thumbtime=1:10|thumb|Bioscoopjournaal uit 1961. Ingebruikneming van de vijfde hoogoven van de Koninklijke Hoogovens- en Staalfabrieken te IJmuiden door dhr. Spies, voorzitter van het college van adjunct-directeuren. thumbtime=0:03|thumb|Bioscoopjournaal uit 1961. Onderzoekers van het Instituut voor Biologisch Onderzoek in de Natuur varen op zee naar zandplaten toe en gaan daar aan wal, om jonge zeehonden van een identificatieplaatje te voorzien. thumbtime=0:08|thumb|Bioscoopjournaal uit 1961. Wedstrijden om het waterskikampioenschap van Nederland op de Bosbaan te Amsterdam. Bij de slalom voor heren komt Johan Berg uit Den Haag, kampioen 1960, ten val, waarna Peter Alsem uit Den Haag, juniorkampioen 1959 en 1960, winnaar wordt. Connie Dane uit Den Haag wint de figuren voor dames. Bij het schansspringen voor heren, met Ge Roorade uit Den Haag, kampioen 1960, wint Ben Woltering uit Den Haag met een sprong van meer dan 30 meter. thumbtime=0:20|thumb|Bioscoopjournaal uit mei 1961. Vlootschouw van de Koninklijke Luchtmacht op het vliegveld Ypenburg bij Den Haag, met een Hawker Hunter Trainer, een Alouette II, een Lockheed T-33, een Fokker F-27 Friendship, een Republic Thunderflash, een Republic Thunderstreak, een Piper Supercup, een Hiller Raven, een North American Sabre, een North American Harvard, een Fokker S.11 Instructor, een Douglas C-47 Dakota, een Havilland Beaver en een Fokker S.14. thumbtime=0:52|thumb|Bioscoopjournaal uit 1961. Fabricage van vlaggen voor Nieuw-Guinea in een vlaggenfabriek te Vlaardingen. thumbtime=0:06|thumb|Bioscoopjournaal uit april 1961. Staatssecretaris Roolvink opent de vierde bedrijfsveiligheidbeurs in de Rai te Amsterdam. Het jaar 1961 is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.
Gebeurtenissen januari 3 - De Verenigde Staten verbreken de diplomatieke relaties met Cuba. 6 - Stakingen en betogingen tegen de Belgische Eenheidswet van eerste minister Gaston Eyskens lopen dramatisch uit. Na een toespraak van de Waalse syndicale FGTB-leider André Renard wordt het Guillemins-station te Luik bestormd en worden 2 manifestanten door de rijkswacht neergeschoten. Een derde slachtoffer valt daags nadien te Chenée. Er ontstaat een politieke crisis. 9 - Op de eerste schooldag na de kerstvakantie houdt de gouverneur van Georgia de poorten van de universiteit gesloten. Hij wil voorkomen dat de federale regering met militaire dwang de toelating forceert van enkele zwarte studenten. 13 - De Eenheidswet wordt door de Belgische Kamer in een afgezwakte versie goedgekeurd. 17 - De gevangengenomen Congolese oud-premier Patrice Lumumba wordt door aanhangers van kolonel Mobutu Sese Seko in Katanga vermoord. 20 - John F. Kennedy wordt president van de Verenigde Staten. 31 - Lancering door de NASA van de Mercury MR-2 met aan boord de chimpansee Ham. Hij verblijft zestien minuten in de ruimte.
februari 15 - In België stort Sabena-vlucht 548 neer. 73 mensen komen om, waaronder het kunstschaatsteam van de Verenigde Staten. 19 - Op Radio Veronica is de eerste aflevering van het verzoekplatenprogramma 'Men vraagt en wij draaien!' te horen, gepresenteerd door Frans Nienhuys. 26 - Koning Mohammed V van Marokko overlijdt. Zijn zoon Hassan II volgt hem op.
maart 1 - President John F. Kennedy sticht het Peace Corps. 11 - Barbie krijgt een mannelijke tegenhanger, Ken. 13 - De zuidwestelijke kant van de Ama Dablam wordt voor het eerst beklommen door Mike Gill, Barry Bishop, Mike Ward en Wally Romanes. Dit gebeurt in het kader van de door Edmund Hillary geleide Silver Hut-expeditie 29 - Het 23e amendement op de grondwet van de Verenigde Staten, dat de inwoners van Washington DC een stem geeft in de verkiezing van de president, treedt in werking.
