Pieter Post (Haarlem, gedoopt 1 mei 1608 - † Den Haag, 2 mei 1669) was een Nederlandse architect en kunstschilder. Hij werd in 1645 de hofarchitect van stadhouder Frederik Hendrik en Amalia van Solms. Post kan worden beschouwd als een belangrijke vertegenwoordiger van het Hollands classicisme, samen met Jacob van Campen, Philip Vingboons en Arent van 's-Gravesande. Hij kreeg opdrachten van diverse Hollandse stadsbesturen.
Levensloop Post was de zoon van een Leidse glazenmaker, en begon zijn loopbaan als kunstschilder, net als zijn jongere broer Frans. Na een aantal jaren in Haarlem werkzaam te zijn geweest als schilder, kwam hij in dienst bij Jacob van Campen en assisteerde hij bij de bouw van het Mauritshuis (Den Haag), in opdracht van Johan Maurits van Nassau-Siegen, en het Huygenshuis en Hofwijck van Constantijn Huygens. Na 1640 kreeg Pieter Post steeds meer zelfstandige opdrachten. Zijn invloed op het werk van Jacob van Campen mag niet worden onderschat en is onderwerp van discussie.
Pieter Post werkte mogelijk als bouwopzichter of tekenaar aan Huis Honselaarsdijk – het meest ambitieuze van alle Oranjepaleizen – en Huis ter Nieuburch in Rijswijk. Sommige schrijvers suggereren dat Pieter Post in Brazilië is geweest, net als zijn broer Frans, maar dit is heel onwaarschijnlijk. Er is ook geen enkele aanwijzing dat Pieter Post vanuit Holland ontwerpen voor Mauritsstad zou hebben geleverd.Terwen & Ottenheym 1993, p. 28-29
In 1651 publiceerde Post een achttal gravures naar aanleiding van de begrafenis van stadhouder Frederik Hendrik. Cornelis Ryckwaert was een medewerker en leerling van Post. De dochter van Pieter Post trouwde met Frederik Ruysch, de Amsterdamse anatoom-bioloog-verzamelaar.
Post behoorde tot de vriendenkring van Constantijn Huygens. Toen hij overleed schreef Huygens in zijn dagboek van 1669: "2 Meij, na een sieckte van slechts twee dagen, sterft mijn Vriend P. Post, bouwkundighe." en "Obit amicus meus Petrus Post, Architectus".J.J. Terwen, K.A. Ottenheym: Pieter Post (1608-1669): architect, Walburg Pers, Zutphen, 1993, Ook schreef hij voor Pieter Post een grafschrift in jambisch metrum:Terwen & Ottenheym 1993, p. 238
Pieter Post werd op 8 mei 1669 begraven in de Kloosterkerk aan het Lange Voorhout in Den Haag.Thieme en Becker, Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler, Deel XXIIV, blz. 298
Nalatenschap thumb|Gravure Stadhuis van Maastricht, naar een tekening van Pieter Post (1666) thumb|Pieter Post, Ontwerptekening voor een nieuw voorhuis van Herengracht 182 in Amsterdam, 12 april 1651, collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort
Bouwwerken 1640-1645 – Het Huis aan de Boschkant, Prinsessegracht, Den Haag (verwoest in 1945)Terwen & Ottenheym 1993, p. 120-123; Koen Ottenheym, "Een bestek uit 1640 voor het Huis aan de Boschkant", in Jaarboek Monumentenzorg 1993, p. 85-94, te lezen op DBNL(KB) 1642 – Huis Dedel, Prinsegracht 15, Den Haag (vermoedelijk) 1643 – Huis Prinsegracht 4, Den Haag 1643-1649 – de hofstede Vredenburg in de Beemster 1645 – Huis Dunne Bierkade 18, Den Haag (ontwerp ?) 1645-1650 – Huis ten Bosch, Den Haag 1645-1648 – Huis Zwanenburg, Halfweg (voormalig gemeenlandshuis van het Hoogheemraadschap van Rijnland) 1647-1667 – Oostkerk, Middelburg 1648-1652 – Huis Herengracht 182, Amsterdam (verbouwing en tuinhuis; gesloopt in 1771) 1649 – Bekroning Wittevrouwenpoort, Utrecht 1649-1653 – Huis De Onbeschaamde, Wijnstraat, Dordrecht 1652-1653 – Hervormde kerk van Woubrugge 1652-1657 – Het gebouw van de Staten van Holland, Den Haag (nu vergaderzaal van de Eerste Kamer) 1655 – Johan de Witthuis, Kneuterdijk 6, Den Haag 1657-1658 – Waag met boterhuis, Leiden 1659-1662 – Kruithuis, Delft 1659-1664 – Het stadhuis van Maastricht, een hoogtepunt in zijn oeuvre 1660 – Hofje van Nieuwkoop, Den Haag 1661-1662 – Torendeel van Lambertuskerk in Buren 1662-1665 – Kasteel Heeze (Heeze) 1663-1666 – De Zwanenburcht in Kleef 1663 – Kerk van Stompetoren 1664 – Prinsehuis, Hellevoetsluis 1668 – Kaaswaag, Gouda
Ontwerpen van Pieter Post vonden in heel Europa navolging. Het kasteel Sonnenburg, een commanderij van de Johannieter Orde in Słońsk vlak bij de Poolse stad Kostrzyn nad Odrą (aan de Oder-Neissegrens), werd van 1662 tot 1667 door de in Pruisen en Brandenburg werkzame Nederlandse bouwmeester Cornelis Ryckwaert gerealiseerd naar een ontwerp van Pieter Post. Het kasteel is thans een ruïne, maar leeft voort in het door Daniël Wolff, baron van Dopff, in 1698 gekopieerde kasteel Neercanne bij Maastricht. Een bijna exacte kopie van de toren van het Maastrichtse stadhuis, eveneens van Pieter Post, is te zien als bovenbouw van de zogenaamde Eendentoren van het klooster Troitse-Sergieva Lavra in de buurt van Moskou.
