COVID-19-diagnostiek omvat verschillende medische tests om vast te stellen of personen de ziekte COVID-19 hebben of het virus SARS-CoV-2 bij zich dragen. Er zijn moleculaire testmogelijkheden die gericht zijn op het opsporen van het virus, serologische tests gericht op de detectie van antilichamen, en tests die door röntgenonderzoek aan de longen een uitspraak doen.
Testmethoden Op 11 januari 2020 was de genetische code van het virus bekend. Hierdoor werd het ontwikkelen van testen vereenvoudigd. In de loop der tijd ontstaan virusvarianten. Varianten die zich gemakkelijker verspreiden, meer besmettelijk zijn of een ernstiger ziekteverloop hebben, dienen ook gedetecteerd te worden.
Nucleic Acid Amplification Tests alt=CDC 2019-nCoV Laboratory Test Kit.jpg|links|miniatuur| CDC 2019-nCoV laboratoriumtestkit thumb|Testpaviljoen in Amsterdam-Noord op het Buikslotermeerplein Een moleculaire PCR-test test de aanwezigheid van een virus door ribonucleïnezuur (RNA) van het virus op te sporen. Het wordt uitgevoerd met behulp van een real-time omgekeerde polymerasekettingreactietest (rRT-PCR) op monsters uit luchtwegen die zijn verkregen met verschillende methoden zoals een neusslijmvliesuitstrijkje (nasofaryngeaal staaltje) of een sputumstaaltje. Over het algemeen zijn resultaten binnen een uur tot twee dagen beschikbaar. Het meeste virus wordt door patiënten uitgescheiden rond de eerste ziektedag. Ook nadat de ziekteverschijnselen verdwenen zijn, kunnen soms nog resten van het virus gevonden worden.
Een positief testresultaat geeft geen uitslag over de ziektefase, omdat het virus afneemt als het afweersysteem gaat werken. Daartoe zou men meerdere malen moeten worden getest. De “hoog positieven” uit de test kunnen een rol spelen bij de prioritering in het bron- en contactonderzoek.Is er een grens te bedenken waarbij je kunt zeggen dat iemand niet besmettelijk is Er is bij een PCR-test altijd kans op een foutpositief of foutnegatief testresultaat.
Bij sommige virusvarianten in een van de primerregio’s kan de PCR-test dat gen niet meer aantonen, maar nog wel de genen op de andere targets. Deze ‘dropout’-gen is een sterke indicatie dat het om een nieuwe variant gaat, maar dit moet door sequencing worden vastgesteld.
alt=Thermocycler|miniatuur| Een thermocycler of thermische cycler, ook wel bekend als een PCR-machine. Een van de eerste PCR-tests werd in januari 2020 ontwikkeld in het Charité-ziekenhuis in Berlijn en vormde de basis van 250.000 kits die door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) werden verspreid. Het Zuid-Koreaanse bedrijf Kogenebiotech heeft op 28 januari 2020 een op PCR gebaseerde SARS-CoV-2-detectiekit (PowerChek Coronavirus ) van klinische kwaliteit ontwikkeld. Deze test zoekt naar het "E"-gen dat wordt gedeeld door alle bèta-coronavirussen alsook het RdRp-gen dat specifiek is voor SARS-CoV-2. Andere bedrijven in Zuid-Korea - zoals Solgent en Seegene - ontwikkelden in februari 2020 ook versies van detectiekits van klinische kwaliteit. Deze heten respectievelijk DiaPlexQ en Allplex 2019-nCoV Assay. In China was BGI Group een van de eerste bedrijven die goedkeuring voor noodgebruik van een test ontving van de Chinese National Medical Products Administration voor een op PCR gebaseerde SARS-CoV-2-detectiekit.
In de Verenigde Staten verspreiden de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) hun testkit ('2019-Novel Coronavirus (2019-nCoV) Real-Time RT-PCR Diagnostic Panel') via de 'International Reagent Resource' naar diverse laboratoria. Een van de drie genetische tests in oudere versies van de testkits veroorzaakte onbetrouwbare resultaten als gevolg van defecte reagentia. Dit leidde ertoe dat in februari 2020 gemiddeld minder dan 100 monsters per dag met succes werden verwerkt. Toen regionale laboratoria met testen mochten beginnen werden op 28 februari testen met twee componenten als betrouwbaar beoordeeld.Transcript for the CDC Telebriefing Update on COVID-19, 28 februari 2020
Amerikaanse commerciële laboratoria begonnen begin maart 2020 te testen. Op 5 maart 2020 kondigde het laboratorium LabCorp aan dat COVID-19-testen op basis van RT-PCR beschikbaar zijn. Het laboratorium Quest Diagnostics maakte op 9 maart 2020 hetzelfde bekend. Het verzamelen en verwerken van monsters moet in de Verenigde Staten worden uitgevoerd volgens de CDC-vereisten.
