De luchthaven van Gütersloh (laatste IATA-code: GUT, ICAO-code: ETUO, tot 1993 RAF Gütersloh) was een militaire vliegbasis in de Duitse stad Gütersloh in Noordrijn-Westfalen. De basis ligt in het noordwesten van de stad en grenst aan het stedelijk gebied van Harsewinkel en de gemeente Herzebrock-Clarholz, en ligt op een hoogte van 72 m. De basis werd in het begin door de Luftwaffe gebruikt in de Tweede Wereldoorlog, tot 1993 door de RAF en ook enige tijd door passagiersvliegtuigen.
De basis ontstond in het midden van de jaren 30 voor de Duitse Luftwaffe. Hij werd kort gebruikt door de United States Army Air Forces in het jaar 1945, waarna hij tussen 1945 en 1993 door de Britse Royal Air Force in gebruik genomen werd. Dit zorgde ervoor dat de luchthaven onder commando van het Britse leger stond. De Britten noemde de luchthaven Princess Royal Barracks en gebruikte deze om militaire ondersteuning te kunnen bieden indien nodig. Naast logistieke bataljons en regimenten was er hier ook een militair luchtvaartregiment gestationeerd.
Het luchtvaartbedrijf van de Britse militaire luchtvaart stopte officieel zijn activiteiten op 4 oktober 2013 en het gebied werd overgedragen aan het BlmA (Bundesanstalt für Immobilienaufgaben) na het terugtrekken van alle militaire troepen op 3 november 2016.
Geschiedenis Gebruik Hieronder vindt u een chronologisch overzicht van de belangrijkste gebruikers:
1937 - 1945: Luftwaffe 1945: United States Army Air Forces 1945 - 1993: Royal Air Force 1993 - 2016: British Army (o.a. Army Air Corps) Midden jaren 80 - 1993: bedrijven (Bertelsmann en Miele) 1994 - 2003: Flughafen Gütersloh GmbH
Vliegbasis van de Luftwaffe miniatuur|Ligging aan de rand van de stad In het jaar 1935 begon men met de bouw van een vliegbasis voor de Luftwaffe van de nog maar net opgerichte Wehrmacht. De moeilijkheid hier lag hem in de binnenduinen van Gütersloh. Deze duinen werden voor de bouw van de huidige A2 gebruikt. In april 1937 opende de vliegbasis.
In mei 1939 werd hier de tweede groep van Kampfgeschwader 28 opgesteld. In de winter van 1939/1940 volgde dan de opstelling van de tweede groep van Kampfgeschwader 54 die op 14 mei 1940 deelnamen aan het bombardement op Rotterdam. Tussen juni 1940 en maart 1941 lag de eerste groep van Nachtjagdgeschwader 1 hier. In het jaar 1942 nam LSV Gütersloh, dat door de luchtmacht was opgericht, deel aan de DFB-Pokal voetbal. Tussen 1943 en 1945 waren er eenheden van de Reichsverteidigung in Gütersloh gestationeerd. Hier lagen onder anderen tussen november 1944 en maart 1945 de officier van de Nachtjagd Heinz-Wolfgang Schnaufer met zijn personeel alsook de tweede groep van Nachtjagdgeschwader 4. In april 1944 bombardeerden de Geallieerden de vliegbasis voor het eerst. Nadien volgden er nog enkele tot in eind maart 1945.
De laatste beide Duitse vliegtuigen zouden volgens ooggetuigen op 30 maart 1945 richting Wunstorf vertrokken zijn. Hiertoe behoorde ook Schnaufers alternatieve vliegtuig, een Bf 110, wiens piloot een noodlanding moest maken in Kirchdornberg bij Bielefeld nadat hij beschoten werd door jachtbommenwerpers. De resten van de staart van het vliegtuig waren volledig beschoten en werden decennialang in privébezit bewaard en werden in 2015 geveild.