Afbeeldingen
Schilderijen Er zijn weinig schilderijen van Pieter Post bekend. Zijn vroege werk uit de periode 1629-1633 is beïnvloed door Esaias van de Velde, Cornelis Vroom en Pieter de Molijn, die mogelijk zijn leermeester was. Omstreeks 1635-1639 ontwierp hij het beschilderde plafond van het huis "Groot Salet" aan de Zijlstraat 62-64 in Haarlem.Van Schaik & Taverne 2020 Ook later, toen hij vooral actief was als architect, heeft hij nog af en toe geschilderd, waaronder een schoorsteenstuk waarvoor Caesar van Everdingen de figuren schilderde. Voor de schouwburg van Jacob van Campen schilderde hij twee illusionistische decorstukken, die verloren zijn gegaan. Verder is een groot aantal gesigneerde tekeningen van zijn architectuurontwerpen bewaard gebleven.Terwen en Ottenheym 1993, p. 12-16, 246
Afbeelding Titel Datering Techniek Afmetingen Verblijfplaats 150px Abraham en Lot verdelen het land onderling en gaan elk huns weegs (Genesis 13:6-12) Zie RKD circa 1630 olieverf op paneel 65 x 62,5 Haarlem, Frans Hals Museum 150px Italiaans landschap olieverf op paneel 42 x 79 Privéverzameling (Ierland) 150px Overval op een legerkonvooi (pendant van de volgende) 1631 olieverf op paneel 34,7 x 53 Den Haag, Mauritshuis 150px Ruitergevecht (pendant van de vorige) 1631 olieverf op paneel 34,7 x 53,1 Den Haag, Mauritshuis Ruitergevecht olieverf op paneel 27 x 39,5 Keulen, Wallraf-Richartz-Museum 150px Gezicht op de bleekvelden bij Haarlem P.I. Post. / 1631 olieverf op paneel 43,7 x 61,5 Parijs, Fondation Custodia 150px Landschap met ruiters op een zandweg 40,5 x 71,5 Kopenhagen, Statens Museum for Kunst 150px Duinlandschap met hooischelf ca. 1630-1633 olieverf op paneel 53,3 x 79,5 Den Haag, Mauritshuis 150px Pieter Post (architectuur) en Caesar van Everdingen (figuren):Handvestverlening van graaf Willem II van Holland aan het Hoogheemraadschap van Rijnland 1655 olieverf op doek 218 x 212 Leiden, Gemeenlandshuis van Rijnland (oorspronkelijk het schoorsteenstuk in de grote zaal van Swanenburg in Halfweg) Panoramisch landschap met in het verschiet kasteel Plön in Sleeswijk-Holstein, gezien vanuit het zuidwestenZie RKD ca. 1665 olieverf op paneel 40,5 x 62,4 Privéverzameling
Samenwerking met Pieter Saenredam Er wordt verondersteld dat Pieter Post rond 1630 heeft samengewerkt met Pieter Saenredam. Hij zou in die periode op enkele schilderijen van Saenredam de figuren hebben geschilderd, waaronder de volgende:Terwen en Ottenheym 1993, p. 14-15
Afbeelding Titel Datering Techniek Afmetingen Verblijfplaats 150px Pieter Saenredam (m.m.v. Pieter Post ?):Santa Maria della Febbre in Rome (naar een tekening van Maarten van Heemskerck) 1629 olieverf op doek 37,8 x 70,5 Washington D.C., National Gallery of Art 150px Pieter Saenredam (m.m.v. Pieter Post ?):Het Colosseum (naar een tekening van Maarten van Heemskerck) 1631 olieverf op doek Privéverzameling 150px Pieter Saenredam (m.m.v. Pieter Post ?):Het stadhuis van Haarlem 1631 olieverf op doek Privéverzameling 150px Pieter Saenredam (m.m.v. Pieter Post ?):Interieur van de St. Bavo in Haarlem met een elegant gezelschapZie RKD 1631 olieverf op paneel 82,9 x 110,5 Philadelphia Museum of Art
Vernoemingen Een van de zalen in het Paleis Noordeinde is naar Pieter Post vernoemd. In veel plaatsen zijn straten of pleinen naar hem vernoemd, onder andere in Amsterdam, Almelo, Boxmeer, Eindhoven, Hellevoetsluis, Maastricht, Nijmegen, Rotterdam, Soest, Stadskanaal, Tilburg en Vlissingen.
Zie ook Lijst van Nederlandse architecten
Externe links WGA Gallery Euroweb Mauritshuis Vredenburg
Categorie:Hollands classicisme Categorie:Nederlands architect Categorie:Nederlands kunstschilder Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 17e eeuw