Klokjesgentiaan (Gentiana pneumonanthe) is een plantensoort uit de gentiaanfamilie (Gentianaceae).
Determinatie Klokjesgentiaan is een kruidachtige plant die een hoogte kan bereiken van 15–60 cm. De bladeren zijn niet breder dan 1 cm, lijn- tot lancetvormig en hebben een tot drie nerven. De rand van het blad is meestal iets omgerold. Het onderste blad is niet tot een lange schacht vergroeid. De bloeitijd van klokjesgentiaan strekt zich uit over juli tot september. De bloemen zitten alleenstaand of met twee bij elkaar in de bladoksels en aan het eind van de bloeistengel. De bloemen hebben donkerhemelsblauwe kleur maar kunnen soms ook wit zijn. Aan de buitenkant zijn vijf groene strepen te zien en aan de binnenkant groene stippen. De bloemen bereiken een lengte van 4–5 cm. De vrucht is een doosvrucht. De kleine, lichte zaden zijn ongevleugeld.
Ecologie Klokjesgentiaan komt voor op vochtige tot natte, oligotrofe tot meso-oligotrofe, voedselarme, zwak zure tot zure veen-, leem- en zandgronden. Het gaat standplaatsen in de volle zon. Ze komt hoofdzakelijk voor in graslanden en dwergstruwelen. in blauwgrasland, tussen kort gras, heide en veenmoerassen op natte, zure grond.
De soort is een waardplant voor het gentiaanblauwtje, dat haar eitjes afzet op de ongeopende bloemen. Ook de rupsen van de nachtvlinders Nemophora violaria en de gentiaanvedermot komen op klokjesgentiaan voor.
Syntaxonomie Klokjesgentiaan komt voor in de associatie van klokjesgentiaan en borstelgras, het blauwgrasland en in de associatie van gewone dophei.
De soort is een indicatorsoort voor het vochtig heischraal grasland, een karteringseenheid in de Biologische Waarderingskaart (BWK) van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest met als code 'hmo'.
Biogeografie Het natuurlijke verspreidingsgebied van klokjesgentiaan strekt zich uit over Eurazië. In Nederland staat de plant op de Nederlandse Rode Lijst als algemeen voorkomend maar sterk afgenomen. In Nederland is de plant vanaf 1 januari 2017 niet meer wettelijk beschermd.
Toepassingen De plant werd vroeger toegepast bij besmettelijke ziekten en bij de behandeling van insectenbeten. De bloemen kunnen worden gebruikt voor het vervaardigen van blauwe verfstof.Hüsstege, G. (1976). Zakflora voor Bos en Heide. Helmond: Uitgeverij Helmond.
Varia Klokjesgentiaan wordt afgebeeld op zowel de rug als de kaft van deel 3 van de Nederlandse Oecologische Flora.
Fotogalerij
Categorie:Gentiaanfamilie Klokjesgentiaan