thumb|Het World Trade Center, kort na het instorten van de tweede toren De aanslagen op 11 september 2001, naar de Amerikaanse datumnotatie (maand/dag) vaak aangeduid als 9/11 (nine-eleven), omvatten een viertal terroristische aanslagen die op de ochtend van dinsdag 11 september 2001 door middel van gekaapte passagiersvliegtuigen in het noordoosten van de Verenigde Staten werden uitgevoerd.

Op deze datum boorden zich twee vliegtuigen in de Twin Towers van het World Trade Center, gelegen op de zuidelijke punt van Manhattan in New York, en een ander vliegtuig in het Pentagon, in de buurt van Washington. Een vierde vliegtuig stortte neer in de buurt van Shanksville in de staat Pennsylvania. Alle vier de passagierstoestellen vlogen binnen het normale dienstrooster. Twee toestellen waren eigendom van American Airlines en twee van United Airlines.

De Saoedi-Arabische multimiljonair Osama bin Laden en zijn terreurorganisatie Al Qaida worden voor deze aanslagen verantwoordelijk gehouden; de aanslagen werden volgens officiële rapporten uitgevoerd door negentien uit het Midden-Oosten (voornamelijk uit Saoedi-Arabië) afkomstige leden van Al Qaida.

Deze terroristische aanslagen worden beschouwd als de grootste uit de geschiedenis. Bij de aanslagen kwamen bijna drieduizend mensen, afkomstig uit 87 landen, om het leven.9/11 jurors face complex life or death decisions, CNN.nl, 26 april 2006. Gearchiveerd op 10 september 2021. Van nog 24 vermisten wordt aangenomen dat ze overleden zijn.

Verloop van de aanslagen thumb|left|Het World Trade Center voor de aanslagen met links de North Tower en rechts de South Tower Om 8.46 uur plaatselijke tijd (14.46 uur in België en Nederland) op de ochtend van dinsdag 11 september 2001 vloog het gekaapte passagierstoestel American Airlines-vlucht 11 de North Tower van het World Trade Center op vrij grote hoogte binnen. Bij de inslag ontstond een grote explosie, waarna er in de toren brand ontstond. De tanks van het toestel zaten nog vol met kerosine; het was kort tevoren opgestegen van Boston Logan International Airport in Boston, met als bestemming de westkust van de VS.

Bijna twintig minuten later, om 9.03 uur, boorde United Airlines-vlucht 175 zich iets lager in de South Tower van het World Trade Center, waardoor eveneens brand ontstond. Aanvankelijk bleven beide torens staan, wat degenen die zich in de verdiepingen onder de inslaggebieden bevonden nog enige gelegenheid bood om te vluchten. De zuidelijke toren stortte om 9.59 uur na 56 minuten brand als eerste volledig in, de noordelijke toren volgde om 10.28 uur na 102 minuten gebrand te hebben. Hierbij is vrijwel iedereen die zich op dat moment nog in de torens bevond om het leven gekomen. Enkele mensen overleden daarnaast later aan longaandoeningen als gevolg van de gigantische hoeveelheid vrijgekomen stof. Rond 17.20 uur stortte ook een derde gebouw van het WTC compleet in. Dit werd toegeschreven aan branden in het gebouw en de schade die dit gebouw als gevolg van het instorten van de Twin Towers had opgelopen. Daarnaast raakten ook de WTC-gebouwen 3 t/m 6 zwaar beschadigd, de meeste hiervan moesten daarna worden gesloopt.

Men schat dat er iets minder dan 1400 mensen in de noordelijke toren aanwezig waren op het moment dat deze instortte. Onder de slachtoffers waren 348 brandweermannen en 62 politiemensen die direct na de inslagen te hulp waren geschoten. Vanwege de zeer dikke rook was het onmogelijk om te proberen met behulp van reddingshelikopters mensen van de daken van de torens te redden. Om aan de verbrandingsdood te ontsnappen lieten ten minste 200 mensen zich vanuit de torens naar beneden vallen. Van deze vallende mensen zijn verschillende foto- en video-opnames gemaakt waarvan er een bekend is geworden onder de naam The Falling Man.