In Nederland is een sneltest beschikbaar op basis van de testmethode loop-mediated isothermal amplification (LAMP). LAMP gebruikt 4 (of 6) primers die gericht zijn op 6 (of 8) regio's binnen een vrij klein segment van het genoom van het virus. De test is gevalideerd met een sensitiviteit en specificiteit van elk 99%.Praktijkproef met corona-sneltest TNO succesvol, TNO, 15 oktober 2020 De test geeft resultaat binnen 1 uur, is goed opschaalbaar en vereist weinig speciale apparatuur of voorzieningen. TNO heeft deze test ontwikkeld en gevalideerd in samenwerking met de GGD Amsterdam, RIVM, DSM, LUMC en UMCG.TNO ontwikkelt snelle, goedkope en betrouwbare coronatest: binnen het uur een uitslagLoop mediated isothermal amplification (LAMP) assays as a rapid diagnostic for COVID-19
In Rusland is de COVID-19-test ontwikkeld en geproduceerd door het State Research Center of Virology and Biotechnology (VECTOR). Op 11 februari 2020 is de test geregistreerd door de federale dienst voor toezicht in de gezondheidszorg.В России зарегистрирована отечественная тест-система для определения коронавируса
In Engeland werd een test ontwikkeld op basis van DNA/RNA-sequencingtechniek.LamPORE, a new generation of COVID-19 test
Nucleic Acid Amplification Tests (NAATs) kunnen verschillende methoden gebruiken om het RNA van het virus te amplificeren:Nucleic Acid Amplification Tests (NAATs)Soorten coronatesten Polymerase chain reaction (PCR) Reverse transcription polymerase chain reaction (RT-PCR) Loop mediated isothermal amplification (LAMP): Nicking endonuclease amplification reaction (NEAR) Helicase-dependent amplification (HDA) Clustered regularly interspaced short palindromic repeats (CRISPR) Transcription mediated amplification (TMA) Strand displacement amplification (SDA) Moleculaire Point-Of-Care-Test (mPOCT)
Antigeentests Antigeentests testen door de viruseiwitten te detecteren.Testen we onszelf uit de lockdown daarvoor moeten we eerst de testen testen
Een dergelijke test is minder gevoelig; in 60 à 70 procent van de gevallen wordt het virus inderdaad gedetecteerd. Het zal vooral hoogpositieven detecteren. Antigeentesten zijn in staat om in het vroege stadium de ziekte te herkennen.Supersnelle coronatests in aantocht, maar nog veel vragen Omdat antigenen eerder in het lichaam aanwezig zijn dan antilichamen, kan een besmetting in een vroeg stadium gedetecteerd worden.Corona hoe werkt een coronavirus thuistestkit en hoe krijg ik er een Later in het ziektebeloop, als er veel minder virus in de keel en neus zit, is deze test niet geschikt.Covid-sneltesten, wanneer kan je ze gebruiken? Antigeentests kunnen worden gebruikt als men klachtenvrij is. Men moet dan twee of drie keer per week ’s ochtends testen om te controleren of men geen infectie heeft. Bij een negatieve uitslag kan men naar school of werk met inachtneming van de regels. Bij een positieve uitslag moet men in isolatie en naar de teststraatter bevestiging.
Antigeentests kunnen worden uitgevoerd met een uitstrijkje uit de neusholte. Ze kunnen binnen 10-30 minuten resultaat geven.An overview of the rapid test situation for COVID-19 diagnosis in the EU/EEA, 1 april 2020, Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijdingFast coronavirus tests: what they can and can’t do De Nederlandse overheid publiceert een lijst met leveranciers die een ontheffing hebben gekregen om een antigeentest als zelftest op de Nederlandse markt te mogen brengen.
