Sinds 1931 worden er door de Nederlandse Koning officiële toespraken gehouden die uitgezonden worden via een massamedium en bedoeld zijn voor iedereen in het Koninkrijk der Nederlanden. Jaarlijks vindt er op Prinsjesdag een toespraak plaats tijdens de opening van het parlementaire jaar in de Ridderzaal te Den Haag, waarbij het staatshoofd een troonrede voorleest. Sinds 1948 houdt het staatshoofd bijna jaarlijks een kersttoespraak. Zelden worden andere officiële toespraken gehouden die gericht zijn aan het gehele volk.
Radio Oranje en De Brandaris
Tijdens de Tweede Wereldoorlog ging de Nederlandse regering in ballingschap in Londen. Op 28 juli 1940 gaf koningin Wilhelmina op Radio Oranje haar eerste toespraak vanuit Londen.Koningin Wilhelmina wijdt Radio Oranje in. Gearchiveerd op 21 maart 2020. Gedurende de Tweede Wereldoorlog gaf Wilhelmina 31 radiotoespraken, waaronder een aantal kersttoespraken, via Radio Oranje en De Brandaris.NIOD zet oorlogstoespraken Wilhelmina online, de Volkskrant, 20 april 2007. Gearchiveerd op 21 maart 2020.
Op 5 mei 1945 hield Wilhelmina een toespraak ter gelegenheid van de bevrijding van Nederland via Radio Herrijzend Nederland.
Kersttoespraken
In 1931 gaf koningin Wilhelmina voor het eerst een kersttoespraak, die via de radio werd uitgezonden. In 1939 volgde pas de eerstvolgende kersttoespraak van de koningin. Deze was gericht op de mensen die gemobiliseerd waren in verband met de Duitse militaire dreiging die uiteindelijk zou uitgroeien tot de Tweede Wereldoorlog.De kersttoespraken van Koningin BeatrixIn ruim 100 jaar aan kersttoespraken ging het echt niet altijd goed, NOS, 25 december 2017. Gearchiveerd op 21 maart 2020. In de jaren die volgden gaf Wilhelmina jaarlijks in de kerstperiode een kersttoespraak op de radio, totdat zij in 1948 afstand deed van de troon.
In 1948 nam koningin Juliana de jaarlijkse traditie over en bleef dit doen totdat zij in 1980 afstand deed van de troon. In al die jaren sloeg ze alleen in 1970 de kersttoespraak over, vanwege haar eerdere toespraak dat jaar ter gelegenheid van de viering van 25 jaar bevrijding.
Vanaf 1980 nam koningin Beatrix de jaarlijkse traditie over die de kersttoespraak tot en met 2012 gaf (in 2013 trad Beatrix af). Tot in 1999 vond deze traditie enkel plaats op de radio. Vanaf 2000 veranderde dit en gaf ze haar kersttoespraak op zowel radio als televisie.
Sinds 2013 wordt de jaarlijkse kersttoespraak gehouden door koning Willem-Alexander en wordt uitgezonden op radio en televisie.De Kersttoespraak is belangrijk voor de koning, NOS, 19 december 2015. Gearchiveerd op 9 augustus 2022.'Kersttoespraken Willem Alexander moderner dan Beatrix', NPO Radio 1, 25 december 2017. Gearchiveerd op 21 maart 2020.
Wilhelmina, Juliana en Beatrix schreven zelf de kersttoespraak. Willem-Alexander nam hiervoor een speechwriter in dienst.
Overzicht thumb|Koningin Beatrix op 30 april 2009 over de aanslag op Koninginnedag 2009 thumb|Koningin Beatrix kondigt haar aftreden aan op 28 januari 2013 thumb|Koningin Beatrix voor haar aftreden op 29 april 2013 Datum Wie Medium Reden Bronnen 1931 Wilhelmina radio kersttoespraak 1939-1947 Wilhelmina radio kersttoespraak 28 juli 1940 - 1945 Wilhelmina radio steun bevolking en verzet in Tweede Wereldoorlog 5 mei 1945 Wilhelmina radio bevrijding van Nederland De toespraak van koningin Wilhelmina op 5 mei 1945, NOS. Gearchiveerd op 6 februari 2023. 12 mei 1948 Wilhelmina radio aankondiging aftreden 1948: Leve de koningin!. Gearchiveerd op 17 mei 2023. 1948-1979* Juliana radio kersttoespraak 8 februari 1953 Juliana radio watersnood van 1953, dag van nationale rouw Bijzondere koninklijke toespraken zijn zeldzaam, Dagblad van het Noorden, 20 maart 2020 1970 Juliana 25 jaar bevrijding 31 januari 1980 Juliana radio en televisie aankondiging aftreden Terugkijken: zo ging de abdicatie 33 jaar geleden, Trouw, 28 januari 2013. Gearchiveerd op 22 maart 2020. 1980-2012 Beatrix radio en (sinds 2000 ook) televisie kersttoespraak 30 april 2009 Beatrix televisie aanslag op Koninginnedag 2009 30 april 2009: Aanslag op Koninginnedag in Apeldoorn. Gearchiveerd op 5 februari 2023. 28 januari 2013 Beatrix radio en televisie aankondiging aftreden Koningin Beatrix doet afstand van troon - ‘moment onverwacht’, NRC, 28 januari 2013. Gearchiveerd op 22 september 2021. 29 april 2013 Beatrix radio en televisie aftreden Toespraak van koningin op 29 april 2013, 29 april 2013. Gearchiveerd op 22 maart 2020.Toespraak Koningin op 29 april 2013. Gearchiveerd op 22 maart 2020. 2013-heden Willem-Alexander radio en televisie kersttoespraak 21 juli 2014 Willem-Alexander televisie vliegramp Malaysia Airlines-vlucht 17 Toespraak van de koning: symbool van troost, eenheid en verbondenheid, AD, 20 maart 2020. Gearchiveerd op 1 februari 2022. 20 maart 2020 Willem-Alexander televisie uitbraak SARS-CoV-2 in Nederland 'Hoopvolle en alarmerende speech van koning schudt Nederlanders wakker', NOS, 20 maart 2020. Gearchiveerd op 27 juni 2023. 27 april 2020 Willem-Alexander televisie Koningsdag 2020 wordt thuis gevierd Video van toespraak op YouTube. Gearchiveerd op 19 april 2023.Koning: 'Hoop dat het de aller-, allerlaatste Koningsdag thuis is', NU.nl, 27 april 2020. Gearchiveerd op 28 mei 2020.Koning: unieke Koningsdag, op afstand en toch samen, NOS.nl, 27 april 2020. Gearchiveerd op 13 juni 2020.Kijk mee naar het Wilhelmus en de toespraak van koning Willem-Alexander, NOS.nl, 27 april 2020. Gearchiveerd op 1 november 2020. 4 mei 2020 Willem-Alexander televisie 75 jaar Nationale Dodenherdenking tijdens de coronacrisis Koning in toespraak op lege Dam: 'Oorlog zit 75 jaar later nog steeds in ons', NOS, 4 mei 2020. Gearchiveerd op 6 januari 2023.Koning: '75 jaar na bevrijding zit de oorlog nog steeds in ons', NU.nl, 4 mei 2020. Gearchiveerd op 4 maart 2021.Toespraak van Koning Willem-Alexander, Nationale Herdenking 4 mei 2020 Koninklijk Huis. Gearchiveerd op 6 januari 2023. 21 oktober 2020 Willem-Alexander televisie na kritiek op vakantie Griekenland tijdens coronacrisis, terwijl kabinet opriep zo weinig mogelijk te reizen Koning over vakantie: 'Het doet pijn uw vertrouwen in ons beschaamd te hebben', RTL Nieuws, 21 oktober 2020. Gearchiveerd op 23 november 2020.
Categorie:Nederlands koningshuis Categorie:Redevoering