thumb|Landen die het samenwerkingsakkoord van het “Belt and Road Initiative” hebben ondertekend (blauw). In het geel landen die alleen op de top aanwezig zijn. De term Nieuwe Zijderoute verwijst naar een ontwikkelingsstrategie van de Chinese overheid, gericht op verbinding en samenwerking tussen landen in Afrika-Eurazië.Zhexin, Zhen (2018). “The Belt and Road Initiative: China’s New Geopolitical Strategy?”. China Quarterly of International Startegic Studies. 04 (03): 327. doi: 10.1142/S2377740018500240 De formele Engelse benaming van het initiatief was aanvankelijk One Belt, One Road (soms afgekort als “OBOR”, ; Nederlands: Eén Gordel, Eén Weg), maar medio 2016 werd dit gewijzigd naar Belt and Road Initiative (Gordel- en Weginitiatief). Met deze naamswijziging werd benadrukt dat het initiatief zich niet beperkt tot een enkele transportroute maar een complex plan in verschillende landen.The path ahead for China’s Belt and Road Initiative De naam van de Nieuwe Zijderoute is afgeleid van de historische Zijderoute; een netwerk van karavaanroutes dat vanaf de oudheid tot in de late middeleeuwen in gebruik was. Deze route was op zijn hoogtijd een van de belangrijkste handelsroutes wereldwijd en heeft enorme politieke, economische en culturele invloed gehad.
De Nieuwe Zijderoute bestaat enerzijds uit een netwerk voor wegvervoer en spoorvervoer, en anderzijds uit de zogenoemde Maritieme Zijderoute voor scheepvaart. De route beperkt zich niet alleen tot de ontwikkeling van verkeersinfrastructuur, maar werkt ook aan grootschalige ontwikkeling van elektriciteitscentrales.
Deze ontwikkeling sluit aan op China's strategie om zijn hegemonie te versterken, een handelsnetwerk te scheppen waarbij het de centrale positie inneemt en is een uitoefening van de van het land.Dunford, Michael; Liu, Weidong (2019). “Chinese perspectives on the Belt and Road Initiative”. Cambridge journal of Regions, Economy and Society. 12(01): 145. doi: 10.1093/cjres/rsy032 Zo poogt China het Belt and Road Initiative via multilaterale, economische en culturele diplomatie te verwezenlijken. China tracht daarbij met zachte leningen en zogenoemde win-win-coöperatie de samenwerking met handelspartners te intensiveren tot meer dan alleen een economisch partnerschap. China hoopt bijvoorbeeld met het initiatief een culturele uitwisseling tussen de participerende landen te bereiken. De realisatie van de Nieuwe Zijderoute leidt dan ook mogelijk tot geopolitieke verschuivingen, waardoor China zijn invloedssfeer uitbreidt.
De Nieuwe Zijderoute werd in september en oktober 2013 bekendgemaakt door president Xi Jinping. De Maritieme Zijderoute werd een maand later bekendgemaakt bij een staatsbezoek van Xi Jinping aan Indonesië.Dunford, Michael; Liu, Weidong (2019). “Chinese perspectives on the Belt and Road Initiative”. Cambridge journal of Regions, Economy and Society. 12(01): 147. doi: 10.1093/cjres/rsy032 In 2017 volgde de uiting van interesse in een potentiële nieuwe handelsroute die China met Europa verbindt via de Noordelijke IJszee. Volgens verscheidene schattingen is de Nieuwe Zijderoute een van de grootste infrastructurele projecten in de geschiedenis. Er zijn 68 landen betrokken bij het project, die in 2017 samen ongeveer 65% van de wereldbevolking en 40% van het mondiale bruto binnenlands product omvatten.
Aanleiding en doeleinden China werd naar eigen zeggen in 2012 geconfronteerd met drie grote problemen:Zhexin, Zhen (2018). “The Belt and Road Initiative: China’s New Geopolitical Strategy?”. China Quarterly of International Startegic Studies. 04 (03): 330. doi: 10.1142/S2377740018500240
Het afvlakken van zijn economische groei. De indicatie van stagnatie van de globalisatie en de afname van economische groei wereldwijd. Dit had deels te maken met de kredietcrisis van 2008 en de Europese eurocrisis. De rebalancing-strategie van Amerika onder het bewind van president Obama.
