miniatuur|Roosteren van koffiebonen op een plantage (Bali) Kopi loewak of civetkoffie wordt gemaakt van koffiebonen, nadat deze het maag-darmkanaal zijn gepasseerd van een civetkatachtige. Het is een van de duurste koffiesoorten ter wereld. De hoge prijs wordt niet veroorzaakt doordat de gebruikte koffiebessen zelf zo zeldzaam zijn, maar door het zeer speciale productieproces. Kopi is het Indonesische woord voor "koffie" en loewakSpellingvarianten: loewak (Ned.), luwak (Eng.) is de lokale naam voor een civetkatachtige die de rauwe rode koffiebessen eet.
Ontstaan Toen de koffieproductie in de 18e eeuw in Indonesië op gang kwam was het voor de plaatselijke bevolking onmogelijk om zelf aan koffiebonen te komen. Maar de nieuwsgierigheid naar deze drank was er uiteraard wel. De enige manier om aan koffiebonen te komen was door ze uit de uitwerpselen van civetkatten te halen, ze te wassen en te roosteren. Na verloop van tijd kwamen ook de plantagehouders erachter dat juist deze methode tot een sublieme smaak leidde.
Productie miniatuur|Koffiebonen in de uitwerpselen van een civetkat (Lampung) miniatuur|Kopi loewak (Vietnam)
De koffiebes wordt verbouwd op kopi-loewakplantages. Hier wordt hij gegeten door een civetkatachtige, bijvoorbeeld de Zuidoost-Aziatische loewak (Paradoxurus hermaphroditus en P. musanga) of de Filipijnse palmroller (P. philippinensis). Het vruchtvlees wordt verteerd, maar de pit blijft intact en passeert het maag-darmkanaal. Het duurt ongeveer 12 uur na het opeten totdat de bonen worden uitgepoept.
De pitten worden hierna teruggevonden in de ontlasting van de loewak. Ze worden gewassen en gedroogd en vervolgens van hun schil ontdaan. Hierna worden ze licht geroosterd. De aminozuren die tijdens het fermentatieproces zijn vrijgekomen werken tijdens het roosteren in op de pitten en zorgen voor de bijzondere smaak.
Aangezien de ontlaste bessen moeilijk te vinden zijn, is de prijs zeer hoog en heeft de koffie een exclusief karakter. Het product komt onder andere voor in de Filipijnen (waar het kape alamid genoemd wordt), in Vietnam, in Zuid-India en op de Indonesische eilanden Sumatra, Java, Bali en Celebes. Per jaar wordt slechts zo'n 200 kg kopi loewak geproduceerd die van wilde civetkatten afkomstig is. Sommige van de kopi-loewakboeren bieden een mengsel van arabica en robustaboon aan. Indo civet coffee
Smaak en samenstelling Kopi loewak heeft een zoete frisse smaak. Deze hangt niet alleen af van de koffiesoort die de loewak gegeten heeft maar ook van de loewak zelf, die een net iets andere smaak aan de koffie geeft.
De chemische samenstelling van ongebrande kopi loewak is anders dan die van de direct geplukte bonen, zo bleek uit onderzoek in 2025. Ze hadden een hoger vetpercentage van vooral caprylzuur en caprinezuur. Dit zou veroorzaakt worden door inwerking van het maagsap en spijsverteringsenzymen van de civetkat.
Prijs Kopi loewak kost door het zeer intensieve productiekarakter 200 tot 600 US-dollar per kilo. Er bestaat een Vietnamese variant waarbij de bonen van in het wild levende civetkatten worden verzameld; deze kost 6600 US-dollar per kilo. Omdat kopi loewak erg duur is in vergelijk met traditionele koffie, is er ook veel namaak op de markt.
De Universiteit van Florida heeft een manier ontwikkeld om het fermentatieproces chemisch na te bootsen, zodat de koffie fabrieksmatig (dus goedkoper) kan worden geproduceerd. Deze variant, coffee primero, is in prijs vergelijkbaar met reguliere koffie.
Kritiek op dierenwelzijn miniatuur|Loewak in gevangenschap op een plantage (Bali)
Er is ook kritiek op de productie en verkoop van kopi loewak van niet in het wild levende civetkatten, oftewel de koffiebonen verkrijgbaar op de verkoopmarkt (aangezien het natuurlijke dieet van een wilde loewak erg veelzijdig is en weinig koffiebessen bevat, omdat het een roofdier is). De civetkatten die hiervoor gehouden worden, leven in schrijnende omstandigheden.
In Zuidoost-Azië zijn steeds meer intensieve kopi-loewakplantages opgezet, waar tienduizenden dieren worden opgesloten in batterijkooien en gedwongen worden gevoerd. "De civetkatten worden uit het wild gehaald en moeten gruwelijke omstandigheden doorstaan. Ze vechten om bij elkaar te blijven, maar worden gescheiden en moeten in zeer kleine kooien genoegen nemen met zeer slechte voeding. Er is een hoog sterftecijfer en voor sommige civetkatten bestaat er een reële bedreiging voor het voortbestaan van de soort. Het loopt volledig uit de hand", aldus Chris Shepherd van antidierenhandelorganisatie TRAFFIC in Zuidoost-Azië. De handel in civetkatten voor de productie van kopi loewak kan een aanzienlijke bedreiging vormen voor de populaties in het wild.
In 2013 trof dierenrechtenorganisatie People for the Ethical Treatment of Animals (PETA) in het wild gevangen loewaks aan op plantages in Indonesië en de Filippijnen. Ze kregen geen beweging door de kleine leefruimte en geen geschikt dieet (grotendeels koffiebessen). Videobeelden van het onderzoek tonen afwijkend gedrag, zoals herhaaldelijk heen en weer lopen, rondjes draaien of bijten in de tralies van hun kooien. De dieren verliezen ook vaak hun vacht. Een reportage van de BBC bracht soortgelijke omstandigheden aan het licht. Boeren die loewaks in kooitjes houden in Noord-Sumatra bevestigden dat zij kopi loewak-bonen leverden aan exporteurs wier producten in Europa en Azië worden verkocht. Tony Wild, die de koffie in 1991 in Europa introduceerde, is voorstander van het verbieden van deze koffie vanwege de gerelateerde dierenmishandeling en heeft een campagne gelanceerd in 2013 onder de naam "Cut the Crap" om het gebruik ervan te stoppen.
Varia Kopi loewak uit Vietnam wordt ook wel Weasel coffee genoemd. Toen in 2004 een SARS-epidemie uitbrak, werden er in het oosten steeds minder civetkatten gegeten. Het had echter geen merkbaar effect op de vraag naar civetkoffie. Een variant op de kopi loewak is de kopi muncak. Deze wordt gemaakt van koffiebessen die in de ontlasting van muntjaks (Aziatisch hert) worden gevonden. Uit Brazilië komt de jacukoffie die via de spijsvertering van een lokale vogel, jacu, familie van de bruine hokko wordt veredeld. Black Ivory Coffee is koffie van bonen die eerst door olifanten zijn gegeten. In de VS-speelfilm The Bucket List uit 2007 van regisseur Rob Reiner is het door Jack Nicholson gespeelde personage een groot liefhebber van kopi loewak. Als hem vervolgens het productieproces wordt uitgelegd schrikt hij zich rot.
Categorie:Koffiesoort