Amsterdam is een grootstedelijke gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland, die bestaat uit de steden Amsterdam en Weesp. De gemeente telt inwoners en heeft een totale oppervlakte van , waarvan land en water ( CBS CSB StatLine - Opendata databank van het CBS). Het is de naar inwonertal de grootste gemeente van Nederland. Amsterdam vormt samen met 29 andere gemeenten de Metropoolregio Amsterdam. In de regio wonen meer dan 2.600.000 mensen. Amsterdam is samen met Den Haag de gemeente met het hoogste percentage inwoners met een migratieachtergrond, op had van de inwoners een migratieachtergrond. Het aantal verschillende nationaliteiten in de gemeente (in 2007: 177) behoort tot de hoogste ter wereld.Amsterdam stad met meeste nationaliteiten (177) ter wereld, Trouw, 22 augustus 2007Feiten & cijfers over Amsterdam, iamsterdam.com

Geschiedenis

Annexaties

Amsterdam heeft sinds de 19e eeuw meerdere omliggende gemeenten geannexeerd, vooral door de behoefte aan meer ruimte. Grote uitbreidingen vonden plaats in 1877, 1896, 1921 en 1966. Dit betrof o.a. delen van Sloten, Nieuwer-Amstel, Watergraafsmeer en Buiksloot. De annexaties maakten de weg vrij voor de bouw van wijken zoals De Pijp, Amsterdam-Zuid en grote delen van Amsterdam-Noord.

Vorming van stadsdelen

Vanaf 1981 ontwikkelde Amsterdam een stelsel van stadsdelen met een eigen bestuur. De eerste stadsdelen waren Noord en Osdorp. Het stelsel werd daarna uitgebreid en verschillende malen heringedeeld; in 1990 waren er zestien stadsdelen en in 2002 kreeg ook Centrum een eigen stadsdeelbestuur. Westpoort vormde een uitzondering en had geen gekozen stadsdeelbestuur.

Per 1 mei 2010 werden de veertien bestuurlijke stadsdelen samengevoegd tot zeven. Deze stadsdelen hadden tot 19 maart 2014 de wettelijke status van deelgemeente. Met de landelijke afschaffing van de deelgemeenten bleef de indeling in zeven stadsdelen bestaan, maar veranderde de daaraan verbonden bestuursvorm. Sinds de gemeentelijke herindeling met Weesp op 24 maart 2022 kent Amsterdam daarnaast het stadsgebied Weesp.

Poging tot vorming van Stadsprovincie Aansluitend aan de totstandkoming van de stadsdelen werd er in 1995 aan de vorming van de Stadsprovincie Amsterdam gedacht. Die is er echter nooit gekomen. Volgens sommigen werden daarbij de zestien omliggende gemeenten (als nieuwe stadsdelen) geannexeerd, volgens anderen werd "Amsterdam" opgeheven. Bij een referendum bleken de meeste Amsterdammers het laatste te denken en zij stemden de stadsprovincie dus weg.Amsterdammers: nee tegen stadsprovincie, Trouw Voor het grondgebied van de oorspronkelijk gedachte stadsprovincie (met uitzondering van Almere) functioneert de plusregio Stadsregio Amsterdam, met beperktere ambities, als opvolger van de stadsprovinciegedachte.

Toetreding Weesp (2022) Op 26 maart 2018 heeft de gemeenteraad van de buurgemeente Weesp besloten om op te gaan in Amsterdam. De fusie vond plaats op 24 maart 2022.Wet tot herindeling van de gemeenten Amsterdam en Weesp, Staatsblad, 23 juni 2021 De wettelijk vereiste herindelingsverkiezingen vonden tegelijk met de reguliere gemeenteraadsverkiezingen van 2022 plaats op 16 maart 2022.

Binnen de gemeente Amsterdam vormt Weesp samen met Driemond het stadsgebied Weesp, dat een eigen gekozen bestuurscommissie heeft. Driemond, dat voorheen tot stadsdeel Zuidoost behoorde, ging bij de herindeling over naar het stadsgebied Weesp.

Gebied

300px|thumb|Topografisch kaartbeeld van de gemeente Amsterdam, per februari 2024

Plaatsen Steden

Amsterdam

Weesp

Dorpen Buiksloot Driemond Durgerdam Holysloot Osdorp Ransdorp Ruigoord Schellingwoude Sloten Sloterdijk Zunderdorp

Buurtschappen en gehuchten Het Schouw Horn 't Nopeind Uitermeer

Bezit in andere gemeenten Amsterdamse Bos Amsterdamse Waterleidingduinen

Voormalige gebieden

Eilanden Schokland met het dorp Emmeloord (1660-1792) Schokland, de geschiedenis van een opgegeven stukje Amsterdam, Het Parool Urk (1660-1792)

Bestuurlijk stelsel 300px|miniatuur|Logo van de gemeente Amsterdam

Stadsdelen

De gemeente Amsterdam is bestuurlijk verdeeld in zeven stadsdelen en daarnaast het stadsgebied Weesp.

