De Eerste Gelderse Successieoorlog was een successieoorlog die van 1371 tot 1379 woedde in het hertogdom Gelre.
De oorlog brak uit nadat hertog Reinald III in 1371 stierf zonder wettig nageslacht. Reinalds broer Eduard, die eerder dat jaar in de Slag bij Baesweiler sneuvelde, had eveneens geen kinderen. Hierdoor waren de overgebleven gegadigden voor het bestuur over het hertogdom twee dochters van hertog Reinald II: Mechteld en Maria van Gelre. Maria was gehuwd met hertog Willem II van Gulik en moeder van de latere hertog Willem I van Gelre, namens wie ze de troon van het hertogdom Gelre opeiste. Mechteld had zelf geen kinderen, maar trouwde om haar claim kracht bij te zetten in 1372 met de Franse edelman Jan II van Blois.
De troonstrijd werd gecompliceerd omdat er in de veertiende eeuw in Gelre twee invloedrijke families met grootgrondbezit en tegengestelde belangen tegen elkaar streden: de Heeckerens en Bronckhorsten. Deze twee families hadden ook tegen elkaar gevochten in de Gelderse Broederstrijd van 1350-1361. Tijdens de Eerste Gelderse Successioorlog steunden de Heeckerens Mechteld en de Bronckhorsten Maria en haar zoon.
Na acht jaar strijd won Maria de oorlog en werd haar zoon Willem hertog van Gelre.
Gebeurtenissen (1371-1379) 1371 (december): Na het overlijden van hertog Reinald III sturen Mechteld en het Gulikse hertogspaar beiden brieven naar de Gelderse steden met het verzoek hun respectievelijke claim op de Gelderse troon te steunen. 1372 (14 februari): Het huwelijk tussen Jan II van Blois en Mechteld van Gelre wordt gesloten. 1372 (14 februari): Willem II van Gulik en zijn zoon Willem zijn in Nijmegen om de opvolgingskwestie met de Nijmeegse burgemeester en stadsraad te bespreken. Nijmegen besluit de Gulikse claim te steunen, waarop hertog Willem Nijmegen meerdere privileges verleent. 1372 (februari-maart): Jan II van Blois trekt in februari en maart 1372 met een leger naar de Veluwe, waar zijn manschappen de kastelen Grunsfoort en Cannenburch succesvol belegeren. Jan belegert ook kasteel Nijenbeek, maar staakt deze belegering op 17 maart. 1372 (1 april): De Bronckhorstse ridder Peter van Steenbergen neemt Harderwijk in door 's nachts over de stadsmuren te klimmen. Harderwijk wordt nadien belegerd door de Bronckhorsten. 1372 (12 juni): Arnhem wordt veroverd door de Bronckhorsten. De stad blijft tot het einde van de oorlog in handen van de Bronckhorsten. 1372 (5-20 juni): Het Tolhuis te Lobith wordt belegerd en ingenomen door Jan II van Blois. 1372 (25 juni): Rooms-keizer Karel IV beleent in Aken de jonge Willem III van Gulik met het graafschap Gelre. Dit gebeurt nadat zijn vader de Brabantse hertog (en broer van de keizer) Wenceslaus, die sinds de slag bij Baesweiler in Gulikse gevangenschap was, vrijlaat. Jan II van Blois trekt vervolgens met een aantal bondgenoten naar Aken om de keizer van gedachten te laten veranderen, maar slaagt hier niet in. Hiermee eindigt ook de betrokkenheid van Jan II van Blois met de oorlog. Hij laat het krijgsbeleid van de Heekerens over aan Reinoud I van Brederode, Arnold van Horne en Mechteld zelf. 1372 (juli): Ridder Gozewijn van Varik verovert Tiel in naam van de Heeckerens. De rest van de zomer blijft Tiel in handen van de Heeckerens.De Tielse Kroniek, paragraaf 602 1372 (7 september): Eerste vredesbesprekingen tussen Jan II van Blois en Willem II van Gulik in Heusden, onder toezicht van hertog Albrecht van Beieren. Deze besprekingen lopen op niets uit, aangezien de Gulikse hertog zijn bezoek aan deze streken aangrijpt om Tiel te belegeren. 1372 (7-12 september): Tiel wordt belegerd door Willem II van Gulik. Mechteld van Gelre en Arnold van Horne, die op dat moment ook in Tiel zijn, trekken zich terug op het Tielse Tolhuis. Een Utrechtse stadsmilitie trekt vervolgens richting Tiel en bevecht de belegeraars, waarna de stad op 12 september weer in Heeckerense handen is. 1372: Willem II van Gulik laat in het Sticht Utrecht de dorpen Amerongen, Doorn, Zeist en De Bilt plunderen en in as leggen, mogelijk als reactie op het Stichtse optreden bij de belegering van Tiel. 1372 (september-november): Vanuit Geldern, dat dan op handen van de Heeckerens is, worden expedities naar Guliks gebied ondernomen, onder meer naar Dülken, Süchteln en Grefrath. Deze expedities zijn echter onsuccesvol. 