thumb|Kerkendam (Sint-Catharinakerk) thumb|Sint-Catharinakerk, 2018 thumb|Kasteel Ravenhof (grensdorp Putte-Stabroek) Stabroek is een dorp en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente telt ruim 19.000 inwoners. In het dorp Stabroek vindt elk jaar het folkloristische 'gansrijden' plaats. Hoevenen is de andere grote plaats en deelgemeente in de gemeente.
Toponymie Stabroek wordt voor het eerst vermeld in een brief van 9 juni 1258 van Nicolaas III van Fontaines, bisschop van Kamerijk, aan het kapittel van O.-L.-Vrouw van Antwerpen als Staecbruc. Later groeit de naam uit tot Staeckebruuc en Staeckbroeck. Stabroek is genoemd naar het broek dat 'ingestaakt' (begrensd) is door de hertog van Brabant met hout uit de nabije bossen van de Voorkempen (zie Putte-Stabroek).
Geschiedenis Stabroek ligt in het Scheldepoldergebied dat vanaf de 12e eeuw ontstond. Stabroek werd voor het eerst vermeld in 1258 als Stakebroek. Tot ongeveer 1250 vormde het een gehucht van Lillo. Door de aanleg van de 's-Hertogendijk werd de Polder van Ettenhoven van die van Lillo gescheiden. Noordelijk van de huidige kerk ontstond een nederzetting die zich te Oudbroek bevond, noordelijk van de huidige kern, welke na 1283 ontstaan is, toen de oude nederzetting door overstroming werd getroffen. In 1261 werd Stabroek een afzonderlijke parochie.
In 1585 vond op de 's Hertogendijk tijdens de slag op de Kouwensteinsedijk een treffen plaats tussen de Spanjaarden en de Republiek der Nederlanden. De Tachtigjarige Oorlog bracht militaire inundaties met zich mee en na het Beleg van Antwerpen (1584-1585) werd het dorp geplunderd en in 1586 in brand gestoken. In 1595 begon men met het herstel en in 1614 werd de herindijking begonnen. Na het Twaalfjarig Bestand (1622) werden de polders opnieuw onder water gezet. Na 1648 werden de dijken hersteld maar in 1682 vonden dijkbreuken plaats. In 1830 werden de polders nogmaals door de Hollanders onder water gezet. Vanaf 1845 vond herstel plaats. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de polders opnieuw geïnundeerd en in 1953 was er eveneens een overstroming.
De huidige gemeente Stabroek is ontstaan op 1 januari 1977 door de fusie van de kerngemeente Stabroek (inbegrepen de woonkern Putte-Stabroek) met de gemeente Hoevenen.
Geografie Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Stabroek 13,74 10.383 756 11044A 2 Hoevenen 7,68 8.587 1.118 11044B Stabroek ligt ten noorden van de stad Antwerpen. De gemeente behoort tot het kieskanton Kapellen en tot het elfde gerechtelijk kanton Antwerpen.
Aangrenzende gemeenten De gemeente grenst aan Antwerpen meer bepaald de districten Ekeren, Antwerpen en Berendrecht-Zandvliet-Lillo. Daarnaast grenst de gemeente aan Putte (Nederland), een deelgemeente van Woensdrecht. Ten slotte grenst de gemeente ook nog aan Kapellen en diens deelgemeente Putte.