april 11 - Begin van het Eichmann-proces in Jeruzalem 12 - Lancering van de Vostok 1 met aan boord Joeri Gagarin. Hiermee is de eerste mens in de ruimte een feit. De Vostok 1 vliegt in 1 uur en 48 minuten één keer rond de aarde. 14 - oprichting van het Nationaal Park Xingu in Mato Grosso, het eerste beschermd woongebied voor de oorspronkelijke bevolking van Brazilië. 16 - De mislukte invasie in de Varkensbaai in Cuba. 24 - Afsluiting van het Veerse Gat, een zeearm tussen Noord-Beveland en Walcheren, door de Veerse Gatdam. De vismijn van Veere wordt overgebracht naar Colijnsplaat. april - In Milaan wordt de eerste Salone del Mobile gehouden, een beurs om Italiaanse meubelontwerpen te promoten.
mei 4 - Tijdens de Dodenherdenking wordt het Vrijheidscarillon op het Plein '40-'45 in Amsterdam ingeluid. 5 - Alan Shepard wordt gelanceerd aan boord van de Mercury MR-3, en is daarmee de tweede mens in de ruimte en tevens de eerste Amerikaan. Het is een korte, zogenaamde ballistische vlucht, maar geldt wel als officiële ruimtevlucht. 9 - De televisietoren van Lopik wordt in gebruik gesteld. 25 - De Amerikaanse president John F. Kennedy kondigt aan dat tegen het einde van het decennium een Amerikaan op de maan zal lopen en veilig terugkeren. Zie Apolloprogramma. 28 - De NS voeren de lustrein in, die leidt tot acties van achtergesteld spoorwegpersoneel. 28 - Oprichting van Amnesty International. 30 - Dictator Rafael Trujillo, president van de Dominicaanse Republiek wordt gedood door een aanslag. 31 - Zuid-Afrika treedt uit het Brits Gemenebest en sticht een republiek. Gouverneur-generaal Charles Swart wordt president. 31 - De Gelijkheidswet in België wordt vervangen door de wet betreffende het gebruik der talen in wetgevingszaken, het opmaken, bekendmaken en inwerkingtreden van wetten en verordeningen.
juni 25 - Reeds op de eerste dag van de Ronde van Frankrijk 1961 verovert Jacques Anquetil de gele trui om deze niet meer af te staan.
juli 21 - De Amerikaan Virgil Grissom wordt gelanceerd aan boord van de Mercury MR-4.
augustus 6 - De Rus German Titov wordt gelanceerd aan boord van de Vostok 2. Het is een recordvlucht van zeventien omwentelingen om de aarde en duurt 24 uur. 9 - In Nederland treedt de Monumentenwet in werking. 13 - De DDR begint aan de bouw van de Berlijnse Muur. 19 - Aan de grens van de Sovjetrepubliek Oekraïne met Tsjecho-Slowakije worden de Nederlandse zeelui Evert Reydon en Lou de Jager gearresteerd. Ze bekennen, dat ze hebben gespioneerd voor de Inlichtingendienst Buitenland.
september 17 - De afgezette Turkse premier Adnan Menderes wordt met enkele van zijn ministers opgehangen. 18 - Secretaris-generaal Dag Hammarskjöld van de Verenigde Naties, die met een vliegtuig naar Ndola (in wat nu Zambia is) reist om een eind te maken aan het conflict met Katanga, komt om het leven als het vliegtuig door onbekende oorzaak neerstort.
oktober 1 - Het Britse mandaatgebied Zuid-Kameroen gaat samen met voormalig Frans Kameroen in een tweetalige federatie. 5 - De Nederlanders Reydon en De Jager worden in Kiev veroordeeld tot dertien jaar gevangenisstraf. 8 - Op Watkins Glen International, New York, wordt de eerste Grand Prix van de Verenigde Staten verreden. Winnaar is de Schot Innes Ireland. 17 - Een massademonstratie van Algerijnen in Parijs draait uit tot een bloedbad. Bij dit incident vallen 200 doden. De slachtpartij speelt zich onder meer af bij de Pont Saint-Michel 22 - Eerste 'mars op Brussel', betoging van ongeveer honderdduizend Vlaamsgezinden. 27 - Als gevolg van een poging van de SED-leiding om de macht van de westelijke geallieerden te beperken staan bij Checkpoint Charlie zestien uur lang Russische en Amerikaanse tanks met scherpe munitie tegenover elkaar. 30 - Om 11:32 Moskouse tijd vindt boven de Sovjetbasis Matotsjkin Sjar op Nova Zembla de grootste nucleaire ontploffing ooit plaats. De Russische waterstofbom genaamd Tsar Bomba heeft een kracht van 50 megaton. 31 - Het stoffelijk overschot van de Sovjet-dictator Jozef Stalin wordt verwijderd uit het mausoleum op het Rode Plein en gecremeerd. Dit is onderdeel van de destalinisatie.
