Het Erfgoedfonds is een Belgisch fonds met filantropische doelstellingen. Het coördineert de actie van de Koning Boudewijnstichting in het kader van het thema Erfgoed, dat in 1987 werd gelanceerd.
Het fonds heeft als doel het beschermen, behouden en vrijwaren van het Belgisch erfgoed. Dit doet het onder meer door het verwerven en veiligstellen van kunstwerken, archieven en documenten die getuigen van het Belgisch artistieke, culturele en historische erfgoed. Het Erfgoedfonds treedt ook op als overkoepelend orgaan dat de werking van de mecenaatsfondsen, actief rond erfgoed en cultuur en opgericht bij de Koning Boudewijnstichting, wenst te optimaliseren.
Visie Het Erfgoedfonds werd opgericht als antwoord op een problematiek die zich in de jaren 1980 in België stelde. Verschillende belangrijke werken of collecties dreigden op dat moment te verhuizen naar het buitenland en zouden zo terecht komen in handen van private verzamelaars. Bekende voorbeelden hiervan zijn de nalatenschap van Belgisch surrealistisch kunstschilder René Magritte en de Blijde intrede van Christus in Brussel van James Ensor. Om dergelijke werken en collecties te vrijwaren en in België te houden, lanceerde de Koning Boudewijnstichting haar activiteiten rond erfgoed.
Tot 1995 waren vooral de grote restauratiecampagnes spraakmakend zoals SOS Grote doeken, SOS Polychromieën en SOS Wandtapijten. Vanaf 1995 wordt de klemtoon gelegd op het verwerven van belangrijke Belgische kunstwerken en documenten. De Koning Boudewijnstichting kan hiervoor ook rekenen op de hulp van schenkers. De Stichting koopt die werken niet voor zichzelf, maar om ze in langdurig bruikleen te geven aan diverse instellingen. Op die manier blijven ze toegankelijk voor iedereen. Naast het aankopen van kunstwerken bekommert de Stichting zich ook over het behoud, de bescherming, de valorisatie en het publiek toegankelijk maken van het Belgisch erfgoed.
De stichting fungeert ook als bemiddelaar en zet zich in om initiatieven rond erfgoed tot een goed einde te brengen. Daarom treedt ze op als partner in tal van erfgoedprojecten.
Werking Het Erfgoedfonds is een fonds dat werkt met een kapitaaldotatie van de Koning Boudewijnstichting. Het werkt autonoom en heeft een eigen bestuurscomité. Prins Lorenz is de erevoorzitter van het Erfgoedfonds.Erfgoedfonds. Gearchiveerd op 24 juni 2023.Koning Boudewijnstichting: Corinne Boulangier en Michel Moortgat zetten zich in voor ons erfgoed, 8 december 2014
Fondsen Het Erfgoedfonds werkt nauw samen met verschillende Fondsen die door schenkers bij de Koning Boudewijnstichting werden opgericht. Ze werken allemaal binnen een specifiek actiedomein, gekozen door de schenkers, gaande van het ondersteunen van musea in België door het aankopen van nieuwe werken, over het bewaren, conserveren, beschermen, restaureren en valoriseren van het cultureel patrimonium, het opleiden van kunstenaars, muzikanten, etc. Ze ondersteunen projecten rond:
archeologie bouwkundig erfgoed geschiedenis natuurlijk erfgoed muziek roerend erfgoed (uit verschillende periodes)
Het Erfgoedfonds treedt daarbij op als overkoepelend orgaan van deze Fondsen.https://www.erfgoed-kbs.be/fondsenoverzicht
Centrum voor Filantropie Het Centrum voor Filantropie is onderdeel van de Koning Boudewijnstichting. Het wil giften aanmoedigen en verleent zijn diensten en advies aan schenkers die zich willen inzetten voor erfgoed en cultuur.
Collecties De Koning Boudewijnstichting verzamelde, met de steun van zijn verschillende Fondsen en het overkoepelende Erfgoedfonds, sinds zijn oprichting in 1987 een diverse collectie erfgoedobjecten. De onderwerpen variëren en spreiden zich over verschillende culturele velden zoals beeldende kunst, muziek, toegepaste kunst en literatuur. Het oudste object in de collectie dateert van rond 800 voor Christus, namelijk het bronsdepot van Heppeneert.