1372 (9 oktober): De Bronckhorsten lijden een nederlaag bij Heerewaarden.De Tielse Kroniek, een geschiedenis van de lage landen van de Volksverhuizingen tot het midden van de vijftiende eeuw met een vervolg over de jaren 1552-1566, o.a. Jan Kuys, Paragraaf 606-608 1372 (vóór 24 december): Venlo wordt ingenomen door de Heeckerens. De stad wordt op 18 april 1373 weer ingenomen door de Bronckhorsten, maar tot en met 1374 blijft de stad een speelbal tussen beide oorlogvoerende partijen. 1372/73: Arnold van Horne en Reinoud I van Brederode veroveren Harderwijk voor Mechteld van Gelre.De Tielse Kroniek, paragraaf 605 1373 (6-9 februari): Er wordt onder het toeziend oog van Albrecht van Beieren opnieuw een vredesbespreking gehouden tussen beide partijen in Geertruidenberg, maar een doorbraak blijft uit. 1374: Reinoud I van Brederode verovert Tiel voor Mechteld van Gelre. Dit doet hij door de dijk tussen Tiel en Zandwijk door te steken.De Tielse Kroniek, paragraaf 611 1374 (28 maart): Er vindt een gemeenschappelijk overleg tussen beide partijen plaats in Kessel. Deze onderhandelingen leidden waarschijnlijk een maand later tot het verdrag van Straelen. 1374 (28 april): Het verdrag van Straelen wordt gesloten. Hierin wordt besloten dat het hertogdom Gelre in twee delen wordt gesplitst: het gebied ten oosten van de Rijn en ten noorden van de Waal komt in het bezit van Mechteld; het gebied ten westen van de Rijn en ten noorden van de Waal gaat naar Maria en de jonge Willem. Bij overlijden van Mechteld zou haar gebied in handen van Gulik komen, tenzij ze een erfgenaam zou baren. 1375 (1 januari): De bepalingen uit het verdrag van Straelen gaan in. Hiermee wordt het grotendeels weer vrede in de gebieden die onder controle van Gulik staan. Het blijft echter onrustig in het gebied onder controle van Mechteld. 1376 (mei): Belangrijke kopstukken van de Bronckhorsten, waaronder Gijsbrecht van Bronckhorst en Borculo, worden na een gevecht met Reinoud I van Brederode en de zijnen gevangengenomen bij Oosterbeek.De Tielse Kroniek, paragraaf 616 1376 (2 november): Gijsbrecht van Bronckhorst en Borculo verzoent zich met Mechteld en draagt het kasteel Wildenborch aan haar over. Op dezelfde dag verzoenen ook een aantal andere vijanden, waaronder graaf Frederik III van Meurs, zich met Mechteld, Jan en Arnold van Horne. 1377 (april): Rooms-keizer Karel IV beleent Willem, de zoon van Maria en Willem II van Gulik, officieel met het hertogdom Gelre, aangezien de jonge Willem nu als volwassene wordt gezien. Ook wordt er rond dezelfde tijd een huwelijksovereenkomst gesloten tussen Willem en Catharina van Beieren, die al eerder getrouwd was met hertog Eduard van Gelre. 1378 (18 april): In Tiel wordt op Eerste Paasdag een groep Heeckerense ridders bloedig vermoord door Tielse burgers wanneer deze na de Paasmis van de kerk terug naar het Tolhuis willen gaan. Dit wordt ook wel de 'kwade Paasdag' genoemd.De Tielse Kroniek, paragraaf 620 1378 (oktober-november): Het Genneperhuys, woonplaats van Reinoud I van Brederode, wordt vanaf 19 oktober belegerd door de Bronckhorsten. Een Kleefs leger dat het kasteel wil ontzetten wordt bij Hönnepel tegengehouden. Tijdens de belegering krijgt de jonge Willem van Gulik en Gelre de ridderslag van zijn vader. 1379: Het dorp Zennewijnen met kerk en klooster wordt door het oorlogsgeweld verwoest.De Tielse Kroniek, paragraaf 628 1379 (23 februari): Het Tolhuis van Tiel, het laatste bolwerk van de Heeckerens, wordt ingenomen door Willem van Gulik en Gelre. Hiermee wordt de vrede in heel Gelre ingeluid. 1379 (24 maart): Mechteld doet per akte afstand van haar rechten op de hertogelijke troon van Gelre. Willem van Gulik en Gelre wordt nu definitief hertog over heel Gelre. Mechteld krijgt daarvoor wel een grote financiële compensatie van haar neef Willem en mag tot haar dood in 1384 wel de titel 'hertogin van Gelre' blijven dragen.J. M. Debois, Het Graafschap Gelre, blz 12
Externe link De Zusterstrijd
Successieoorlog 1 Gelre 1371 Gelre 1 Categorie:1370-1379