250px|rechts|thumb|Een achttiende-eeuws portret van een Valide Sultan, geschilderd door Jean Baptiste Vanmour. Valide sultan (Osmaans: والده سلطان, letterlijk: moeder sultan) was de titel die gegeven werd aan de legale moeder van de heersende sultan van het Ottomaanse Rijk. De titel werd voor het eerst gebruikt in de zestiende eeuw voor Ayşe Hafsa Sultan, de moeder van Suleyman I. De moeders die overleden voor de troonsbestijging van hun zoon werden dan ook niet als Valide Sultan aangeduid. In uitzonderlijke gevallen verkregen ook stiefmoeders en grootmoeders de titel.
Positie Na de functie van sultan was de positie van de Valide sultan wellicht de meest belangrijke in het Ottomaanse Rijk. Zo had ze veel invloed op de zaken in het rijk. Ook in het hof had ze veel macht en had ze haar eigen vertrekken en hofhouding. Ze hadden ook veel financiële voorzieningen waarmee ze veel bouwprojecten financierden. Toen in de zeventiende eeuw een reeks kinderlijke en incompetente sultans regeerden reisde de macht van de Valide sultans tot nieuwe hoogtes.
Lijst NaamGeboortenaamAfkomstVanafTotSultanAyşe Hafsa Sultanحفصه سلطانDochter van khan Meñli I Giray30 september 152019 maart 1534Süleyman INurbanu Sultanنور بانو سلطانCecilia Venier Baffo of RachelVenetiaans, Joods of Grieks15 december 15747 december 1583Murat IIISafiye Sultanصفیه سلطانOnbekendAlbanees15 januari 159522 december 1603Mehmet IIIHandan Sultanخندان سلطانOnbekendWaarschijnlijk Grieks22 december 16039 november 1605Ahmed IHalime Sultanحلیمه سلطانAbchazisch22 november 161710 september 1623Mustafa IKösem Sultanماه پیکر كوسم سلطانAnastasiaGrieks10 september 16232 september 1651Murat VIbrahim IMehmet IV (kleinzoon)Turhan Hatice Sultanترخان خدیجه سلطانNadiaRoethenisch2 september 16514 augustus 1683Mehmet IVAşub Sultanصالحه دل آشوب سلطانOnbekendOnbekend8 november 16874 december 1689Suleiman IIRabia Sultanرابعه گلنوش سلطانEvmania VoriaGrieks6 februari 16956 november 1715Mustafa IIAhmet IIISaliha Sultanصالحه سلطانOnbekendOnbekend20 september 173021 september 1739Mahmut IŞehsuvar Sultanشهسوار سلطانMariaRussisch13 december 1754april 1756Osman IIIMihrişah Sultanمهر شاه سلطانAgnesGeorgisch7 april 178916 oktober 1805Selim IIISineperver Sultanسینه پرور سلطانSoniaBulgaars29 mei 180728 juli 1808Mustafa IVNakşidil Sultanنقش دل سلطانOnbekendGeorgisch28 juli 180822 augustus 1917Mahmut IIBezmiâlem Sultanبزم عالم سلطانSuziGeorgisch2 juli 18392 mei 1853AbdülmecitPertevniyal Sultanپرتو نهال سلطانHasnaCircassisch25 juni 186130 mei 1876AbdülazizŞevkefza Sultanشوق افزا سلطانVilmaGeorgisch30 mei 187617 september 1889Murat VPerestu Sultanرحيمه پرستو سلطانRahime GogenCircassisch31 augustus 187611 december 1904Abdülhamit II (stiefzoon)
Bronnen (1956): The Structure of the Ottoman Dynasty, Oxford: Clarendon. (2001): The Private World of Ottoman Women, Saqi Book, . (1993): The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. New York: Oxford University Press, Inc. .