Demografie Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari 1831 t/m 1856: Exdlusief Hoevenen dat van 1828 tot 1866 deel was van Ekeren en Kapellen
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 16.482 100,0 1993 16.533 100,3 1994 16.553 100,4 1995 16.697 101,3 1996 16.773 101,8 1997 16.828 102,1 1998 16.935 102,7 1999 17.053 103,5 2000 17.143 104,0 2001 17.253 104,7 2002 17.318 105,1 2003 17.312 105,0 2004 17.389 105,5 2005 17.433 105,8 2006 17.589 106,7 2007 17.627 106,9 2008 17.735 107,6 2009 17.833 108,2 2010 17.966 109,0 2011 17.961 109,0 2012 18.028 109,4 2013 18.140 110,1 2014 18.304 111,1 2015 18.407 111,7 2016 18.515 112,3 2017 18.498 112,2 2018 18.529 112,4 2019 18.710 113,5 2020 18.789 114,0 2021 18.680 113,3 2022 18.782 114,0 2023 18.837 114,3 2024 18.826 114,2 2025 18.970 115,1 2026 19.126 116,0
Bezienswaardigheden
Kasteel Ravenhof Schans van Smoutakker Fort van Stabroek Sint-Catharinakerk (17e eeuw) (kerktoren : 15e eeuw)
Natuur en landschap Ten westen en ten zuiden van Stabroek strekt het Antwerpse havengebied zich uit. Het grondgebied van Stabroek bestaat verder vooral uit Scheldepolders met een hoogte van 2-7 meter. Naar het noorden toe vindt men ook pleistoceen bos- en heidegebied. Midden in het Antwerpse havengebied vindt men het natuurgebied De Kuifeend.
Politiek Structuur De gemeente Stabroek maakt deel uit van het kieskanton Kapellen, gelegen in het provinciedistrict Kapellen, het kiesarrondissement Antwerpen en ten slotte de kieskring Antwerpen.
Stabroek Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Antwerpen Antwerpen Stabroek BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring AntwerpenAntwerpenKapellen Kapellen StabroekVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Gemeentebestuur
Schepencollege Functie en bevoegdheden Naam Partij BurgemeesterInterne werking, communicatie, personeel, ICT, burgerzaken, politie en veiligheid, sociaal beleid, buurtschap haven en externe relaties Herman Jongenelen STERK2940 Eerste schepenRuimtelijke ordening, wonen, milieu, natuur, landbouw en jeugd Liesbeth Bardyn STERK2940 Tweede schepenMobiliteit, openbare werken, lokale economie en patrimonium Sarah Demartelaere N-VA Derde schepenFinanciën, vrijetijdsinfrastructuur, cultuur, sport, bibliotheek en ontwikkelingssamenwerking Kim Dorikens STERK2940Vierde schepenDierenwelzijn, toerisme, onderwijs, feestelijkheden en groenvoorziening Veerle Nonneman N-VA Vijfde schepenVoorzitter Bijzonder Comité voor de Sociale Dienst (BCSD), sociale dienst, sociale zaken, sociale huisvesting, volksgezondheid, werkloosheid, mensen met een beperking en senioren Rik Frans N-VA
Geschiedenis (Voormalige) Burgemeesters Tijdspanne Burgemeester 1839 - 1847 P.J. Hermans 1847 - 1892 Ludovicus van der Molen 1892 - 1911 Louis Cuypers 1927 - 1938 Louis Verhoeven 1912 - 1960 graaf Karel Moretus-Plantin 1960 - 1982 Eduard de Bie (CVP) 1983 - 1988 Ferdinand Kerstens (SP) 1988 - 1994 Lambert Mattheussens (SP) 1995 - 2012 Alida De Bie (CVP / CD&V) 2013 - 2024 Henri "Rik" Frans (N-VA) 2024 - heden Herman Jongenelen (STERK2940)