De volgende tabellen geven een volledige oplijsting weer van alle vliegende, actieve eenheden (zonder de Schulverbände en Ergänzungsverbände) van de Luftwaffe van de Wehrmacht die hier tussen 1937 en 1945 gestationeerd waren. +VanTotEenheidUitrustingapril 1937oktober 1937IV./KG 254 (vierde groep van Kampfgeschwader 254)november 1938april 1939II./KG 254mei 1939november 1939II./KG 28Heinkel He 111Pseptember 1939februari 1940Stab/KG 54Heinkel He 111Pnovember 1939december 1939I., II./JG 77 (eerste en tweede groep van Jagdgeschwader 77)Messerschmitt Bf 109Efebruari 1940maart 1940I./KG 4Heinkel He 111Pmaart 1940april 1940II./KG 27Heinkel He 111Pmei 1940mei 1940II./ZG 1 (tweede groep van Zerstörergeschwader 1)Messerschmitt Bf 110mei 1940mei 1940III./KG z. b. V. 1 (derde groep van het Kampfgeschwader voor bijzonder gebruik)Junkers Ju 52/3mmei 1940mei 1940Aufklärungsstaffel der 7. Fliegerdivisionmei 1940juni 1940II./KG 54Heinkel He 111Pjuli 1940maart 1941I./NJG 1 (eerste groep van Nachtjagdgeschwader 1)Messerschmitt Bf 110, Dornier Do 17Znovember 1941mei 1942III./KG 3Dornier Do 17Z, Junkers Ju 88A19411942Überführungskommando van Gütersloh19421944Flugzeugschleuse Mittle/Luftflottenkommando Reichmei 1944augustus 1944II./NJG 5Messerschmitt Bf 110F-4juni 1944juni 1944II./JG 2Messerschmitt Bf 109G-6juli 1944juli 1944I./JG 3Messerschmitt Bf 109G-6augustus 1944augustus 1944II./NJG 3Junkers Ju 88G-1september 1944oktober 1944II./JG 27Messerschmitt Bf 109G-6, Messerschmitt Bf 109G-14september 1944november 1944III./NJG 2Junkers Ju 88G-1, Junkers Ju 88G-6september 1944oktober 1944Stab/JG 11Messerschmitt Bf 109G-14oktober 1944december 1944Stab, II./SG 4Focke-Wulf Fw 190F-8november 1944maart 1945II./NJG 4Junkers Ju 88G-1december 1944januari 1945IV./JG 3Focke-Wulf Fw 190A-8maart 1945maart 1945III./JG 27Messerschmitt Bf 109K Begin april 1945 werd de vliegbasis door het Amerikaanse leger ingenomen en werd als Airfield Y.99 door de United States Army Air Forces (USAAF) gebruikt van 6 april tot 22 juni 1945. In april waren de 125th Liaison Squadron en de met P-51 Mustang en P-38 Lightning uitgeruste 363d Tactical Reconaissance Group de eerste geallieerde gebruikers van de geïmproviseerde vliegbasis. Als derde Amerikaanse luchtformatie was de met P-51 Mustang uitgeruste 370th Fighter Group van 20 april tot 27 juni 1945 in Gütersloh gevestigd. De Verbindungsstaffel gebruikte ook de geïmproviseerde landingsbaan in het stadsdeel Avenwedde.
In juni 1945 werd de vliegbasis definitief aan de Britse bezettingszone overgedragen, waarna het 71 jaar gebruikt werd als militaire basis door het Verenigd Koninkrijk.
RAF Gütersloh miniatuur|267x267px|Vitrine over de Royal Air Force in het stadsmuseum van Gütersloh miniatuur|220x220px|Luchteskader Red Arrows bij een vliegshow van de Royal Air Force in mei 1967 miniatuur|Westland SA-330E Puma HC1 van de 230th Squadron in 1977 De British Air Force of Occupation (BAFO) legde een betonnen landingsbaan aan op de vliegbasis en stationeerde er vanaf de herfst van 1945 twee jaar lang de 140ste Wing, jachtbommenwerpers genaamd De Havilland Mosquito. Bij het Royal Air Force Station Gütersloh, in het kort RAF Gütersloh (officiële naam vanaf eind 1947), werden deze door drie jachtbommenwerpers van Hawker Tempest vervangen. Van 1948 tot 1949 was Gütersloh een uitwijkplaats voor de Berlijnse luchtbrug, wat ertoe leed dat er daarnaast ook jachtbommenwerpers van Supermarine Spitfire in Gütersloh stonden, alsook het eerste eskader dat met straalvliegtuigen De Havilland DH.100 Vampire was uitgerust. De politieke ontspanning die ontstond na het einde van de luchtbrug leed ertoe dat in de zomer van 1949 twee eskaders van Gütersloh naar Malakka en Hongkong verhuisden. Daarnaast ging er ook een eskader naar de luchthaven van Wunstorf, een van de basissen van de luchtbrug.
