Abe Bonnema (Stiens, 6 september 1926 – Groningen, 9 augustus 2001) was een Nederlandse architect die in de laatste twee decennia van de twintigste eeuw een aantal markante kantoorgebouwen heeft ontworpen.
Biografie Levensloop Bonnema was de zoon van een bouwkundige. Hij ging naar de Rijks-HBS van Leeuwarden. Hij studeerde bouwkunde aan de Technische Hogeschool in Delft. Na afronding van zijn studie begon hij een bureau voor architectuur en ruimtelijke ordening. Bonnema begon zijn bedrijf in eerste instantie in Leeuwarden en verplaatste het later naar Hardegarijp, waar hij ook woonde.
Aan het begin van zijn loopbaan hield Bonnema zich vooral met woningbouwprojecten bezig (een goed voorbeeld hiervan is het wijkje 'De Vier Vierkanten'Vier Vierkanten, Alkmaar Vier Vierkanten - beschermd stadsgezicht Alkmaar, in Alkmaar). In de laatste twintig jaar voor zijn dood bouwde hij vooral grote kantoorgebouwen. Bonnema was een functionalist. In zijn optiek waren gebouwen gebruiksartikelen die moesten voldoen aan de eisen die de gebruiker stelt. Daarbij volgt de vorm vanzelf uit de functie.
Werken thumb|De Delftse Poort in Rotterdam thumb|Cascadecomplex in Groningen Bonnema heeft verscheidene opvallende kantoorgebouwen en kantorencomplexen in Nederland ontworpen, waaronder: Het PEN-dorp in Alkmaar, een structuralistisch complex uit 1982, met tuinontwerp door Mien Ruys. De Delftse Poort in Rotterdam, een van de kantoren van Nationale Nederlanden (met 93 en 150 meter hoge torens). Dit was tot mei 2009 het hoogste kantoorgebouw in Nederland. Het Boekhuis in Amsterdam, ontworpen als hoofdkantoor voor Elsevier Reed maar direct na oplevering verhuurd aan de belastingdienst. De Achmeatoren in Leeuwarden, is een beeldbepalende wolkenkrabber in deze stad. Het Verlaat, een gebouw uit 1975 in Leeuwarden. De Interpolistoren in Tilburg, kantoor van Interpolis. Het Cascadecomplex in Groningen, een kantorenpand waarvan ook de woontoren De Regentes deel uitmaakt. Het hoofdkantoor van de Sociale Verzekeringsbank in Amstelveen.
Eerbewijzen Tijdens zijn leven ontving Bonnema meerdere architectuurprijzen. Ook was hij officier in de Orde van Oranje-Nassau. In onder andere Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam en in het Museum of Modern Art in New York vonden exposities over zijn werk plaats.
Nalatenschap De nalatenschap van Abe Bonnema wordt beheerd door de ir. Abe Bonnema Stichting. Villa in Hardegarijp thumb|left|Villa van Bonnema Bonnema's voormalige woonhuis met kantoor in Hardegarijp deed na zijn dood enige tijd dienst als consulaat-generaal van Mauritanië.Rijksoverheid, Consulaat-Generaal van de Islamitische Republiek Mauritanië (Hurdegaryp) (Internet Archive) In 2010 werd het pand aangekocht door de Vereniging Hendrick de Keyser.Vereniging Hendrick de Keyser, Woonhuis Bonnema Rijksstraatweg 24 Hardegarijp (Internet Archive) Het gebouw uit 1961 is een rijksmonumentKadasterdata, Monument Rijksstraatweg 24, Hurdegaryp en is opgenomen in het Beschermingsprogramma Wederopbouw 1959-1965.Monumenten, Wederopbouwmonumenten - Wederopbouwperiode 1959 - 1965. Gearchiveerd op 15 februari 2015.
Legaat voor architectuurmuseum thumb|Nieuwe Fries Museum in Leeuwarden Bonnema heeft onder voorwaarden een legaat nagelaten aan de stad Leeuwarden. Het geld moest aan een nieuw te ontwerpen onderkomen voor een architectuurmuseum besteed worden. Dit nieuwe museum moest op het Wilhelminaplein worden gebouwd en het ontwerp moest worden gemaakt door Hubert-Jan Henket in samenwerking met Bonnema Architecten, het architectenbureau van Bonnema uit Hardegarijp. Het gebouw is gerealiseerd en werd in 2013 geopend. De bestemming van het gebouw is echter een nieuwe locatie voor het Fries Museum geworden.Gesjoemel op Zaailand opnieuw bezien, Huub Mous, 19 mei 2018. Geraadpleegd 22 mei 2018. Gearchiveerd op 22 mei 2018.'Architectuurmuseum als laatste wens Abe Bonnema', Leeuwarder Courant, pg. 1, 15 augustus 2001. Abe Bonnema Prijs De Abe Bonnema Prijs wordt sinds 2013 jaarlijks uitgereikt en kent twee edities die elkaar afwisselen: de Abe Bonnema Architectuurprijs (50.000 euro) in de oneven jaren en de Abe Bonnema Prijs voor Jonge Architecten onder de 40 jaar (20.000 euro) in de even jaren. De prijs is bedoeld om het gedachtegoed van architect Abe Bonnema in ere te houden. Een onafhankelijke deskundige jury bekroont voorbeeldige en vernieuwende uitingen van architectuur die in de twee jaar voorafgaand aan de prijs in Nederland zijn gerealiseerd. Met het ontwerp voor het nieuwe Rijksmuseum Amsterdam wonnen de Spaanse architecten Antonio Cruz y Antonio Ortiz van architectenbureau Cruz y Ortiz de allereerste Abe Bonnema Architectuurprijs in 2013.https://www.perssupport.nl/persbericht/78340/cruz-y-ortiz-wint-abe-bonnema-architectuurprijs-met-nieuwe-rijksmuseum. Gearchiveerd op 10 juli 2019.
jaar Abe Bonnema Architectuurprijs Abe Bonnema Prijs voor Jonge Architecten 2013 Cruz Y Ortiz, Rijksmuseum Amsterdam 2014 Marjolein van Eig, Koepel op de Overplaats, Heemstede 2015 Dick van Wageningen, Nationaal Militair Museum (NMM), Soesterberg 2016 Ard de Vries, Landgoed Valkenberg, Dinkelland 2017 Neutelings Riedijk Architecten, Stadhuis van Deventer 2018 Jan Nauta, Huis aan het Meer, Oudega 2019 Happel Cornelisse Verhoeven, Museum De Lakenhal, Leiden 2020 Ard Hoksbergen, Basisschool Veerkracht, Amsterdam 2021 Korth Tielens en Marcel Lok, Spaarndammerhart, Amsterdam 2022 Laura van Santen (la-di-da), Dijkhuis, Strijensas 2023 Ard de Vries en Donna van Milligen Bielke, Kunstwerf, Groningen 2024 Maarten van Kesteren, Nimeto, Utrecht
Abe Bonnema-leerstoel In 2022 werd op initiatief van de ir. Abe Bonnema Stichting aan de Technische Universiteit Delft en aan de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen een leerstoel opgericht, vernoemd naar Abe Bonnema. Als eerste bijzonder hoogleraar werd in mei 2022 de planoloog Zef Hemel (1957) benoemd op deze leerstoel met als leeropdracht het onderzoek naar de revitalisering van regio's buiten de Randstad, in het bijzonder Friesland en Groningen.NRC, november 2022 en website TUD
Categorie:Nederlands architect