De Nieuwe Zijderoute biedt China oplossingen voor deze problemen. De doeleinden van de Nieuwe Zijderoute zijn de infrastructurele verbindingen binnen Afrika-Eurazië te verbeteren, duurzame samenwerkingen te creëren en de algemene ontwikkeling van deelnemende landen te bevorderen.Zhexin, Zhen (2018). “The Belt and Road Initiative: China’s New Geopolitical Strategy?”. China Quarterly of International Startegic Studies. 04 (03): 329. doi: 10.1142/S2377740018500240 Door de infrastructurele verbindingen binnen Afrika-Eurazië te verbeteren zullen nieuwe kansen ontstaan voor handel. Hiervoor is nodig dat ten eerste nieuwe wegen, spoorwegen en havens worden gebouwd en dat ten tweede handelsbarrières worden opgeheven.Brakman, Steven; Frankopan, Peter; Garretsen, Harry; Van Marrewijk, Charles (2019). “The New Silk Roads: an introduction to China’s Belt and Road Initiative. Cambridge journal of Regions, Economy and Society. 12(01): 4. dio: 10.1093/cjres/rsy037 De Nieuwe Zijderoute is een mogelijkheid voor China, dat als een van de grootse industriële landen wereldwijd wordt gezien, om zijn afzetmarkt uit te breiden. China's buren hebben net zoals het land de afgelopen 30 jaar grote economische vooruitgang geboekt met als gevolg de opkomst van een nieuwe klasse die zich de goederen afkomstig uit China kan permitteren.Brakman, Steven; Frankopan, Peter; Garretsen, Harry; Van Marrewijk, Charles (2019). “The New Silk Roads: an introduction to China’s Belt and Road Initiative. Cambridge journal of Regions, Economy and Society. 12(01): 7. dio: 10.1093/cjres/rsy037 Uit cijfers blijkt dat de hoeveelheid handel tussen deze twee groepen ook aan het toenemen is.Brakman, Steven; Frankopan, Peter; Garretsen, Harry; Van Marrewijk, Charles (2019). “The New Silk Roads: an introduction to China’s Belt and Road Initiative. Cambridge journal of Regions, Economy and Society. 12(01): 13. dio: 10.1093/cjres/rsy037
Behalve de economische kansen die de aanleg van de Nieuwe Zijderoute biedt, zal ook door de ontwikkeling van duurzame samenwerking terrorisme, drugshandel en grensoverschrijdende georganiseerde misdaad beter te bestrijden zijn wat voor stabiliteit in de regio zal zorgen.Brakman, Steven; Frankopan, Peter; Garretsen, Harry; Van Marrewijk, Charles (2019). “The New Silk Roads: an introduction to China’s Belt and Road Initiative. Cambridge journal of Regions, Economy and Society. 12(01): 3. dio: 10.1093/cjres/rsy037
Financiering De financiert het overgrote deel van de Nieuwe Zijderoute.Kirchherr, J.; Repp, L; van Santen, R; Verwij, P; Hu, X; Hall, J. Greening the Belt and Road initiative: WWF’s Recommendations for the Finance Sector, WWF. p. 10 Er wordt verwacht dat deze bank per jaar meer dan 40 miljard euro zal investeren. Verdere financiers zijn het , de Aziatische Infrastructuurinvesteringsbank (Asian Infrastructure Investment Bank - AIIB), lokale en regionale banken, overheden en particuliere investeerders.
De AIIB is opgericht in 2016 en heeft inmiddels meer dan 102 leden. De doelstellingen van de bank zijn het investeren in duurzame infrastructuur in Azië om zo mensen, markten en diensten samen te brengen en een betere toekomst te bouwen. De oprichting van deze bank vond plaats redelijk tegelijkertijd met de aankondiging van de Nieuwe Zijderoute, en hoewel ze overlap op veel gebieden vertonen moeten ze niet verward worden.