Iets meer dan een half uur nadat vlucht 175 in de zuidelijke toren was gecrasht, om 9.37 uur, boorde een derde vliegtuig, American Airlines-vlucht 77, zich in het gebouw van het Amerikaanse ministerie van Defensie, het Pentagon, in Arlington County bij Washington.

Een vierde toestel van United Airlines, vluchtnummer 93, eveneens gekaapt, stortte die ochtend neer in een veld even buiten Pittsburg. Uit de transcriptie van opnames uit de cockpit valt volgens de FBI op te maken dat de passagiers hadden getracht het vliegtuig te heroveren – dankzij de mobiele telefoons wisten ze al wat er in New York was gebeurd en ze wisten dan ook dat ze niets te verliezen hadden. Een van de kapers zou toen de zelfmoordpiloot Ziad Jarrah geadviseerd hebben het vliegtuig te laten neerstorten. Aangenomen wordt dat dit heeft verhinderd dat het beoogde doel, wellicht het Capitool of het Witte Huis, werd bereikt.NOS Journaal met Philip Freriks 12-09-2001

Doden, schade en impact Doden (exclusief kapers) New York World Trade Center 2606 American 11 87 United 175 60 Arlington Pentagon 125 American 77 59 Shanksville United 93 40 Totaal 2977

Doden, slachtoffers en identificatie

Niemand van de inzittenden van de vier betrokken vliegtuigen, inclusief de kapers, overleefde de aanslagen. Van de 2977 personen die ten gevolge van de aanslagen omkwamen, heeft men er aanvankelijk slechts 1585 op basis van de gevonden menselijke resten kunnen identificeren. Van de in totaal 19.916 menselijke overblijfselen konden er 10.190 worden geïdentificeerd. Door toepassing van nieuwe technologieën worden sporadisch nog nieuwe identificaties verricht. Zo werd in september 2014 Patrice Braut (1970), het enige Belgische slachtoffer, geïdentificeerd als 1639ste slachtoffer.Enige Belgische slachtoffer van 9/11 is geïdentificeerd De Redactie, 24 september 2017 In augustus 2017, bijna 16 jaar na de aanslagen, werd er opnieuw een slachtoffer geïdentificeerd.Nog een slachtoffer van aanslagen 9/11 geïdentificeerd, De Redactie, 8 augustus 2017. Gearchiveerd op 12 oktober 2017. In september 2021 werd van nog eens twee slachtoffers de identiteit achterhaald.Zo worden er nog altijd mensen herkend in het puin van 9/11, NU.nl, 10 september 2021. Gearchiveerd op 13 september 2021. De voorlopig laatste identificatie vond plaats in september 2023, waarbij aan de hand van DNA nog eens twee slachtoffers werden geïdentificeerd. Tweeëntwintig jaar na de aanslagen waren er 1649 slachtoffers geïdentificeerd en nog ruim 1100 niet-geïdentificeerde slachtoffers.

Schade thumb|Schade aan het Pentagon na de crash van American Airlines-vlucht 77 De Twin Towers en het gebouw aan 7 World Trade Center van het WTC-complex werden geheel vernietigd. De officiële verklaring luidde dat de gebouwen waren ingestort door brand. Enkele andere gebouwen werden vanwege de aanzienlijke schade later gesloopt. Ook een klein deel van het Pentagon raakte zwaar beschadigd.

Impact In de Verenigde Staten heerste na de aanslagen lange tijd een gevoel van nationale rouw. Over de hele wereld maakten de aanslagen buitengewoon veel indruk. De media speelden hierbij een grote rol. De aanslag met het vliegtuig dat de zuidelijke toren binnenvloog, was zelfs direct op de televisie te zien. Later bleek dat twee camera's ook de eerste crash hadden vastgelegd. Verder had een webcam opnamen gemaakt van de nadering van het eerste vliegtuig en van de noordelijke toren vlak na de crash.Documentarywire: Along with the video tape of Pavel Hlava, the Naudets’ film is the only known footage of Flight 11 striking the World Trade Center. A series of web camera images from Wolfgang Staehle show the approach of Flight 11 and the after-impact.