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-19761961-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012www.vlaanderenkiest.be: Gegevens 2012 14-10-2018 13-10-2024Stemmen / Zetels %21%23%25%25%25%25%25%25%25 SP1/ sp.a2/ sp.a-GroenB/ STERK2940C 30,11725,891628,761817,931514,921415,632415,02B414,0B333,6C9 Agalev1/ Groen!2/ sp.a-GroenB/ STERK2940C - - 9,531211,52139,94126,7921 CVP1/ CD&V-IDEEA/ CD&V2/ STERK2940C 42,8211034,841930,251818,571521,161626,63A719,402518,024 VU1/ IDEE2/ CD&V-IDEEA 8,291113,011314,311313,372310,4322- - - PVV1/ VLD2/ Open Vld3/ PuSH4 - 10,611217,151412,612316,562415,842413,013311,1326,941 Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2- - - 15,151423,191732,022914,412320,22524,927 N-VA - - - - - 2,28033,7710 36,71130,48 GBL- - - 10,8523,80- - - - NIEUWE7,48113,263- - - - - - - Ver.Mas11,312- - - - - - - - Anderen(*)- 2,39 0- - - 0,80 04,39 0- 4,20Totaal stemmen 6949 103281099511388123611298712713131268397Opkomst % 95,5293,2493,394,7991,1392,258,3Blanco en ongeldig %4,53 4,885,415,83,834,163,144,10,5 De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen. De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur. (*) 1982: RAD (2,39%) / 2006: PV-Vrijheid&Recht (0,80%) / 2012: Stabroek Anders (4,39%) / 2024: PVDA (4,2%)
Cultuur Gansrijden In Stabroek wordt er elk jaar rond de carnavalsperiode "gans gereden". Dit is een folkloristische activiteit waarbij het de bedoeling is om als eerste de kop van een (dode) gans er af te trekken. De deelnemers (ruiters) rijden op boerenpaarden. Aan een galg wordt de gans in een visnet ondersteboven opgehangen. De winnaar is dan voor een jaar de "koning" in Stabroek. Het hoogtepunt van het gansrijden is voor velen het keizerrijden. De koningen van het afgelopen jaar en de jaren ervoor van Stabroek en de omliggende dorpen (Berendrecht, Hoevenen, Lillo en Zandvliet) en de "keizer" van het jaar ervoor doen aan deze wedstrijd mee. De winnaar is de "keizer" voor een heel jaar. Het jaar daarna vindt het keizerrijden plaats in het dorp van de "keizer".
Het gansrijden in de Antwerpse polder zou ontstaan zijn in het nu verdwenen dorp Oorderen. In 1661 zou de gans (of de haan) gereden zijn in Kapellen. De eerste keer dat er in Stabroek is "gans gereden" was waarschijnlijk in het jaar 1883. Vanaf 1908 begon een kring boerenzonen zich op georganiseerde wijze bezig te houden met het gansrijden. De oprichting van het keizerschap was in het jaar 1948, het initiatief kreeg onmiddellijk steun vanuit Stabroek. De officiële oprichting van de gansrijdersvereniging van Stabroek was in het jaar 1924.
Sport KSK Nieuw Stabroek, een voetbalclub die actief is bij KVV. FC Patro Hoevenen, een voetbalclub die actief is bij KVV. Hoevenen korfbalclub (HKC), is een korfbalclub die sinds 1974 actief is bij Belgische korfbalbond (BKB).
Trivia In 2006 werd de gemeente bekroond met de prijs van de milieuvriendelijkste gemeente van Vlaanderen.
Bekende personen
Theodoor Van Tichelen (1877-1945), priester en schrijver René Adriaenssens (1921-1995), wielrenner Jos Lambrechts (1935-2015), atleet Janine Bischops (1941), actrice Fixkes (2005), muziekband Jamilla Baidou, YouTuber Fallenium, songwriter, model Robin Vissenaekens, keynotespreker, mediapersoonlijkheid, auteur Zjuul Krapuul, componist, muzikant, zanger
Partnersteden Darda (Kroatië) Hoeven (Nederland) Hördt (Duitsland)
Stabroek is tevens de oude naam van Georgetown (Guyana), vernoemd naar Nicolaas Geelvinck (1732-1787), Heer van Stabroek en opperbewindhebber van de WIC.
Nabijgelegen kernen Lillo, Berendrecht, Putte-Stabroek, Hoevenen
Externe links Website van de gemeente Inventaris Onroerend Erfgoed
Categorie:Plaats in Antwerpen (provincie)