Infrastructurele netwerken thumb|China in het rood, de lidstaten van de Aziatische Infrastructuurinvesteringsbank in het oranje, de zes landcorridors in het zwart, de scheepvaartroute in het blauw Het initiatief is vooral gericht op Azië en Europa, hoewel ook Oceanië en Oost-Afrika in het invloedsgebied gesitueerd zijn. De verwachte totale investering bedraagt tussen de 4 biljoen en 8 biljoen Amerikaanse dollar. De Nieuwe Zijderoute kan geografisch worden onderverdeeld in zes corridors, alsmede de Maritieme Zijderoute:
De Nieuwe Euraziatische Landbrug, met een tracé van West-China naar West-Rusland via Kazachstan. Een onderdeel van deze corridor is een Euraziatisch spoorwegennet vanuit China naar Europa, met overlaadpunten in Khorgos (grens China-Kazachstan) en in Małaszewicze en Brest (grens Wit-Rusland-Polen). De China-Mongolië-Rusland-corridor, van Noord-China naar Oost-Rusland. China-Centraal-Azië-West-Azië-corridor, van West-China naar Turkije. China-Indochina-corridor, van Zuid-China naar Singapore. , van Zuidwest-China naar Pakistan. De Maritieme Zijderoute, van de Chinese kust naar het Middellandse Zeegebied via Singapore.
Internationaal forum China organiseerde meermaals een internationaal Belt and Road Forum: 1e Zijderouteforum voor internationale samenwerking vond plaats op 14 en 15 mei 2017 in Beijing, China 3e Zijderouteforum voor internationale samenwerking vond plaats op 17 en 18 oktober 2023 in Beijing, China.
Commentaar China als wereldleider infrastructuurwerken Sedert 1980 is in de geïndustrialiseerde wereld sprake van een uitgesproken onderinvestering in transportinfrastructuur. En in de meeste Aziatische en Oost-Europese landen heerste een neoliberaal kortetermijnbeleid, gericht op een exporteconomie. Dit heeft China in staat gesteld om in alle rust een superioriteit te ontwikkelen in civiele werken en moderne transporttechnologie te land, onder meer in hogesnelheidstreinen. China staat nu wereldwijd aan de top inzake investeringen in infrastructuurwerken. Deze beleidskeuze is al langer een topprioriteit voor de Chinese regering.
Voor de Zijderoute noemt China enkele spectaculaire resultaten: zo werd in Oezbekistan een spoortunnel gegraven, die de reis vanuit de provincie Andizan naar Tasjkent terugbrengt van een meerdaagse trek door bergpassen tot een treinreis van twee uur. In Kenia werd de vitale verbinding Mombassa-Nairobi van ruim tien uur in 2017 gehalveerd, dankzij de nieuwe spoorlijn.
Corruptie Onder meer in Maleisië doken verslagen op van corruptie bij de financiering van projecten, waarbij toenmalig premier Najib Razak en het overheidsbedrijf 1Malaysia Development Berhad (“1MDB”) waren betrokken. Te hoog geprijsde aanbestedingen zouden aan Chinese partners zijn toegekend, waarop China bij het staatsbedrijf de tekorten opvulde, die waren ontstaan als gevolg van corruptie.
De Nieuwe Zijderoute wordt verder bekritiseerd doordat veel van de geplande projecten niet goed te controleren zijn. Er zijn grote zorgen vanuit de internationale gemeenschap over de woongebieden van minderheden die dreigen te worden aangetast door de aanleg van de Nieuwe Zijderoute. In veel deelnemende landen zijn naar aanleiding hiervan protesten uitgebroken.
Leningen China ondervindt veel kritiek op de leningen die het land verstrekt. Veel landen die deze leningen aanvragen hebben regeringen die de leningen en hun bijkomende rentes niet kunnen terugbetalen wat tot spanningen en politieke instabiliteit leidt. Deze landen krijgen toch de benodigde leningen en China stuit op kritiek over hoe ze problemen met het terugbetalen van leningen oplossen. Zo investeerde de regering van Sri Lanka in de periode 2009-2015, met Chinese financiële hulp, in de aanleg van onder meer de Hambantota-haven, die niet rendabel bleek. Uit geldnood zag de regering zich in 2017 gedwongen de haven voor 99 jaar in huur te geven aan China. Critici spreken in dat verband van een “leningenvalkuil” (“”), wat door China wordt ontkend, en gewagen zelfs van een “nieuw kolonialisme”. China heeft naar aanleiding hiervan zijn beleid aangepast en is soepeler geworden in de terugbetalingen van leningen.Brakman, Steven; Frankopan, Peter; Garretsen, Harry; Van Marrewijk, Charles (2019). “The New Silk Roads: an introduction to China’s Belt and Road Initiative. Cambridge journal of Regions, Economy and Society. 12(01): 9. dio: 10.1093/cjres/rsy037
Milieu en klimaat