In Taiwan werd een test ontwikkeld die een monoklonaal antilichaam gebruikt dat specifiek bindt aan het nucleocapside-eiwit (N-eiwit) van het nieuwe coronavirus, in de hoop dat het net als een snelle griep-test binnen 15 tot 20 minuten resultaten kan opleveren. Deze testen meten (vaak) het viruseiwit en zijn vaak minder gevoelig, omdat de zogenaamde detectielimiet hoger is.
Radiologische tests Met beeldvormend medisch onderzoek van de borstkas kunnen longafwijkingen gezien worden die mogelijk verband houden met COVID-19.
In een literatuuronderzoek van maart 2020 werd geconcludeerd dat "thoraxfoto's van de borstkas in een vroeg stadium van weinig diagnostische waarde zijn, terwijl CT-scans mogelijk al voor het begin van de symptomen het virus kunnen detecteren."
Een studie waarin PCR wordt vergeleken met CT in Wuhan in het epicentrum van de coronapandemie, had als conclusie dat CT significant gevoeliger is dan PCR, hoewel minder specifiek.
Diagnose op grond van CT-scans is door zijn snelheid een goed alternatief voor PCR-test en heeft bovendien als voordeel dat ook de ernst van de ziekte in de longen is vast te stellen.Corona-virus/COVID-19 en CT-scan van de longen uitgelegd, Nederlandse Vereniging voor Radiologie, 15 maart 2020
Uit de scanbeelden bleek schade aan de longblaasjes bij Long-covid, waardoor zuurstof niet goed in het bloed terechtkomt. Met standaard MRI-scans is zuurstof in de longen niet te zien. Het gas Xenon, dat zich in de longen net als zuurstof gedraagt, kan dit wél zichtbaar maken, de hyperpolarized 129Xe MRI.Hyperpolarized 129Xe MRI Abnormalities in Dyspneic Participants 3 Months after COVID-19 Pneumonia: Preliminary Results
Visuele analyse Een kleinschalige studie toonde aan dat Chinese radiologen 72-94% gevoeligheid en 24-94% specificiteit toonden bij het differentiëren van COVID-19 van andere soorten virale longontsteking met behulp van CT-beeldvorming.
Computeranalyse Met behulp van kunstmatige intelligentie werd een hogere specificiteit bereikt.
Serologische tests Antilichamentest Een serologische test toont in het bloed van de patiënt specifeke immunoglobuline (antilichamen) tegen het virus aan. De antilichamen zijn gewoonlijk veertien dagen na het begin van de infectie detecteerbaar.
Vanaf 9 maart 2020 worden bloedtesten ontwikkeld om specifieke antilichamenSARS-CoV-2 and related antibodies; bio-connect bedrijfswebsite, geraadpleegd 2 augustus 2020 op te sporen. Hiermee kan worden bepaald of een persoon ooit geïnfecteerd is geweest, ongeacht of deze symptomen heeft ontwikkeld. Men hoopt dat het binnen vijftien minuten resultaten kan opleveren door zowel IgM- als IgG-antilichamen te detecteren.
Eind maart 2020 ontvingen Euroimmun Medical Laboratory Diagnostics en Epitope Diagnostics Europese goedkeuringen voor hun testkits die IgG- en IgA-antilichamen tegen het virus in bloedmonsters kunnen detecteren. Fellmann F. (maart 2020). "Jetzt beginnt die Suche nach den Genesenen". Tages Anzeiger.
Bloed CoLab-score test De standaard bloedtest (quick scan) afgenomen bij de spoedeisende hulp meet 30 verschillende waarden. Van de bloed quick scan wordt de CoLab-score berekend met een ontwikkeld algoritme op basis van hoe het coronavirus veranderingen in het bloed veroorzaakt. De software is bedoeld voor gebruik op spoedeisende hulp om de aanwezigheid van de ziekte bij binnenkomende patiënten snel uit te sluiten. Bij een niet-negatieve uitkomst volgt een PCR- of LAMP-test. De test is ontwikkeld door de Technische Universiteit Eindhoven en het Catharina Ziekenhuis.Dutch corona blood test from Eindhoven goes international
Ademtest
Bij de ademtest worden moleculen van het virus in de uitgeademde adem gedetecteerd.
In de uitgeademde adem bevinden zich kortlevende organische bestanddelen die door nanosensoren gedetecteerd kunnen worden. Dankzij een lerend algoritme op basis van artificiële intelligentie kan het virus dan al of niet herkend worden.