De Carl Gustav is een 84 mm draagbare anti-tank terugstootloze vuurmond (TLV), geproduceerd door Saab Bofors Dynamics (van 1991 tot 2000: Bofors Carl Gustaf AB, van 1943 tot 1991 FFV-Carl Gustaf, tot 1943 Carl Gustafs Stads Gevärsfaktori) in Zweden. Hoewel de meeste munitie die voor de Carl Gustav gebruikt wordt ‘traditionele’ terugstootloze munitie is, heeft sommige moderne munitie een extra voortdrijflading waardoor de Carl Gustav in dat geval een raketwerper genoemd zou kunnen worden.
Het eerste prototype van de Carl Gustav werd in 1946 gebouwd als een lichtgewicht antitankwapen, een van de vele vergelijkbare ontwerpen uit die periode. Terwijl vergelijkbare wapens meestal inmiddels niet meer in gebruik zijn, wordt de Carl Gustav nog in vele landen volop gebruikt. De combinatie van lichtgewicht, lage kosten en zeer gevarieerde munitiesoorten, maakt de Carl Gustav zeer breed inzetbaar.
Geschiedenis
De Carl Gustav is ontwikkeld door Hugo Abramson en Harald Jentzen van de Kungliga Arméförvaltningens Tygavdelning ("Afdeling Materieelbeheer van het Koninklijke Zweedse Leger") en werd geproduceerd bij het in 1812 in Eskilstuna opgerichte staatsbedrijf "Carl Gustafs Stads Gevärsfaktori" ("Wapenfabriek van Carl Gustav Stad"), waaraan het wapen zijn naam ontleent.De naam "Carl Gustav Stad" was een van de namen die in verschillende periodes voor Eskilstuna gebruikt werd nadat de stad van koning Karel X Gustaaf van Zweden (1622-1660) stadsrechten kreeg in 1659.
Het wapen werd in Zweden in gebruik genomen in 1948 als de 8,4 cm Granatgevär m/48 (Grg m/48) ("granaatwerper", model 1948), en vervulde dezelfde anti-tank rol als de Amerikaanse Bazooka, Britse PIAT en Duitse Panzerschreck. In tegenstelling tot deze wapens gebruikte de Carl Gustav echter een getrokken schietbuis waardoor de projectielen door de rotatie gestabiliseerd worden, terwijl de andere wapens vinnen aan de projectielen gebruiken voor stabilisatie.
Het gebruik van het terugstootloze principe zorgde ervoor dat de munitie van de Carl Gustav aanzienlijk meer drijfgas bevatte, waardoor de mondingssnelheid ±290 m/s is, terwijl dat voor de voor de Panzerschreck en Bazooka ±105 m/s en voor de PIAT ±75 m/s. Het resultaat was superieure nauwkeurigheid op langere afstanden. De Carl Gustav kan worden gebruikt om grotere stationaire doelen te bevuren tot ongeveer 700 m, maar de relatief lage snelheid van het projectiel beperkt het bevuren van bewegende doelen tot een bereik van 400 m of minder.
De Carl Gustav werd al snel over de hele wereld verkocht en werd een van de belangrijkste antitankwapens op pelotonsniveau veel West-Europese legers.
De M2-versie Een verbeterde versie (M2) werd geïntroduceerd in 1964 en verving al snel de oorspronkelijke versie. miniatuur|M3 met verschillende soorten projectielen
De M3-versie miniatuur|M3 met munitie De M3-versie, ook wel Carl Gustav m/86 genoemd, werd geïntroduceerd in 1991. Deze heeft een schietbuis die bestaat uit een dunne stalen voering in een buitenmantel van koolstofvezel. Externe stalen onderdelen werden op de M3 vervangen door aluminium legeringen of kunststoffen, waardoor het gewicht van het wapen werd verlaagd van 14,2 kg naar 8,5 kg. miniatuur|De M3E1, een verbeterde M3 Naar aanleiding van het verschijnen van de M4 ontwikkelde de US Army een verbeterde M3 die M3E1 genoemd werd. De verbeteringen zijn afgeleid van die van de M4. Door het gebruik van titanium is het 2,7 kg lichter. Het is 6 cm korter dan de M3 en heeft een verbeterd draaghandvat, verbeterde schoudersteun en verbeterd vizier. Army to rapidly procure reusable shoulder-fired weapon system, Army.Mil, 8 september 2017. Gearchiveerd op 27 januari 2023.
De M4-versie In 2014 presenteerde Saab Dynamics de nieuwe Carl Gustav M4. De M4 weegt 6,6 kg en is daarmee 3,4 kg lichter dan de M3. Ook is de M4 korter, namelijk 950 mm. Dit was nodig om het wapen goed te kunnen gebruiken in bebouwde omgevingen. Gewicht werd bespaard door waar mogelijk lichtere materialen te gebruiken, zoals een titanium voering van de schietbuis en door een nieuw ontwerp van de vlamtrechter.