In het jaar 1949 stonden er twee Vampire-eskaders leeg in Gütersloh, maar na de uitbraak van de Koreaoorlog besloot men in 1950 de luchtmacht te verdubbelen. In 1951 bezochten NAVO-opperbevelhebber Dwight D. Eisenhower en de Britse minister van Buitenlandse Zaken Anthony Eden RAF Gütersloh. De eerste helft van de jaren 50 stond helemaal in het teken van de opbouw van de NAVO en er werden vele militaire oefeningen gedaan met de nieuwe NAVO-partners. De eskaders van Gütersloh werden bijgevolg onder het gezag van de 2nd Allied Tactical Air Force gezet. Een uitzondering hierop was de tijdelijke stationering van de English Electric Canberra-bommenwerpers. In het midden van de jaren 50 die onder het gezag van de RAF Bomber Command stonden. Na de terugtrekking van de Canberra's in het jaar 1957 werd RAF Gütersloh - ondertussen deel van RAF Germany - tot 1970 de thuisbasis van de Hawker Hunter, die eerst enkele jaren als dagjager werden ingezet. In het bijzonder werden ze als verkenner ingezet in het begin van de jaren 60.
Naast eskaders van gevechtsvliegtuigen was RAF Gütersloh vanaf het begin van 1963 ook de thuisbasis van transporthelikopters ter ondersteuning van het leger, allereerst twee jaar lang van het type Westland Whirlwind in dienst van het 230ste eskader en daaropvolgend tot aan het eind van 1980 van het type Westland Wessex in dienst van het 18de eskader.
Sinds het midden van de jaren 60 fungeerde Gütersloh daarbovenop ook nog als "Airhead" voor RAF Germany. Dit betekende naast de dagelijkse vluchtoperaties van de eskaders ook nog een verscheidenheid aan verdere vluchten van transport- en verkeersvliegtuigen. Die eerste kwamen meestal uit RAF Brize Norton of RAF Lyneham, die laatste vooral uit London Luton.
In het jaar 1965 vond het eerste staatsbezoek, dat 10 dagen duurde, van koningin Elizabeth II en haar echtgenoot Philip van Griekenland en Denemarken plaats in Duitsland. Bij gebrek aan geschikte overnachtingsmogelijkheden bij de luchthaven werden voor de koningin en haar echtgenoot boven de kantine van de officiers over de verbindingssporen van de spoorlijn van het Teutoburgerwoud meerdere comfortabele rijtuigen klaargemaakt door de Bondsregering.
Vanaf 1965 tot 1977 stonden hier in het kader van de Quick Reaction Alert-paraatheid voor Noordwest-Duitsland steeds twee onderscheppingsvliegtuigen van English Electric Lightning startklaar. Deze konden te allen tijde in slechts enkele minuten in de lucht zijn. De Lightnings stonden in dienst van het 19de en sinds 1968 van het 92de eskader.
In het jaar 1967 vond er een vliegshow plaats, in 1972 een "Family Day" en in 1975 weer een vliegshow. In het jaar 1976 bezocht de Britse koningin de vliegbasis een tweede keer. Na twaalf jaar verhuisde RAF Germany haar onderscheppingsvliegtuigen in 1977 naar RAF Wildenrath. In ruil daarvoor kwamen de tot dan in RAF Wildenrath gestationeerde verticale starters van Hawker Siddeley Harrier als luchtondersteuning van de landmacht naar RAF Gütersloh. De Harriers van de eerste generatie stonden in dienst van het 3de en 4de eskader, waarna eind 1988 de eerste Harriers van de tweede generatie in Gütersloh aankwamen.
In het voorjaar van 1982 namen piloten van Gütersloh deel aan de Falklandoorlog. In de late zomer van hetzelfde jaar organiseerde het 230ste eskader, dat in 1980 (ondertussen uitgerust met de Puma) naar het oosten van Westfalen was teruggekeerd, de "NATO Tiger Meet". Naast de laatstgenoemde keerde ook het 18de eskader naar Gütersloh terug nadat de Boeing CH-47 Chinook in Engeland een onderhoud was ondergaan.
In geval van nood zouden de beide Harrier- en beide helikoptereskaders de vliegbasis te allen tijde binnen de vijf uur, inclusief het personeel en de uitrusting, kunnen evacueren.
Voor een oefening van REFORGER (Return of Forces to Germany) kwamen er in 1984 Boeing 747-jumbojets van British Airways naar Gütersloh. In het jaar 1987 werd er weer een "Family Day" georganiseerd naar aanleiding van het 50-jarige bestaan. In het jaar 1988 vond de laatste show van de Red Arrows in het kader van de voorbereiding op de Rhine Army Summer Show (RASS) in Bad Lippspringe plaats.
Na de val van de Berlijnse muur begon de RAF zich in 1992 terug te trekken. Een Boeing 767 van Britannia Airways maakte haar laatste start in de late avond van 31 maart 1993. Naar aanleiding van de honderdste verjaardag van de RAF kwam het 25 jaren later, in april 2018, nogmaals tot het overvliegen van een Chinook die destijds hier gestationeerd was, maar die geen toestemming kreeg om te landen van de lokale autoriteiten.
Princess Royal Barracks Gütersloh