Centrum Nieuw-West Noord Oost West Zuid Zuidoost

Het stadsgebied Weesp heeft een afwijkende bestuurlijke inrichting.Weesp wordt in 2022 stadsgebied, www.amsterdam.nl

Voor de geografische en statistische gebiedsindeling kent Amsterdam daarnaast wijken en buurten. Deze gebiedsindeling valt niet overal volledig samen met de bestuurlijke indeling in stadsdelen en stadsgebied.

Elk stadsdeel heeft een dagelijks bestuur en een rechtstreeks gekozen stadsdeelcommissie. Het stadsgebied Weesp heeft een rechtstreeks gekozen bestuurscommissie met een dagelijks bestuur.

Politiek Gemeenteraad Sinds 1923 telt de gemeenteraad van Amsterdam 45 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1921.

1921–1970 Partij 1921 1923 1927 1931 1935 1939 1946 1949 1953 1958 1962 1966 PvdA – – – – – – 15 14 17 15 17 13 KVP (tot 1946: RKSP) 8 8 7 7 7 8 8 9 8 8 8 7 CPN (tot 1935: CPH) 3 4 2 4 7 7 15 12 10 6 6 6 VVD (tot 1946: LSP „De Vrijheidsbond”, 1946–1948: PvdV) 4 4 5 4 3 3 2 4 5 9 5 5 ARP/CHU – – – – – – 5 6 5 4 4 5 PSP – – – – – – – – – – 4 4 Boerenpartij – – – – – – – – – – – 4 Provo – – – – – – – – – – – 1 Veiliger Verkeer – – – – – – – – – – 1 – Socialistisch Verbond en Sportbelangen – – – – – – – – – 1 – – SDAP14 16 15 16 17 14 – – – – – CHU 4 4 4 4 3 3 – – – – – NSB – – – – – 3 – – – – – – ARP 4 3 3 3 2 3 – – – – – VDB 2 3 3 2 1 2 – – – – – Lijst-De Hartogh – – – 1 1 1 – – – – – – RSAP (tot 1929: RAC, 1929–1935: RSP) – – 1 1 1 1 – – – – – – VNH – – – – 1 – – – – – – – Neutraal Blok aller Middenstanders 1 3 3 3 1 – – – – – – – CDU 1 – – – 1 – – – – – – CPH-Landelijk Comité – – 2 – – – – – – – – – Liberale groep Watergraafsmeer 1 – – – – – – – – – – – Rapaille Partij 1 – – – – – – – – – – – Totaal43 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 Opkomst (%) – – 92,7 92,1 91,7 92,0 79,5 86,8 89,8 90,1 89,1 88,2

1970–2022 Partij 1970 1974 1978 1982 1986 1990 1994 1998 2002 2006 2010 2014 2018 GroenLinks (tot 1990: Links Akkoord) – – – – 6 7 6 7 6 7 7 6 10 D66 3 1 3 2 3 9 8 4 3 2 7 14 8 VVD 6 8 7 10 7 7 8 9 9 8 8 6 6 PvdA12 17 19 17 21 12 14 15 15 20 15 10 5 SP – – – – – – 1 3 4 6 3 6 3 PvdD – – – – – – – – – – 1 1 3 DENK – – – – – – – – – – – – 3 FVD – – – – – – – – – – – – 3 CDA – 7 8 6 6 5 3 3 4 2 2 1 1 Partij van de Ouderen – – – – – – – – – – – 1 1 ChristenUnie – – – – – – – – – – – – 1 BIJ1 – – – – – – – – – – – – 1 Red Amsterdam – – – – – – – – – – 1 – – Trots op Nederland – – – – – – – – – – 1 – – Leefbaar Amsterdam – – – – – – – – 2 – – – – Amsterdam Anders/De Groenen (tot 1988: Groen Amsterdam, 1988–1998: De Groenen) – – – – 1 2 1 3 1 – – – – Mokum Mobiel – – – – – – – 1 1 – – – – CD – – – – – 2 4 – – – – – – CP'86 (tot 1986: CP) – – – – 1 1 – – – – – – – CPN 8 7 5 6 – – – – – – – – PSP 1 2 2 3 – – – – – – – – PPR – 3 1 1 – – – – – – – – Kabouters 5 – – – – – – – – – – – – KVP 5 – – – – – – – – – – – ARP 2 – – – – – – – – – – – Bejaardenpartij 65+ 2 – – – – – – – – – – – – CHU 1 – – – – – – – – – – – Totaal45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 Opkomst (%) 61,0 61,9 66,2 57,9 62,4 51,0 57,6 47,9 48,4 52,7 51,4 50,3 52,2

