De Gemenebestspelen (Engels: Commonwealth Games) vormen een multisportevenement dat elke vier jaar wordt gehouden en waaraan de lidstaten van het Gemenebest van Naties mee (kunnen) doen en de tot aan een van aan hen behorende overzeese gebiedsdelen. Aan de Gemenebestspelen doen tegenwoordig zo'n 4.500 à 5.000 atleten mee, waardoor deze spelen na de Olympische Zomerspelen qua aantal deelnemers het grootste sportevenement ter wereld vormen.
Geschiedenis De Inter-Empire Championships (Kampioenschappen van het Rijk) die in 1911 gehouden werden ter gelegenheid van de kroning van koning George V worden beschouwd als de voorloper van de Gemenebestspelen. De eerste editie van het evenement vond in 1930 plaats. Samen met de drie daarop volgende edities werden deze als de British Empire Games (Spelen van het Britse Rijk) georganiseerd. Voor de vier volgende edities (1954-1966) werd de naam gewijzigd in de British Empire and Commonwealth Games (Spelen van het Britse Rijk en het Gemenebest) veranderd, en de edities van 1970 en 1974 werden onder de naam British Commonwealth Games (Britse Gemenebestspelen) georganiseerd. Sedert 1978 wordt de huidige naam gebezigd.
Edities No. Jaar Gaststad Land I 1930 Hamilton 11 400 II 1934 Londen 16 500 III 1938 Sydney 15 464 IV 1950 Auckland 12 590 V 1954 Vancouver 24 662 VI 1958 Cardiff 35 1122 VII 1962 Perth 35 863 VIII 1966 Kingston 34 1316 IX 1970 Edinburgh 42 1744 X 1974 Christchurch 38 1276 XI 1978 Edmonton 46 1474 XII 1982 Brisbane 46 1583 XIII 1986 Edinburgh 27 1662 XIV 1990 Auckland 55 2073 XV 1994 Victoria 63 2557 XVI 1998 Kuala Lumpur 70 3638 XVII 2002 Manchester 72 3679 XVIII 2006 Melbourne 71 4500 XIX 2010 Delhi 71 6081 XX 2014 Glasgow 71 4947 XXI 2018 Gold Coast 71 4426 XXII 2022 Birmingham 72 5054 XXIII 2026 Glasgow 74 XXIV 2030 Ahmedabad
Deelnemende teams thumb|260px|Paars: organiserende landen, rood: huidige deelnemers, groen: voormalige deelnemers Momenteel zijn 74 teams gerechtigd om deel te nemen. Dit zijn de 56 onafhankelijke landen die lid zijn van het Gemenebest, waarbij de vier thuislanden Engeland, Noord-Ierland, Schotland en Wales van het moederland het Verenigd Koninkrijk ieder deelnemen met een eigen team, evenals de Britse kroongebieden Guernsey, Jersey en Man. Daarnaast nemen nog twaalf overzeese gebiedsdelen van een van de lidstaten deel. Zes landen hebben aan alle edities van de Gemenebestspelen deelgenomen; dit zijn Australië, Canada, Engeland, Nieuw-Zeeland, Schotland en Wales. Noord-Ierland ontbrak alleen in 1950.
Sint-Helena
Voormalige deelnemers (hoort tegenwoordig bij Jemen) (heet tegenwoordig Guyana) (heet tegenwoordig Belize) (heet tegenwoordig Sri Lanka) (hoort tegenwoordig bij China) (heet tegenwoordig Ierland) (hoort tegenwoordig bij Maleisië) (hoort tegenwoordig bij Canada) (hoort tegenwoordig bij Maleisië) (heet tegenwoordig Zambia) 20px|border Rhodesië (opgesplitst in Zambia en Zimbabwe) (opgesplitst in Malawi, Zambia en Zimbabwe) (opgesplitst in Saint Kitts en Nevis en Anguilla) (hoort tegenwoordig bij Maleisië) (heet tegenwoordig Samoa) (trok zich terug in 2003) (heet tegenwoordig Jemen) (heet tegenwoordig Zimbabwe)
Sporten De sporten die op de Gemenebestspelen beoefend worden, zijn deels een aantal olympische sporten, deels ook sporten die voornamelijk in de 72 Gemenebestlanden gespeeld worden, zoals bowls en netbal.
Volgens de huidige regels moeten tien sporten verplicht op het programma worden geplaatst door het organiserend land; dit zijn atletiek, badminton, boksen (alleen voor mannen), bowls, gewichtheffen, hockey, netball (alleen voor vrouwen), rugby sevens (alleen voor mannen), squash en de zwemsportdiscipline baanzwemmen.
Daarnaast mag het programma aangevuld worden met maximaal zeven sporten. Hiervoor kan (momenteel) gekozen worden uit 16 sporten; basketbal, boogschieten, bowlen, gymnastiek (ritmische gymnastiek en turnen), judo, kanovaren, roeien, schietsport, softbal, taekwondo, tafeltennis, tennis, triatlon, wielersport, worstelen, zeilen alsmede de zwemsportdisciplines schoonspringen en synchroonzwemmen. Het maximaal aantal te organiseren teamsporten is op vier vast gesteld.
Sinds de Gemenebestspelen 2002 worden er in samenwerking met het Internationaal Paralympisch Comité enkele wedstrijden georganiseerd voor sporters met een handicap. De organisatie is verplicht om evenementen in de vier sporttakken atletiek, gewichtheffen, tafeltennis en zwemmen in het programma op te nemen. Daarnaast mogen er drie sporten aan worden toegevoegd. Het aantal evenementen mag hierbij maximaal 15 zijn.
Externe link Officiële website