thumb|De ezel op school, prent van Pieter Bruegel de Oude uit 1556. Het opschrift toont zich niet optimistisch over het verhelpen van domheid: Al reijst den esele ter schoolen om leeren, ist eenen esele hij en sal gheen peert weder keeren.
Domheid wordt doorgaans omschreven als het gebrek aan verstand, intelligentie of wijsheid. Een gebrek aan kennis wordt eerder aangeduid als onwetendheid. Robert Musil onderscheidde de "eerbare domheid" die verband houdt met natuurlijke aanleg van de "intelligente domheid", die hij gevaarlijker achtte. Voor de literatuurwetenschapper Matthijs van Boxsel is domheid een zelfstandige eigenschap, een esthetische categorie die net in combinatie met intelligentie het meest fataal is.
Studies vonden bij mensen een negatieve relatie tussen IQ en vruchtbaarheid, wat zou resulteren in een dysgenetische trend van verzwakkende intelligentie over de generaties. Dit fenomeen werd het uitgangspunt van de film Idiocracy. Ertegenover staan metingen van intelligentiescores binnen populaties die net een stijgende evolutie aangeven, het zogenaamde flynneffect.
Domheid is niet een gebrek aan intelligentie, maar een moreel tekort, zo omschreef Dietrich Bonhoeffer in Verzet en overgave dit begrip.Dietrich Bonhoeffer, Verzet en overgave, Het geestelijk testament van de Duitse predikant Dietrich Bonhoeffer, blz 20.Wayback Machine, Gehele tekst definitie
Zie ook Beperkte rationaliteit Scheermes van Hanlon Dunning-krugereffect Darwin Award
Literatuur Theofrastos, Karakters, boek XIV, 319 v.Chr. Desiderius Erasmus, Laus stultitiae, 1509 Leopold Löwenfeld, Über die Dummheit. Eine Umschau im Gebiete menschlicher Unzulänglichkeit, 1909 Max Kemmerich, Aus der Geschichte der menschlichen Dummheit, 1912 MusilMusil, R., Über die Dummheit. Vortrag auf Einladung des österreichischen Werkbunds, 1937 (vert. Matthijs van Boxsel, De Encyclopedie van de Domheid, vol. II, Robert Musil. Over de domheid, 1986) Guy Bechtel en Jean-Claude Carrière, Dictionnaire de la Bêtise, 1965 Cipolla, C.M., De wetten van de menselijke stupiditeit, 2016. (orig. The Basic Laws of Human Stupidity, 1976) James Welles, Understanding Stupidity. An Analysis of the Premaladaptive Beliefs and Behavior of Institutions and Organizations, 1986. van Boxsel, M., De Encyclopedie van de Domheid, 3 dln., 1999-2006 Giancarlo Livraghi, Il potere della stupidità, 2004 (vert. The Power of Stupidity, 2009. ) Schimmelpenninck, S., De domheid regeert. Hoe opzettelijke onwetendheid een politieke strategie werd., 2024, , de Correspondent.
Categorie:Cognitiewetenschap