Hans Vaihinger (Nehren, 5 september 1852 – Halle (Duitsland), 18 december 1933) was een Duits filosoof. Hij was een neokantiaans filosoof en is vooral bekend vanwege zijn boek Die Philosophie des Als Ob (1911). In zijn werk combineert hij het transcendentaal idealisme van Immanuel Kant met elementen uit de evolutietheorie en het positivisme.
In dit boek verdedigt Vaihinger een vorm van instrumentalisme, conventionalisme of fictionalisme omtrent in wetenschap gepostuleerde entiteiten (zoals protonen, elektronen en elektromagnetische straling). We kunnen volgens Vaihinger de onderliggende realiteit van de wereld niet kennen, maar construeren slechts denksystemen en gedragen ons 'alsof' de wereld met onze modellen overeenkomen.
Bibliografie 1876. Hartmann, Dühring und Lange 1899.Kant — ein Metaphysiker? 1902. Nietzsche Als Philosoph 1906. Philosophie in der Staatsprüfung. Winke für Examinatoren und Examinanden 1911. Die Philosophie des Als Ob: System der theoretischen, praktischen und religiösen Fiktionen der Menscheit auf Grund eines idealistischen Positivismus. 1924. The Philosophy of 'As if': A System of the Theoretical, Practical and Religious Fictions of Mankind 2014. De filosofie van het alsof: systeem van de theoretische, praktische en religieuze ficties van de mensheid op grond van een idealistisch positivisme (bij IJzer) 1922. Commentar zu Kants Kritik der reinen Vernunft
Externe links Hans Vaihinger in de Stanford Encyclopedia of Philosophy
Categorie:19e-eeuws filosoof Categorie:Duits filosoof Categorie:Neokantiaans filosoof