Om de werken en de collecties die het aankoopt publiek toegankelijk te maken en te valoriseren, wordt voor elke aanwinst op zoek gegaan naar de meeste geschikte depothouder, een openbare verzameling of een publiek toegankelijke plaats. De hiervoor aangestelde controlecommissie let bij het maken van de keuze op de historische band tussen het object en de locatie of naar de aard van de collectie zodat deze het kunstwerk het best tot zijn recht kan laten komen. Deze depothouders variëren naargelang de aard van collectie tussen musea, bibliotheken en andere erfgoedinstellingen.Erfgoed (Erfgoedfonds), Goede doelen.be. Gearchiveerd op 23 januari 2022.Erfgoedfonds, geraadpleegd op 18 januari 2018. Gearchiveerd op 24 juni 2023.
Daarnaast worden de werken ook tijdelijk uitgeleend in het kader van tentoonstellingen in binnen- en buitenland indien deze een meerwaarde betekenen voor het in bruikleen gevraagde stuk.
BRAFA Jaarlijks presenteert het Erfgoedfonds zijn recentste aankopen en topstukken in een aan hen toegewijde tentoonstellingsruimte op de BRAFA-kunstbeurs die wordt gehouden in Thurn en Taxis (Brussel). Dit doet het met als doelstelling zijn recentste aankopen in de kijker te plaatsen en het publiek van BRAFA kennis te laten maken met haar werking in het erfgoeddomein. In het kader van de 30e verjaardag van haar Erfgoedfonds en de 10e deelname aan BRAFA stelde de Koning Boudewijnstichting het programma voor de BRAFA Art Talks op.
Collectieoverzicht miniatuur|329x329px|Lucas Faydherbe, Buste van Hercules. Topstuk in de collectie Charles Van Herck. Opgesteld in het Rubenshuis (Antwerpen). De collectie bevat naast enkele grote deelcollecties ook individuele topstukken. Het Erfgoedfonds beheert als overkoepelend orgaan de collectie verworven door het Erfgoedfonds en de verschillende Fondsen van de Koning Boudewijnstichting.
Beeldende kunst Collectie Thomas Neirynck In 2004 werden een zevenhonderdtal werken uit de privéverzameling van Belgisch kunstenaar en verzamelaar Thomas Neirynck toevertrouwd aan de Koning Boudewijnstichting met het doel deze verzameling als één geheel te valoriseren, bewaren en ontsluiten. De collectie bevat werken uit de internationale CoBrA-beweging met kunstenaars zoals Pierre Alechinsky en Asger Jorn maar richt zich evenzeer tot de Jeune Peinture Belge zoals Louis Van Lint en de abstracte kunst. Het merendeel van de collectie bestaat uit werk van Belgische kunstenaars. In samenspraak met de Koning Boudewijnstichting en Neirynck werd deze deels toevertrouwd aan het Musée des Beaux Arts te Bergen.
Collectie Charles Van Herck In 1996 en 1997 verwierf het Erfgoedfonds een groot aandeel van de private verzameling van Charles Van Herck. Deze is opgebouwd uit een honderdtal terracotta beelden en een zevenhonderdtal ontwerptekeningen uit de 17e en 18e eeuw. De terracotta's werden toevertrouwd aan het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten te Antwerpen met uitzondering van de Buste van Hercules van Lucas Faydherbe, die zich in het Rubenshuis bevindt, en een beeldengroep die in het Musée Royal de Mariemont werd ondergebracht. De collectie tekeningen werd toevertrouwd aan het Museum Plantin-Moretus.
Collectie Jos Knaepen In 2014 schonk Belgisch verzamelaar Jos Knaepen zijn collectie Hedendaagse kunst aan de Koning Boudewijnstichting. De collectie is het resultaat van jarenlang verzamelen en bevat werk van grote namen zoals Robert Motherwell, Sam Francis, Ellsworth Kelley en Joan Miro. De collectie verschilt van de Collectie Thomas Neirynck doordat ze zich richt op de internationale kunstscene en vooral werken op papier bevat.
Archieffonds Christian Dotremont In 2011 werd het archieffonds van Christian Dotremont (1922-1979) vanuit Frankrijk opnieuw naar België gebracht en geschonken aan de Koning Boudewijnstichting door broer en beheerder van de erfenis Guy Dotremont. Het fonds vormt een cruciale schakel voor de kennis van de naoorlogse literatuur en kunst, en dan vooral voor de CoBrA-beweging. Het archief omvat een grote collectie logogrammen. Dit zijn gedichten die op een dergelijk spontane manier neergeschreven werden dat ze ook als grafisch kunstwerk beschouwd kunnen worden. Dat maakt hen tot een van de belangrijkste poëtische uitvindingen van de 2e helft van de 20e eeuw. Het geheel werd toevertrouwd aan het Archief en Museum van de Franstalige Literatuur (AML) dat zich bevindt in de Koninklijke Bibliotheek van België te Brussel.
