Duinkruiskruid (Jacobaea vulgaris subsp. dunensis) is een ondersoort van jakobskruiskruid, een plantensoort uit de composietenfamilie (Asteraceae).
Determinatie Duinkruiskruid is een tweejarige, kruidachtige plant die een hoogte kan bereiken van 30–90 cm. Ze heeft soms groene of soms roodpaarse, rechtopgaande stengels. De stengels zijn alleen boven het midden vertakt. De rozetbladeren zijn veerdelig en hebben een kleine eindslip. Bij de bloei zijn ze vaak al afgestorven. De bovenste, half-stengelomvattende bladeren zijn tot dubbel veerdelig en hebben ook een kleine eindslip. Duinkruiskruid bloeit van juni tot in oktober. De bloeiwijze omvat hoofdjes die in grote schermvormige pluim zitten. De buisbloemen zijn geel van kleur. De vrucht is een vrij dicht behaard nootje met een lengte van 2 mm. Ook de randnootjes zijn behaard. Het aantal chromosomen is 2n = 40.
Gelijkende taxa Duinkruiskruid lijkt veel op gewoon jakobskruiskruid (de andere ondersoort van jakobskruiskruid). In tegenstelling tot gewoon jakobskruiskruid heeft duinkruiskruid geen lintbloemen en even dicht behaarde randvruchtjes als die in het midden. Gewoon jakobskruiskruid heeft wel lintbloemen en randvruchtjes die minder dicht behaard zijn dan die in het midden.
Biogeografie Duinkruiskruid komt voor in het kustgebied van West-Europa en komt voor in de duinen en op diverse andere plaatsen in Nederland en Vlaanderen, zoals op de Veluwe. De soort staat op de Nederlandse Rode Lijst als zeldzaam en stabiel of toegenomen.
Toxiciteit Duinkruiskruid is giftig voor de meeste zoogdieren, waaronder ook de mens, doordat het zestien verschillende alkaloïden bevat. De bloemen bevatten tweemaal zoveel gif als de bladeren. In de plant zijn pyrrolizidine-alkaloïden (PA's) aanwezig in de N-oxidevorm die niet giftig is. Pas als de plant opgegeten wordt, worden deze verbindingen met name in de dunne darm omgezet in giftige, vrije alkaloïden die de lever aantasten, waarbij kleine bloedvaatjes verstopt raken ('Hepatische veno-occlusie'). Dit ziektebeeld is ook beschreven bij mensen die geregeld kruidenthee dronken van PA bevattende planten, onder andere smeerwortel.Ortiz Cansado A. et al., Veno-occlusive liver disease due to intake of Senecio vulgaris tea. Gastroenterol Hepatol. 1995 Oct;18(8):413-6
Fotogalerij
Externe links
Duinkruiskruid op Tele Botanica Foto's
Categorie:Composietenfamilie