november 9 - De Blauwe Tram rijdt zijn laatste rit van Den Haag naar Leiden. 10 - Te Staphorst vindt een volksgericht plaats, waarbij een paar dat overspel zou hebben gepleegd in het openbaar wordt gestraft. 14 - In Nederland wordt het miljoenste televisietoestel aangesloten. 19 - Begin van de derde Assemblee van de Wereldraad van Kerken te New Delhi. 24 - De Veiligheidsraad machtigt de nieuwe secretaris-generaal U Thant om met geweld een einde te maken aan de afscheiding van Katanga. 29 - De Albanese president Haxhi Lleshi noemt Sovjetpremier Nikita Chroesjtsjov in een rede "een verrader van het communisme, die op het punt staat zich aan de kapitalisten uit te leveren". In december verbreekt de Sovjet-Unie de betrekkingen met Albanië.
december 1 - Bij afwezigheid van verkeersborden wordt in België de algemene regel: voorrang van rechts, ingevoerd. 4 - Anton Geesink wordt in Parijs als eerste niet-Japanner wereldkampioen judo. 8 - Het Bisdom Antwerpen wordt opnieuw gesticht. 9 - De eerste kunstijsbaan van Nederland, de Jaap Edenbaan in Amsterdam, wordt geopend door een kleinzoon van de schaatser, die ook Jaap Eden heet. 16 - Het VN-verdrag tot beperking van stateloosheid wordt van kracht. 18 - India valt de Portugese enclaves Goa, Daman en Diu (tezamen bekend als Portugees-Indië) binnen. 19 - Een staakt-het-vuren wordt van kracht in Katanga. Er vindt een gesprek plaats te Kitona tussen de Congolese premier Cyrille Adoula en de Katangese leider Moise Tshombe, die akkoord gaat met beëindiging van de afscheiding van Katanga. 24 - In de West-Duitse stad Flensburg opent Beate Uhse de eerste seksshop ter wereld. 31 - In Nederland gaan de laatste 23 trekhonden met pensioen.
zonder datum De Zuid-Afrikaanse overheid verklaart het Afrikaans Nationaal Congres tot verboden partij. Koeweit wordt onafhankelijk. Ingebruikname van de eerste industriële robotarm, Unimate, in de General Motors-fabriek in New Jersey.
Film
Muziek Klassieke muziek eerste uitvoering van Symphony for organ van Malcolm Williamson 10 april: eerste uitvoering van Duo for fiolin og cello van Johan Kvandal 24 april: eerste uitvoering van Fonogrammi van Krzysztof Penderecki 16 juli: eerste uitvoering van Jubilate Deo in C van Benjamin Britten 8 augustus: eerste uitvoering van het Orgelconcert van Malcolm Williamson 16 september: eerste uitvoering van Jeux Vénitiens van Witold Lutosławski 17 september: eerste uitvoering van Symfonie nr. 2 van Bo Linde 24 oktober: eerste uitvoering van Ballade over het moederland van Aram Chatsjatoerjan
Populaire muziek De volgende platen worden hits: Billy Vaughn / The Jumping Jewels - Wheels Blue Diamonds - In a Little Spanish Town en Ramona Buzz Clifford - Baby Sittin' Boogie Cliff Richard - A Girl Like You Del Shannon - Runaway Dion DiMucci - Runaround Sue Édith Piaf - Non, je ne Regrette Rien Elvis Presley - Are You Lonesome Tonight, Surrender en Wooden Heart Fats Domino - My Girl Josephine Freddy Quinn - La Paloma Harry Belafonte & Odetta: A Hole in The Bucket Herman van Keeken - Corinna Corinna Johnny Hoes - Och Was ik Maar Jorge Veiga - Brigitte Bardot Los Machucambos - Pepito Melina Merkouri - Les Enfants du Pirée Nina en Frederik - Listen to The Ocean Paul Anka - Dance on Little Girl en Tonight my Love, Tonight Ping Ping - Sucu Sucu Ralf Bendix - Baby Sittin' Boogie Ray Peterson - Corrine Corrina Rex Gildo - Zarina Ria Valk - Afscheid Van Een Soldaat, Hou je Echt Nog Van mij, Rocking Billy? en Tommie Uit Tennessee Ricky Nelson - Hello Mary Lou en Travellin' Man The Allisons - Are You Shure The Drifters - Save The Last Dance For me The Everly Brothers - Ebony Eyes, Temptation en Walk Right Back The Fouryo's - Zarina The Jumping Jewels - Wheels The Marcels - Blue Moon The Tokens- The Lion Sleeps Tonight Wilmari's - Barcelona
Literatuur De Bosnische schrijver Ivo Andric ontvangt de Nobelprijs voor de Literatuur Simon Vestdijks romans De filosoof en de sluipmoordenaar en Een alpenroman worden gepubliceerd. Françoise Sagans boek Les Merveilleux nuages wordt uitgegeven