Verder is de M4 voorzien van een vizier met lasermarkering (red-dot sight), transportbeveiliging om het wapen te kunnen vervoeren terwijl het geladen is, verstelbare schoudersteun en handgreep, een schotenteller om bij te houden hoeveel schoten er afgevuurd zijn in verband met de levensduur van de schietbuis van 1000 schoten, picatinny railPicatinny rail of Pic-rail, ook bekend als 1913 quad rail, MIL-STD-1913 rail of STANAG 2324 rail, is een militair standaard bevestigingssysteem voor vuurwapenaccessoires. Het werd oorspronkelijk gebruikt voor het monteren van richtkijkers op grootkaliber geweren, maar later ook voor het bevestigen van andere accessoires zoals verschillende soorten vizieren, laser- of lichtmodules, nachtzichtapparaten, handgrepen, statieven, wapenriemen en bajonetten. voor handgrepen en vizieren en een draadloos projectielmanagement functie waarmee ‘intelligente vizieren’ kunnen communiceren met programmeerbare projectielen. Military1.com - New Carl-Gustaf weapon system design unveiled, 8 oktober 2014. Gearchiveerd op 7 april 2022.Saab Adds Capabilities In New Recoilless Rifle Aviation Week, 13 oktober 2014Army, Special Operations Forces Eye Lighter, Cheaper Shoulder-Fired Weapons( op 2014-11-19) National Defense Magazine, 10 November 2014 miniatuur|links|M4 variant In de United States Army wordt de M4 in 2018 ingevoerd als M3A1Army Evaluates New Shoulder-Fired Rocket Tech – Kitup.Military.com, 20 October 2016 In 2018 werd het eerste unit met de M3A1 uitgerust.Army Maps Out Future Small-Arms Programs – Military.com, 9 May 2017. Gearchiveerd op 16 april 2022.
Tegenwoordig wordt de Carl Gustav ook voor andere doelen gebruikt. De Britse Special Air Service, US Army Special Forces en US Army Rangers gebruiken de M3 tegen bunkers Marines Eye Carl Gustaf to Replace SMAW for Bunker Breaching - Military.com, 7 november 2017. Gearchiveerd op 8 augustus 2022. en voertuigen, Carl Gustaf Rules In America - Strategy page (10 september 2014). Gearchiveerd op 12 april 2023. terwijl de Duitse Bundeswehr een klein aantal M2's heeft gehouden voor gevechtsveldverlichting.
Als Antitankwapen is het nog steeds bruikbaar, vooral tegen tanks uit de jaren ’50 en ‘60 die in veel gebieden nog steeds worden gebruikt en tegen andere gepantserde voertuigen.
In een incident tijdens de Falklandoorlog, verdreven Britse mariniers die Grytviken verdedigden met hun Carl Gustav, handvuurwapens en 66 mm M72 LAW antitankraketten het Argentijns korvet ARA Guerrico (P-32).
Beschrijving
miniatuur|Mei 2009: Leden van de US Army Special Forces oefenen met de Carl Gustav TLV in Basra, tijdens de Irakoorlog. Let op de schiethouding en de steekvlam aan de achterzijde.
De Carl Gustaf is een terugstootloze vuurmond (TLV) voor tankbestrijding. Het wapen heeft een getrokken schietbuis en een mechanische ontsteking, waarbij het slaghoedje van het projectiel zich aan de zijkant bevindt. Het nadeel van een TLV is de steekvlam aan de achterzijde en de TLV is daardoor niet te gebruiken binnen een gesloten opstelling. Het wapen heeft een effectieve dracht (op bewegende doelen) van 400 meter en het projectiel kan circa 35 centimeter pantserstaal doorboren. De mondingssnelheid bedraagt 310 meter per seconde. Naast antitankbrisantprojectielen (HEAT) met holle lading werden voor de Carl Gustaf ook rook- en verlichtingsprojectielen vervaardigd.
Het wapen gebruikt losse projectielen en is dus steeds herbruikbaar, in tegenstelling tot een eenmalig te gebruiken wapen zoals de M72 LAW of de M47 Dragon waarbij na het afgaan van het schot de lege afvuurkoker wordt weggeworpen.
De Carl Gustav kan staand, knielend, zittend of liggend worden afgevuurd. De richtkijkers zit links voor op het wapen en het wapen kan voorzien worden van een klein veerstatief dat voor de schoudersteun wordt geplaatst.Antitankwapen Carl Gustav TLV 84 mm. Gearchiveerd op 6 april 2019.
