Constant Pierre-Joseph De Deken, ook gekend als pater De Deken, (Wilrijk, 7 maart 1852 - Boma, 3 maart 1896) was een Belgisch katholieke pater en missionaris in China en de Onafhankelijke Congostaat.
Biografie Religieuze opleiding Na de oude humaniora aan het Gepatroneerd College van Herentals, studeerde Constant De Deken theologie in Mechelen. Hij behoorde tot de Congregatie van het Onbevlekt Hart van Maria. Zijn noviciaat voltrok hij in Anderlecht. De Deken werd tot priester gewijd in 1879. De Belgische ontdekkingsreizigers, Tielt, Lannoo, 2016, 400 p. Gearchiveerd op 18 juni 2023.
Missionaris in China In 1881 vertrok De Deken op missie naar Chinees Turkestan, waar hij in contact kwam met de Franse prins Hendrik Filips van Bourbon-Orléans en ontdekkingsreiziger Gabriel Bonvalot. Samen ondernamen ze een expeditie door Tibet. Tijdens zijn periode in China leerde De Deken vloeiend Chinees spreken. In 1891 zou hij terugkeren naar België.
Missionaris in de Onafhankelijke Congostaat Op 5 juni 1892 vertrok pater De Deken in Brussel richting de Onafhankelijke Congostaat.Fiche Constant De Deken, website van de Koninklijke Academie voor Overzeese Wetenschappen. Gearchiveerd op 27 juni 2018. Hij probeerde de Congolezen te kerstenen. Hiertoe stichtte hij in Luluaburg een klooster. In 1894 keerde hij per boot terug naar België, met aan boord onder meer baron Francis Dhanis. De ervaringen die De Deken tijdens zijn eerste periode in Congo beleefde, schreef hij neer in zijn boek Twee jaren in Congoland.
Op 6 november 1895 vertrok hij voor een tweede maal naar de Onafhankelijke Congostaat. Eenmaal aangekomen in Afrika verslechterde zijn gezondheidstoestand al snel. De Deken overleed in de Congolese stad Boma op 3 maart 1896.
Eerbewijzen Pater De Deken kreeg verschillende eerbewijzen. Zo was hij ridder in de Leopoldsorde en drager van de Dienstster, een onderscheiding uit de Onafhankelijke Congostaat. Er is een Pater De Dekenstraat in Etterbeek en in Wilrijk, waar tevens een standbeeld staat van hem.
Standbeeld in Wilrijk thumb|Standbeeld te Wilrijk (1904) Comiteit van Antwerpen Om zijn werk in China en de Onafhankelijke Congostaat te eren, werd in 1899 in Wilrijk een Comiteit van Antwerpen opgericht om De Deken te vereren met een standbeeld. Dit comité bestond uit enkele lokale hoogwaardigheidsbekleders, waaronder senator Frédégand Cogels als voorzitter. Monseigneur Petrus Lambertus Goossens en gouverneur van Antwerpen Eduard Osy de Zegwaart waren de beschermheren van het Comité. Het comité organiseerde een "nationale inschrijving voor het oprichten van een standbeeld".Gazet van Antwerpen, 5 juli 1899, p. 3.
Ontwerp In 1904 werd met een groots volksfeest het standbeeld van Constant De Deken aan de Bist in Wilrijk ingehuldigd.Gazet van Antwerpen, 22 oktober 2013, p. 36. Het standbeeld stelt pater De Deken voor met voor hem een knielende Congolees. Jean-Marie Hérain is de ontwerper van het standbeeld. Het werk kreeg het opschrift "Missionaris. ontdekkingsreiziger in Tibet. Pionier in Congo".Pater De Deken, website standbeelden.be Vanwege wegeniswerken werd het standbeeld in 2009 tijdelijk ontmanteld.Gazet van Antwerpen, 5 november 2009, p. 52.
Hedendaagse kritiek In de moderne tijd staan de koloniale standbeelden in België ter discussie. Dit is ook het geval voor het standbeeld van De Deken in Wilrijk. Actievoerders lieten hun ongenoegen met het standbeeld blijken in 2014. Het districtsbestuur wilde het standbeeld echter in het straatbeeld houden.Standbeeld Pater De Deken opnieuw onder vuur, Gazet van Antwerpen, 2 april 2014. Gearchiveerd op 27 juni 2018. Wel voorzag men het jaar nadien, in 2015, in een informatiebord met de historische context van het standbeeld, dat werd opgesteld in samenwerking met het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren.Infobord aan standbeeld koloniale pater, Het Laatste Nieuws, 22 mei 2015. Gearchiveerd op 28 juni 2018. In 2017 omschreef Gazet van Antwerpen het standbeeld als "wellicht het meest omstreden koloniale monument in het Antwerpse".Gazet van Antwerpen, 17 augustus 2017, p. 4-5.
In navolging van de protesten na de dood van George Floyd in 2020 hielden enkele politieke partijen actie bij het standbeeld, voor het behoud van het beeld dan wel voor het plaatsen van extra duiding.PVDA voert actie bij beeld van pater De Deken: “Essentiële schakel in grondstoffenroof van het Afrikaanse continent”, Het Laatste Nieuws, 19 juni 2020. Gearchiveerd op 30 juni 2020.Vlaams Belang verdedigt Pater De Deken: “Hij is deel van ons cultureel erfgoed”, Het Laatste Nieuws, 23 juni 2020. Gearchiveerd op 1 juli 2020. Het standbeeld werd eveneens onder camerabewaking geplaatst.Camerabewaking voor standbeeld Pater De Deken, ATV, 9 juni 2020. Gearchiveerd op 20 juli 2020. Eind juni werd het standbeeld evenwel toch gevandaliseerd toen het met rode verf werd beklad, waarna de politie een onderzoek instelde naar de dader(s).Standbeeld pater De Deken op De Bist beklad met rode verf, Gazet van Antwerpen, 28 juni 2020. Gearchiveerd op 16 augustus 2020.Standbeeld pater De Deken in Wilrijk beklad met rode verf: "Daders krijgen de rekening van de herstelling", VRT NWS, 29 juni 2020. Gearchiveerd op 2 april 2023. Eerder in die periode waren ook meerdere standbeelden beklad van koning Leopold II van België, de soeverein van de Onafhankelijke Congostaat tussen 1885 en 1908.
Publicaties , Twee jaren in Congoland, Antwerpen, Clément Thibaut, 1900, 418 p.Constant Pierre-Joseph de Deken, website van de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. Gearchiveerd op 23 september 2021. (online raadpleegbaar) , Dwars door Azië, Antwerpen, Clément Thibaut, 1902, 400 p. (online raadpleegbaar)
Categorie:Missionaris in de Onafhankelijke Congostaat Categorie:Missionaris in China Categorie:Belgisch persoon in de 19e eeuw Categorie:Beladen erfgoed