijknamige wijk De Russisch-orthodoxe Herdenkingskerk Sint-Job De gotische Onze-Lieve-Vrouw-ter-Noodkapel van Stalle Onze-Lieve-Vrouw van de Rozenkranskerk Sint-Markuskerk Heilig Hartkerk Sint-Pauluskerk in Stalle Kostbaar Bloedkerk Sint-Jozefskerk Sint-Annakerk
Natuur en landschap Ukkel is een verstedelijkte plaats met, vooral in het zuiden, een aantal groene zones. Hier vindt men het Zoniënwoud waarin ook het hoogste punt van Ukkel ligt, namelijk 128 meter. In het westen ligt het laagste punt, 44 meter. Hier vindt men het dal van de Geleytsbeek, een riviertje dat, evenals de Linkebeek, in westelijke richting naar de Zenne loopt. Parken en natuurgebieden zijn onder meer: Het Brugmannpark Het Buysdellebos De Kauwberg Het Kinsendaal-Kriekenputreservaat Het Montjoiepark Het Raspailpark Het Sauvagèrepark Het Verrewinkelbos Het Vronerodepark Het Wolvendaelpark
Politiek Het gemeentebestuur zetelt in het gemeentehuis van Ukkel.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012Gegevens 2012: http://bru2012.irisnet.be 14-10-2018 13-10-2024 Stemmen / Zetels %41%41%41%41%41%41%41%43%43 PTB-PVA1/ PTB+PVDA+2- - 0,16100,36100,3720- - - - PS12,44510,81512,26410,7410,25413,61513,255 7,75313,516 ECOLO1/ VERTS2/ Ecolo-Groen3- 6,72124,21209,231317,81713,91616,733726,8031321,5810 PRL1/ LB2/ MR3/ Liste BourgmestreB25,4911130,0511539,8311741,7122054,23112+1445,43A2147,3232132,5131639,78B19 FDF1/ MRA/ DéFI2/ Liste BourgmestreB34,6611619,581915,051615,81176,911213,811513,2826 PSC1/ Union Communale2/ cdH3/ Les Engagés4 18,071717,551817,691712,34156,671220,25298,89337,513211,1644 Uccle En Avant- - - - - - - 9,44310,404 FN- - - 5,7421,3903,380- - - UDRT-RAD- 5,392- - - - - - - VEU6,1622,350- - - - - - - Anderen(*)3,17 07,5606,26 04,1202,3803,430- 2,7103,580Totaal stemmen 48.892 46.36943.30539.53038.82440.25239.31440.17040.241Opkomst % 85,3584,2482,9484,9382,1183,38 81,06Blanco en ongeldig %3,82 4,194,353,693,073,324,204,495,34 De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen, rode letters duiden de kartels aan. De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur. (*) 1976: PCB-KPB (3,17%) / 1982: AU (3,25%), CVP (2,45%), PCB-KP (1,01%), FAL (0,14%), PUL (0,5%), UDB (0,21%) / 1988: UKKEL (4,17%), PFN (2,09%) / 1994: Vlaams Blok (0,99%), Volksunie (0,85%), MDC (0,36%), PLUS (0,45%), PPU (0,21%), UCCLE (1,26%) / 2000: Vlaams Blok (1,83%), PROSEC (0,55%) / 2006: Preservons Engeland (2,06%), Belg.Unie-BUB (0,40%), Independants Ucclois (0,97%) / 2018: N-VA (2,26%), Citoyen d'Europe M3E (0,45%) / 2024: N-VA (1,82%), collectif citoyen (1,76%)
Representativiteit thumb|De Russisch-orthodoxe kerk van Sint-Job, aan de De Frélaan thumb|De kapel Onze-Lieve-Vrouw-ter-Nood (12e-17e eeuw) in de wijk Stalle
Voor Ukkel, net zoals voor de andere gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, geldt dat het aantal kiezers in verhouding tot het aantal inwoners erg laag ligt, zowel absoluut als in vergelijking met de rest van het land. Dit is het gevolg van het hoge aandeel niet-Belgische inwoners (ook al kunnen deze onder bepaalde voorwaarden over gemeentelijk stemrecht beschikken). Daarnaast ligt ook het aantal kiezers dat niet komt opdagen, ondanks de stemplicht, erg hoog zodat het totaal aantal uitgebrachte stemmen, inclusief ongeldige en blanco, in de 19 gemeenten van het gewest slechts 44,66% van het aantal inwoners bedraagt. Ukkel scoort beter met een verhouding van 49,38% uitgebrachte stemmen/inwoners.
Verhouding kiezers/inwoners en absenteïsme bij de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012 Ukkel: 60,15% (kiezers/inw.) - 17,89% (absenteïsme) Totaal Brussels Gewest : 53,89% (kiezers/inw.) - 17,14% (absenteïsme)
Ter vergelijking:
Vlaamse provinciehoofdsteden: 69,30% (kiezers/inw.) - 12,12% (absenteïsme) Waalse provinciehoofdsteden: 69,04% (kiezers/inw.) - 17,31% (absenteïsme)
Burgemeesters thumb|Xavier De Buestraat 1895-1900 Victor Allard 1900-1906 Léon Vanderkindere 1909-1912 Xavier De Bue 1912-1921 Paul Errera 1921-1925 Xavier De Bue 1925-1926 Georges Ugeux 1926-1933 Jean Vander Elst 1933-1938 Joseph Divoort 1939-1952 Jean Herinckx 1952-1964 R. De Keyser 1965-1981 Jacques Van Offelen (PLP) 1981-2000 André Deridder (PRL) 2001-2006 Claude Desmedt (MR-FDF) 2007-2017 Armand De Decker (MR) 2017-2017 Marc Cools (waarnemend) 2017-2026 Boris Dilliès (MR) 2026-heden Valentine Delwart (MR)
Geboren in Ukkel
Demografische ontwikkeling
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 73.826 100,0 1993 73.916 100,1 1994 73.880 100,1 1995 74.040 100,3 1996 73.921 100,1 1997 74.273 100,6 1998 74.272 100,6 1999 74.419 100,8 2000 74.221 100,5 2001 74.668 101,1 2002 74.952 101,5 2003 75.433 102,2 2004 75.122 101,8 2005 74.976 101,6 2006 75.954 102,9 2007 76.576 103,7 2008 76.730 103,9 2009 77.336 104,8 2010 77.589 105,1 2011 78.288 106,0 2012 79.610 107,8 2013 80.487 109,0 2014 81.089 109,8 2015 81.280 110,1 2016 81.944 111,0 2017 82.307 111,5 2018 82.275 111,4 2019 83.024 112,5 2020 83.980 113,8 2021 84.774 114,8 2022 85.099 115,3 2023 86.101 116,6 2024 86.806 117,6 2025 87.194 118,1 2026 87.548 118,6
Stedenband De gemeente onderhoudt een stedenband ('jumelage') met Neuilly-sur-Seine, een voorstad van de Franse hoofdstad Parijs.
Zie ook Lijst van beschermd onroerend erfgoed in Ukkel
Nabijgelegen kernen Vorst, Sint-Gillis, Watermaal-Bosvoorde, Linkebeek, Drogenbos
Externe links Site van de gemeente Ukkel Meer info over de kerken van Ukkel - ebru.be
Categorie:Plaats in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest