miniatuur|Aantal bevestigde sterfgevallen per miljoen inwoners in Europa (21 mei 2021) miniatuur|Aantal bevestigde besmettingen per miljoen inwoners in Europa (17 mei 2020) Dit artikel documenteert landen en regio's in Europa waar maatregelen zijn getroffen wegens het virus SARS-CoV-2 dat de coronapandemie veroorzaakt en voor het eerst opdook in Wuhan, China.
Overzicht +Overzicht van bevestigde besmettingen in EuropaLandBevestigdDodenGenezenDatum eerste besmetting(en) vastgesteldHoofdartikel762.54243.967n.v.t.31 januari 2020Coronacrisis in het Verenigd Koninkrijk1.029.66834.210n.v.t.31 januari 2020Coronacrisis in Spanje434.44936.705255.00531 januari 2020Coronacrisis in Italië382.6619.961302.10027 januari 2020Coronacrisis in Duitsland930.74533.885106.83924 januari 2020Coronacrisis in Frankrijk195.8835.082169.18211 maart 2020Coronacrisis in Turkije240.15910.48921.4763 februari 2020Coronacrisis in België253.1346.873n.v.t27 februari 2020Coronacrisis in Nederland91.7632.14554.60025 februari 2020Coronacrisis in Zwitserland1.447.33524.9521.096.56031 januari 2020 -103.7362.21361.8982 maart 2020 -69.40992552.61725 februari 2020Coronacrisis in Oostenrijk107.3555.929n.v.t.31 januari 2020Coronacrisis in Zweden52.2561.86523.36429 februari 2020 -202.5793.85198.8844 maart 2020 -191.1026.065137.83526 februari 2020 -37.00369030.43227 februari 2020Coronacrisis in Denemarken16.77227911.86326 februari 2020 -193.9461.61979.1081 maart 2020 -36.60878031.5366 maart 2020 -315.8265.927132.2193 maart 2020 -11.2411368.47123 maart 2020 -61.09537744.12628 februari 2020 -7.1983286.60029 februari 2020 -26.4695289.98928 februari 2020 Coronacrisis in Griekenland16.0805218.9638 maart 2020 -1.836101.81428 februari 2020 -2.6241072.15225 februari 2020 -4.1385782.6814 maart 2020 -1.986691.81227 februari 2020 -1.5721091.3764 maart 2020 -1.813781.50328 februari 2020 -15.8901938.71928 februari 2020 -3.9351782.3385 maart 2020 -23.90942112.911 - -4.6642161.83627 februari 2020 -1.657281.4556 maart 2020 -4.5132152.4578 maart 2020 -994198249 maart 2020 -1.115309322 maart 2020 -855527992 maart 2020 -2.230531.3469 maart 2020 -5.026463.3317 maart 2020 -6984265627 februari 2020 -1.825.59816.9651.776.548 26 februari 2020 Kosovo2.169371.04713 maart 2020 -469931517 maart 2020 -1870934 maart 2020 -3009020 maart 2020 -1320523 maart 2020 -271222729 februari 2020 -821813 maart 2020 -200010 maart 2020 -110316 maart 2020 -270156 maart 2020 -60010 maart 2020 -400 22 maart 2020Coronacrisis in Åland1009 maart 2020 -0 - -
Gevolgen Veel Europese landen sloten in maart 2020 hun grenzen voor niet noodzakelijke reizen en/of legden quarantaines op aan reizigers komende van andere landen. Het internationaal reizen werd vrijwel onmogelijk, daar bijna alle vluchten werden geannuleerd. Internationale veerdiensten, treinen en bussen voor reizigers werden beperkt. Bovendien waren in de meeste landen alle accommodaties en horeca gesloten, wat het reizen lastig maakte voor reizigers met individueel vervoer.
Al snel na de massale sluiting van de grenzen zijn Europese afspraken gemaakt zodat 'gestrande' reizigers van alle Europese landen het recht hadden om terug te reizen naar hun thuisland en hiervoor doorgang moesten krijgen door 'gesloten' landen. Zo moesten Litouwers die in Duitsland waren door Polen heen kunnen reizen. Er werden regelingen getroffen voor grensarbeiders en voor chauffeurs voor het internationaal vrachtvervoer.
Vanwege de coronacrisis in Europa werden op 8 mei 2020 alle grote plechtigheden ter herdenking van de 75e verjaardag van het einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa geschrapt. In de plaats daarvan vonden bescheiden herdenkingen plaats.Einde van Tweede Wereldoorlog in alle sereniteit herdacht: "We moeten Europa bij elkaar houden", Het Laatste Nieuws, 8 mei 2020 Enkel in Wit-Rusland vond een grote parade plaats.
Europees beleid Gezondheidszorg en veiligheid zijn nationale bevoegdheden, waarop de Europese Unie weinig invloed heeft. Alleen het beleid over de Europese buitengrenzen is gemeenschappelijk. Wel is het vrij verkeer van reizigers en goederen binnen Europa een van de basisprincipes van de Europese interne markt, die alleen maar tijdelijk door noodmaatregelen opgeheven kan worden. Reizigers komende van buiten de Europese Economische Ruimte kregen tijdens de coronacrisis een 14-daagse quarantaine opgelegd. Wel werd gepoogd het beleid van de landen te coördineren en afspraken vast te leggen.Communication from the commission to the European parlement, the council, the European economic and social committee and the committee of the regions, Europese Commissie, 13 mei 2020
In verband met de coronacrisis werden drie grote beleidsterreinen voor de Europese Unie: Het heropenen van de Europese binnengrenzen en het op gang brengen van de toeristische sector, die zwaar getroffen werd.COVID-19: Towards a phased and coordinated approach for restoring freedom of movement and lifting internal border controls, Europese Commissie, 13 mei 2020 Veel Europese landen hebben hun grenzen voor gesloten voor niet noodzakelijk verkeer en/of quarantaines opgelegd voor reizigers uit Europese landen. Er werd een protocol vastgelegd voor vliegtuigen die reizen binnen Europa, waarbij mondmaskers verplicht werden gesteld en er minstens twaalf uur vooraf een gezondheidsverklaring ingevuld moest worden.Mondmasker en gezondheidsverklaring allicht verplicht op Europese vluchten, De Standaard, 21 mei 2020COVID-19 Aviation Health Safety Protocol: Guidance for the management of airline passengers in relation to the COVID-19 pandemic, European Centre for Disease Prevention and Control, 20 mei 2020 De gezamenlijke aankoop van vaccins (van zodra die beschikbaar waren) om onderlinge concurrentie te vermijden. Een Europees herstel- en stimuleringsplan om de economische schade als gevolg van de coronacrisis te herstellen.
Heropening binnengrenzen Diverse landen zoals Portugal, Griekenland en Italië openden hun grenzen opnieuw voor toeristen uit 'veilige' Europese landen. Sommige voorwaarden zoals een gezondheidsverklaring werden mogelijk opgelegd.
Voor sommige eilanden zoals de Canarische Eilanden, de Balearen en Kreta die sterk afhankelijk zijn van het toerisme en met rechtstreekse vluchten bereikbaar zijn, werden aparte regelingen voorgesteld.
Andere landen stelden reisbubbels voor waarbij buurlanden die een gelijkaardige veilige epidemiestatus hebben de grenzen met elkaar openen en toerisme over en het weer toelaten. Bij deze reisbubbels moesten de staten een gelijkaardig infectieniveau hebben, elkaar vertrouwen en informatie uitwisselen. Zo wilde Oostenrijk zijn grenzen openen met onder andere Duitsland, Zwitserland en Tsjechië. Tsjechië, Kroatië en Slowakije wilden met elkaar een reisbubbel vormen. België wenste een corridor te vormen met Nederland, Frankrijk, Duitsland en Luxemburg.Reizen binnen Europa tegen half juni mogelijk? Minister Goffin (MR) geeft Belgen hoop, Het Laatste Nieuws, 21 mei 2020 De Baltische staten, Estland, Letland en Litouwen hebben een Europese reisbubbel gevormd.Zomervakantie in de EU: getouwtrek om toeristen is begonnen, NOS, 23 mei 2020
Na een video-overleg met de Europese ministers op 5 juni 2020 is aangekondigd dat de meeste grenscontroles binnen Europa opgeheven worden vanaf 15 juni. Sommige landen zoals Spanje zullen hun grenzen later openen. De meeste landen kondigden al aan dat ze hun grenzen openen vanaf 15 juni voor niet-essentiële reizen (toerisme).Meeste grenzen in Europa vanaf 15 juni weer open, Leeuwarder Courant, 5 juni 2020Video conference of home affairs ministers, 5 June 2020, European Council of the European Union Sommige landen zullen nog steeds een quarantaine eisen voor reizigers komende uit 'onveilige' (veel besmettingen) landen. Zweden en het Verenigd Koninkrijk werden vaak als onveilig land beschouwd. Het Verenigd Koninkrijk voer zijn eigen koers: vanaf 8 juni werd een controversiëleCoronavirus: BA threatens legal action over quarantine plans, BBC, 5 juni 2020 veertiendaagse quarantaine opgelegd aan alle binnenkomende reizigers, met uitzondering van Ierland. Dit gold voor alle Europese landen, evenals inwoners die terugkeerden naar het Verenigd Koninkrijk.
Met de tweede golf van de pandemie werden de grenzen officieel niet meer gesloten, maar veel landen legden quarantaines op aan reizigers die binnenkwamen. Vaak moesten vooraf formulieren ingevuld worden en werden negatieve PCR-testen geëist. Na de ontdekking van een meer besmettelijke virusvariant in het Verenigd Koninkrijk, hebben bijna alle landen tijdelijk hun grenzen gesloten voor reizigers uit het Verenigd Koninkrijk.
Digitaal vaccinatiepaspoort Op de Europese top van 25 februari 2021 is overeengekomen om een Europees digitale vaccinatiepaspoort in te voeren voor de zomer van 2021.“Iedereen is akkoord” over digitaal vaccinatiepaspoort vóór de zomer, zegt Angela Merkel na EU-top; HNL, 25 februari 2021 Veel Europese landen ontwikkelen hun eigen app, waarbij een certificaat wordt getoond. Hiermee kregen de personen die een groen certificaat konden tonen, toegang tot evenementen en andere locaties. Dit certificaat werd gegeven op basis van een recente negatieve coronatest, een volledige vaccinatie of een opgelopen besmetting en genezing in de afgelopen zes maanden.
Deze nationale apps bleven bestaan, maar toonden later ook een standaard Europese twee-dimensionale barcode die alle Europese landen accepteerden. Op 29 april 2021 keurde het Europees Parlement het Europees vaccinatiepaspoortproject goed.Vaccinatiepaspoort goedgekeurd, maar veel vragen blijven: zullen enkel gevaccineerden van ‘gewone’ zomervakantie kunnen genieten? Gevaccineerden of personen die eerder de ziekte hebben opgelopen, hadden geen test- of quarantaineverplichtingen meer binnen Europa.
Op 20 mei 2021 bereikten bereikte het Europees parlement en de EU-lidstaten een akkoord over een digitaal vaccinatiepaspoort.Brussel bereikt akkoord over corona-reispas, net op tijd voor zomervakantie; AD 20 mei 2021 De Europese Unie ging voor honderd miljoen euro uitgeven om de testkosten voor reizigers te drukken. Het gratis maken van de testen voor reizigers was een streefdoel van het Europees parlement. Veel landen kozen wel voor het principe van gratis testen, maar wilden de kosten daarvoor niet volledig dragen.
Op 8 juni 2021 heeft het Europees parlement het COVID-vaccin-paspoort definitief goedgekeurd met de ingangsdatum van 1 juli 2021.EU Travel: Parliament Gives Its Final Green Light to EU COVID Vaccine Passport; Schengenvisainfo news, 9 juni 2021 Negen Europese landen geven al op 9 juni 2021 Europese certificaten af.
Algemene evolutie Eerste golf De pandemie brak in alle hevigheid uit in het grootste delen van Europa in maart/april: eerst Italië en daarna Spanje, Frankrijk en de andere landen. Er waren twee bekende belangrijke lokale uitbraken die de ziekte over heel Europa verspreidden: Van 17 tot 21 februari was er een internationale evangelische bijeenkomst van de 'Église Porte ouverte chrétienne' in Mulhouse. Bij deze bijeenkomst werden ongeveer duizend personen besmet die het virus thuisbrachten − vooral in het oosten van Frankrijk, maar ook in de rest van Frankrijk, Duitsland en andere landen.Deux mille pèlerins, cinq jours de prière et un virus : à Mulhouse, le scénario d’une contagion; Le Monde, 27 maart 2020