thumb|Menagerie van Blauw Jan ca. 1700
De Menagerie Blauw Jan was een achttiende-eeuwse menagerie bij 'Herberg Blauw Jan' aan de Kloveniersburgwal 87 in Amsterdam. De herberg heette eigenlijk 'De Hoop' maar werd in de volksmond 'Blauw Jan' genoemd naar Jan Westerhof, die behalve herbergier ook blauwverver was.Amsterdams eerste menagerie, Telegraaf 27 juli 1941
Deze begon omstreeks 1675 met het verzamelen en huisvesten van exotische vogels, waaronder papegaaien, een Koningsgier en een Helmkasuaris. Deze waren tegen betaling van vier stuivers te bekijken. Later kwamen ook wilde zoogdieren, meegenomen naar Amsterdam op schepen van de Vereenigde Oostindische Compagnie, zoals leeuwen, tijgers, panters en apen in de menagerie.1784: Wilde beesten op de binnenplaats van Blaauw Jan, Geschiedenisblog, Het Parool, 23 oktober 2021
Naast dieren werden later ook opvallende mensen tentoongesteld in de herberg; in 1767 en 1774 konden Amsterdammers in herberg Blauw Jan de Friese dwerg Wybrant Lolkes, slechts 29 duim hoog, bekijken. De Telegraaf beschreef de tentoonstellingen van mensen in 1941 nog als volgt:
De personen die in de herberg Blauw Jan te zien waren gaven vaak korte optredens. De dwerg Wybrant Lolkes zong samen met de Friese lange man, 'Lange Jan', Oudfriese liedjes. Met de Finse reus Cajanus kon in Blauw Jan gedamd worden. Ook Tetje Roen, kwakzalver, waarzegger en goochelaar gaf - wanneer hij niet rondreisde langs kermissen - optredens in herberg de Blauw Jan.
Herbergbezoeker Jan Velten schreef in 1700 het 'Boek van Blauw Jan' (ook wel bekend als 'Wonderen der Natuur' of 'Album van Jan Velten') over de menagerie Blauw Jan; de dieren uit de collectie van Blauw Jan zijn in dit boek beschreven en getekend. In 1998 verzorgde Florence Pieters een moderne heruitgave van dit boek onder de titel 'De Wonderen der Natuur: in de menagerie van Blauw Jan zoals gezien door Jan Velten rond 1700'.http://www.rhinoresourcecenter.com/index.php?s=1&act=pdfviewer&id=1267508847&folder=126
In 1784 werden herberg en menagerie opgeheven en gebruikt als opslagplaats.https://onsamsterdam.nl/pleziertuinen-kolfbanen-en-lusthoven In 1883 werd het pand gesloopt. Op de locatie verrees een gebouwencomplex met een theaterzaal van de 'Maatschappij voor de Werkende Stand'. Vanaf 1946 heette de theaterzaal de Doelenzaal.Gemeente Amsterdam koopt Doelenzaal, De waarheid, 16-11-1954 De menagerie van Blauw Jan wordt gezien als de voorloper van dierentuin Artis, die in 1838 de poorten opende.Spelingen der natuur. Reuzen en dwergen, De prins der geïllustreerde bladen, 15 augustus 1942
Beeldengroep Blauw Jan thumb|Vier van de veertig hagedissen (maart 2007) Begin jaren 90 werd Hans van Houwelingen gevraagd een beeldengroep te maken voor de herinrichting van het Leidseplein. Deze beeldengroep, een veertigtal bronzen leguanen, varanen en agames, kreeg van hem de naam Blauw Jan en werd geplaatst in 1994.NRC, 3 december 1994, Bronzen hagedissen bij het Leidseplein De beeldengroep werd tijdens de latere herinrichting van het Leidseplein in begin 2010 opgeslagen. Na de herinrichting van het plein werden in het voorjaar van 2021 werden 15 van de leguanen gerestaureerd en teruggeplaatst op het Kleine-Gartmanplantsoen.
Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Centrum Categorie:Dierentuin in Nederland Categorie:Voormalig bouwwerk in Amsterdam