2022–heden

Partij 2022 2026 GroenLinks 8 10 D66 7 8 PvdA 9 7 VVD 5 6 PvdD 3 3 Volt 2 2 JA21 2 2 DENK 2 2 BIJ1 3 2 CDA 1 1 FVD 1 1 SP 2 1 Totaal45 45 Opkomst (%) 46,6 47,1

College van burgemeester en wethouders thumb|Burgemeester (sinds 12 juli 2018) Femke Halsema

2026-2030 Het college van burgemeester en wethouders voor de periode 2026-2030 wordt gevormd door een coalitie van PRO en D66 (25 zetels na de verkiezingen van 2026).College van burgemeester en wethouders, Gemeente Amsterdam.

Het college van burgemeester en wethouders bestaat uit: NaamPartijFunctie en bevoegdheden Femke Halsema PROBurgemeester Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Integraal Veiligheidsbeleid, Regelgeving en Handhaving, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Bestuursdienst, Democratisering, Vrouwenoffensief Zita Pels PROWethouder Volkshuisvesting (inclusief isolatieoffensief), Woningbouw, Asiel en Opvang, Masterplan Zuidoost Sofyan Mbarki PROWethouder Werk en Inkomen, Bestaanszekerheid, Kennisinstellingen, Sport en Bewegen, Maatschappelijke Voorzieningen, Deelnemingen, Masterplan Nieuw-West Esmah Lahlah PROWethouder Onderwijs (inclusief bibliotheken), Jeugdzorg, Jongerenwerk, Jeugdperspectief Hendrik Jan Biemond PROWethouder Financiën, Kunst en Cultuur, Coördinator Personeel en Organisatie (inclusief bedrijfsvoering), Dierenwelzijn Lian Heinhuis PROWethouder Duurzaamheid en Energietransitie, Groen en Buitenspelen, Water, Erfgoed, Voedselstrategie, Afval Araya Sumter PROWethouder Sociale rechtvaardigheid (armoede en schuldhulpverlening), Herstel toeslagenouders, Diversiteit en Inclusie, Inclusieve organisatie, Coördinatie Gelijk investeren Melanie van der Horst D66Wethouder Economische Zaken, Dienstverlening, Aanpak Binnenstad, Digitale Zaken, Aanpak Noord Alexander Scholtes D66Wethouder Ruimtelijke ordening, Bouwstimulering, Grond en Ontwikkeling, Zorg, Senioren (inclusief seniorenhuisvesting) Elise Moeskops D66Wethouder Mobiliteit, Openbare Ruimte, Varen, Gemeentelijk Vastgoed, Evenementen

2022-2026 Het college van burgemeester en wethouders voor de periode 2022-2026 werd gevormd door een coalitie van PvdA, GroenLinks en D66 (24 zetels na de verkiezingen van 2022).

De voorzitter van het college van B en W is: burgemeester Femke Halsema (GL): Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Integraal Veiligheidsbeleid, Regelgeving en Handhaving, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Bestuursdienst.

De wethouders (8) zijn: Sofyan Mbarki (PvdA): Economische Zaken, MBO en toeleiding arbeidsmarkt, Aanpak Binnenstad, Jongerenwerk, Sport en Bewegen. Hester van Buren (PvdA): Financiën, Personeel en Organisatie, Coördinatie bedrijfsvoering, Coördinatie inkoop, Dienstverlening, Lucht- en Zeehaven (inclusief Schiphol). Rutger Groot Wassink (GL): Sociale zaken, Opvang (MO/BW, ongedocumenteerden en vluchtelingen), Gemeentelijk vastgoed, Democratisering (inclusief Bestuurlijk stelsel), Masterplan Nieuw-West, Volwasseneneducatie, laaggeletterdheid en inburgering, Archeologie. Touria Meliani (GL): Kunst en cultuur, Evenementen, Inclusie en anti-discriminatiebeleid. Zita Pels (GL): Duurzaamheid, energietransitie en circulaire economie, Volkshuisvesting, Dierenwelzijn, Afval en reiniging, Voedsel. Alexander Scholtes (D66): Zorg en Maatschappelijke ontwikkeling, Publieke gezondheid en preventie, ICT en digitale stad, Lokale media inclusief buurtmedia, Deelnemingen (excl AEB en Schiphol), Monumenten en Erfgoed, Varen, Artis. Steven van Weyenberg (D66): Woningbouw, Grond en Ontwikkeling, Ruimtelijke Ordening, Deelnemingen (AEB). Melanie van der Horst (D66): Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit (exclusief Varen), Openbare ruimte en Groen (exclusief Artis), Water (exclusief Varen), Aanpak Noord.