Verantwoordelijkheid thumb|Osama bin Laden Osama bin Laden, naast Ayman al-Zawahiri een van de leiders van Al Qaida, wordt door de Amerikaanse en andere westerse overheden voor de aanslagen verantwoordelijk gehouden. Zijn belangrijkste medeorganisator was Khalid Sjeik Mohammed, die al gezocht werd wegens een aanslag op het World Trade Center in 1993.

Aanwijzingen in verschillende onderzoeken wezen al snel in de richting van Al Qaida. De identiteit van de kapers werd binnen enkele dagen achterhaald, ze hadden geen moeite gedaan die te verbergen. Ze hadden bijvoorbeeld met hun eigen creditcards tickets gekocht en met hun eigen paspoorten ingecheckt. Meerdere kapers bleken banden met Al Qaida te hebben. De vermeende hoofdkaper Mohammed Atta was bijvoorbeeld in Hamburg twee jaar lang een huisgenoot van Ramzi Binalshibh, een senior Al Qaida-medewerker., Ramzi Binalshibh: al-Qaeda suspect, 14-09-2002. Gearchiveerd op 2 november 2021. Verder vond men onder andere een videocassette van Bin Laden samen met twee van de kapers, waarin hij opriep tot steun voor de kapers., Bin Laden 9/11 planning video aired, september 2006 Op een andere video, opgenomen na de aanslagen, pochte hij dat de aanslagen 'beter' zouden zijn verlopen dan hij had gehoopt. Op 22 april 2005 zei de Marokkaanse Fransman Zacarias Moussaoui voor de rechtbank dat hij door Osama bin Laden was uitgekozen om het Witte Huis in te vliegen. Moussaoui werd op 3 mei 2006 tot levenslang veroordeeld wegens zijn betrokkenheid bij de aanslagen. Op 23 mei 2006 ontkende Osama bin Laden echter de betrokkenheid van Zacarias Moussaoui in een audioboodschap. De Duitse geheime dienst heeft geconcludeerd dat de Hamburg cel, bestaande uit vijf van de kapers, werd gefinancierd en geleid door Al Qaida. Osama bin Laden ontkende zelf aanvankelijk de betrokkenheid bij de aanslagen, maar in een videoboodschap die op 29 oktober 2004 door Al Jazeera is uitgezonden, beweerde hij verantwoordelijk te zijn.

De VS vroegen aan Afghanistan (waar hij zich sinds 1996 ophield) om zijn uitlevering. In 1999 hadden de VN al een resolutie aangenomen waarin zijn uitlevering werd gevraagd, na de aanslagen op de Amerikaanse ambassades met 200 doden, en na “9/11” werd wederom eenzelfde resolutie door de VN aangenomen. Na een ultimatum van de VS kwamen honderden Taliban-schriftgeleerden bijeen om te beraadslagen. Men verzocht Bin Laden Afghanistan te verlaten en wenste te onderhandelen met de VS. De VS gingen daar niet op in. Osama bin Laden liet weten alleen in een islamitisch land berecht te willen worden. Hij riep later per video op tot een jihad van alle moslims tegen "het zionisme en de kruistochten" en ook tegen de Verenigde Staten. Hij erkende in bedekte termen verantwoordelijk te zijn voor de aanslagen.

Er zijn vele onderzoeken verricht naar de verantwoordelijkheid voor deze terreurdaad, met name door Amerikaanse en andere inlichtingendiensten. Daarnaast zijn er talloze rapporten verschenen over omliggende zaken, zoals veiligheid op luchthavens en brandbestendigheid van wolkenkrabbers. Het belangrijkste rapport was het 9/11 Commission Report, 9/11 Commission Report, 2004. Gearchiveerd op 26 oktober 2021. van het Amerikaanse Congres. Verder waren er onder andere een document van de Britse regering getiteld Responsibility for the terrorist atrocities in the United States, 11 September 2001. Dit document is met name gebaseerd op informatie van inlichtingendiensten en is dan ook niet bedoeld voor de eventuele juridische vervolging. De Duitse geheime dienst heeft de eerder genoemde "Hamburg cel" onderzocht en banden vastgesteld met Al Qaida. De Amerikaanse regering concludeerde op basis van deze onderzoeken dat Osama bin Laden en zijn terreurnetwerk voor de aanslagen verantwoordelijk waren.

Kapers