Het basiswapen bestaat uit de getrokken schietbuis met een aan de achterzijde gemonteerde vlamtrechter. Verder zijn er twee handgrepen en een schoudersteun aan de buis aangebracht. Het wapen is voorzien van een vast vizier aan de linkerzijde, maar wordt gewoonlijk gericht met behulp van een telescoopvizier, eventueel voorzien van een laserafstandmeter. Voor het vaste vizier zijn lichtgevende voorzetkappen beschikbaar om ‘s nachts te kunnen richten. Bij duisternis kan ook een nachtkijker gebruikt worden. Een bedieningshendel wordt gebruikt om het scharnierende vlamtrachter weg te draaien om het wapen te kunnen laden.Antitankwapen Carl Gustav TLV 84 mm. Gearchiveerd op 6 april 2019.
Een Carl Gustav wordt in het algemeen bediend door een team van twee man: de TLV-schutter en de TLV-helper. De schutter bedient het wapen en geeft aanwijzingen aan de helper die verantwoordelijk is voor de munitie en het laden en tevens de onveilige zone achter het wapen in de gaten houdt. De helper, die zich zeer dicht naast de schutter bevindt, ondersteunt indien nodig de schutter om zijn balans te bewaren. miniatuur|Dummyprojectielen met plastic draagcontainer miniatuur|Noorse militair met plastic draagcontainer Munitie wordt meegevoerd in speciale plastic houders, waarin elk twee projectielen zitten.
Standaard toebehoren bij de Carl Gustav bestaan uit een tas met telescopische richtkijker en toebehoren, een tas met gereedschap en reservedelen, een tas met reinigingsmiddelen en een canvas of zeildoeken wapenhoes
Gebruik in Nederland In de Nederlandse krijgsmacht verving de M2 vanaf 1963Met de blik naar het Oosten, de Koninklijke Landmacht 1945-1990, J. Hoffenaar en B. Schoenmaker. Uitg. Sectie Militaire Geschiedenis Koninklijke Landmact/SDU, 1994. . de Amerikaanse 57mm M18 TLV Collectie NMM - de Amerikaanse 57mm M18 TLV en de Amerikaanse 3,5 inch (88,9 mm) M20 raketwerper ('Bazooka') die resp. eind jaren ’40 en begin jaren ’50 waren ingestroomd in de Koninklijke Landmacht (KL). De Carl Gustav TLV was veel nauwkeuriger en had een grotere dracht dan zijn voorgangers.
Vanaf 1964Talens, Martien. De ransel op de rug deel 2. Brabantia Nostra was de Carl Gustav TLV net als in vele andere NAVO landen in gebruik als pelotonswapen bij de infanterie van de KL en bij het Korps Mariniers (het anti-tankwapen op groepsniveau was de M72 LAW, het anti-tankwapen wapen op compagniesniveau was de M47 Dragon. In de commandogroep van een infanteriepeloton waren twee TLV-teams van 2 man opgenomen. P.F. van den Heuvel en A. Staarman, ‘AMX voertuigen in de KL 1961-1983’, Militair Magazijn.
Uitgestegen moest men naast de TLV met toebehoren (samen ±30 kg) en munitie (2 containers, ±16 kg) de persoonlijke uitrusting inclusief het persoonlijke wapen meevoeren (de schutter had als persoonlijk wapen een FN Browning, vanaf ±1990 een Glock 17 9 mm pistool van 1,5 kg, de helper een 9 mm Uzi-pistoolmitrailleur van ± 4 kg).In het voertuig (YP-408 PWI-PC of AMX PRI-PC) werd een munitievoorraad van 24 projectielen voor de TLV meegevoerd. Website “DAF YP-408, forgotten hero” - Versies – PWI-PC
In 1982 werd de TLV in de pelotonscommandogroep vervangen door de M47 Dragon, en kreeg iedere pantserinfanteriegroep een TLV-team van 2 man waardoor het pantserbestrijdingsvermogen vergroot werd. Vanaf 1978 werden de AMX en (YP-408 vervangen door de YPR. "Netherlands Armed Forces, Order of Battle 1985", H. Boensma
De TLV werd in Nederland gebruikt met de richtkijker 2x12 van de Duitse firma Wöhler.
In 2001 zijn de wapens afgestoten en in de verkoop gedaan. Ze zijn vervangen door het anti-tankwapen AT-4, dat evenals de Carl Gustav wordt geproduceerd door Saab Bofors Dynamics.
Benaming in andere landen miniatuur|Australische militairen vuren een Carl Gustav M3 af (2014) miniatuur|Braziliaanse militair met een Carl Gustav M3 miniatuur|JGSDF Japanse militair met een Howa 84RR in februari 2014. De Howa 84RR is een in Japan geproduceerde versie van de Carl Gustav