Toegepaste kunst miniatuur|links|Philippe Wolfers, Libellule (1902-1903). Opgesteld in de gereconstrueerde Magasins Wolfers in het Jubelparkmuseum (KMKG)
Nalatenschap Philippe en Marcel Wolfers (e.a.) De collectie omvat acht juwelen (exemplaires uniques), drie beeldhouwwerken, een schilderij en dertien siervoorwerpen alsook 129 ontwerptekeningen en een archief. Het archief dat werd geschonken door de familie bevat meer dan 1400 originele foto's van de beroemde fotograaf Alexandre, die het werk van Philippe Wolfers documenteerde. Het grootste deel van de aankoop is te bewonderen in de gereconstrueerde "Magasins Wolfers" in het Jubelparkmuseum (KMKG). De winkel met interieur van Victor Horta werd gerestaureerd met steun van het Fonds Baillet Latour. De aankoop is het resultaat van gebundelde krachten tussen het Erfgoedfonds, het Fonds Braet-Buys-Bartholomeus en het Fonds Marcel Van Rooy.Art nouveau en Art deco topstukken voor de toekomst gevrijwaard, KMKGCollectie Philippe en Marcel Wolfers. Gearchiveerd op 21 april 2023.Unieke collectie-Wolfers gered voor nageslacht, VRT NWS, 10 oktober 2017. Gearchiveerd op 15 februari 2019.
Juwelen uit de collectie Nelly Van den Abbeele De collectie Nelly Van den Abbeele is een referentieverzameling met werken van de belangrijke kunstenaars uit de 20e eeuw, waaronder meerdere Belgische kunstenaars die een juweel ontwierpen voor Nelly van den Abeele. Het gaat om de eerste artistieke juwelen die in België vervaardigd werden in de periode 1970-1980.
Collectie Fill-Trevisol De verzameling van Maria Luise Fill en Robert Trevisiol bestaat uit een ensemble van meer dan 220 stukken koptisch textiel. De collectie bestaat uit Egyptische textielfragmenten en reikt voornamelijk van de 2e tot de 10e eeuw. Ze bestaat uit fragmenten van kledingstukken en interieurstoffen. Om hun collectie koptisch textiel veilig te stellen en voor iedereen toegankelijk te maken, beslisten de verzamelaars om ze aan de Koning Boudewijnstichting te schenken. De verzameling is nu ondergebracht in het Musée Royal de Mariemont. Daar wordt om de zes maanden een andere selectie werken uit de collectie gepresenteerd. miniatuur|Hugo van Oignies, Reliekhouder van de rib van de Heilige Petrus (1238).
Kerkschat van Oignies De Kerkschat van Oignies (ook genoemd: Schat van Oignies) is een verzameling van een vijftigtal 13e-eeuwse stukken die het leven en de geschiedenis van een kloostergemeenschap weerspiegelen. De Schat omvat 32 stukken die beschermd zijn als roerend cultureel erfgoed. Ongeveer de helft van de verzameling bestaat uit reliekhouders, met daarnaast liturgische en rituele voorwerpen. De meeste edelsmeedwerken zijn toegeschreven aan Hugo van Oignies (geboren voor 1187 en werkzaam tot 1238) en zijn atelier, wiens werken behoren tot de Maaslandse kunst.
Collectie Catteau In 1999 schonken Claire De Pauw en Marcel Stal hun collectie van meer dan 800 vazen in aardewerk en steengoed van keramist Charles Catteau (1880-1996) aan de Koning Boudewijnstichting. De verzameling biedt niet alleen een belangrijk overzicht van het werk van Charles Catteau, maar toont ook de productie van Boch Keramis ten tijde van de art deco.
Collectie Marie-Louise Dupont In 2006 kocht het Erfgoedfonds van de Koning Boudewijnstichting een verzameling van meer dan 1400 bas-reliëfs vervaardigd tussen 1850 en 1950. De stukken in de verzameling werden vervaardigd door de grootste Belgische fabrikanten van kunstmedailles. Het behoud van deze verzameling is te danken aan Marie-Louis Dupont, bestuurder van de firma Fibru-Fisch.
Archeologie