De grafkelder van de graven van Holland omvat een negental grafkelders onder de Hofkapel van het Binnenhof in Den Haag.
Geschiedenis De Hofkapel is eeuwenlang als begraafplaats gebruikt. Er liggen skelet- en andere resten van tientallen, mogelijk honderden personen. In 1644 werd de Hofkapel getroffen door een zware brand. Een onbekende hoeveelheid graven werd in 1678 en 1688 geruimd, waarna een nieuwe vloer werd gestort. In meerdere grafkelders werden in 1770 en in 1879 losse skeletresten aangetroffen, die daar kennelijk vanuit geruimde graven waren neergelegd. Graven zijn in 1678 en 1688 geruimd om de uitbreiding van de Hofkapel in de richting van de Hofvijver mogelijk te maken. In 1770 werd onderzoek gedaan naar de graven. Albert Frese heeft van verschillende vondsten schetsen gemaakt.
In 1879 vond een grote verbouwing plaats van de hofkapel tot ministeriële werkruimten waarbij de grafkelder open kwam te liggen. Bij het onderzoek in 1879 geleid door Daniël Veegens, griffier van de Tweede Kamer, bleek dat graven niet te identificeren waren. Hij liet een gedenksteen in de muur metselen:
Resten van Johan van Oldenbarnevelt werden niet aangetroffen. Tot ongenoegen van nazaten werden de lijken in de bouwput publiekelijk tentoongesteld.De sloop van de Hofkapel op www.staten-generaal.nl/. Gearchiveerd op 27 januari 2023. De grafkelders werden dichtgemetseld.Bijvoegsel tot de Nederlandsche Staatscourant van Donderdag 24 Julij 1879. D. Veegens, Griffier van de Tweede Kamer der Staten Generaal: Verslag omtrent het onderzoek naar het aanwezig zijn van grafsteden of andere historische merkwaardigheden in de voormalige Hofkapel op het 's-Gravenhaagsche Binnenhof - 19 Junij 1879 (pdf) Zeventien grafstenen werden gelicht en in de kelder onder de Ridderzaal opgeslagen.Grafelijke Zalen Binnenhof 8-14 Den Haag Vervolgonderzoek met waardestelling van een viertal hotspots' binnen het complex Grafelijke Zalen (pdf) P.C. van der Heiden, H.F.G. Hundertmark, augustus 2019. Gearchiveerd op 8 juli 2020. Tussen 1979 en 1981 werden veertien van deze grafstenen ingemetseld in de vloer en muur van de westelijke kelder en als expositieruimte onder de Ridderzaal ingericht.Expositie kelder Ridderzaal De overige grafstenen zijn zoekgeraakt.Rijksvastgoedbedrijf: Grafelijke Zalen, Binnenhof 8-14, Den Haag; Vervolgonderzoek (...) (pdf) pagina 14, augustus 2019. Gearchiveerd op 8 juli 2020.
In 2001 werd er in verband met onderhoudswerkzaamheden een beperkte inspectie van de toestand uitgevoerd. Kijkend door een inspectiegat aan de noordzijde van de Hofkapel, constateerde een archeoloog dat er in elk geval drie dikke grafzerken lagen.Veen, M.M.A. van: “De Hofkapel van het Binnenhof. Archeologische en bouwhistorische waarnemingen van 1770 tot 2013”, gepubliceerd in HOP19, Afdeling Archeologie gemeente Den Haag, 2015
Grafzerken In de grafkelder zijn grafstenen geplaatst van onder meer Willem IV van Holland († 1345), Jacoba van Beieren († 1436), Jacob van Barry († 1500), Johan van Noortwijck († 1515), veldmaarschalk Joost de Soete († 1589) en Clara d'Anneux dite de Walrue († 1617).
Het lichaam van Johan van Oldenbarnevelt († 1619) werd waarschijnlijk ook bijgezet in de kelder, evenals zijn zoon Reinier van Oldenbarnevelt († 1623).
Zie ook Abdij van Rijnsburg Abdij van Loosduinen
Categorie:Binnenhof Categorie:Grafkelder in Nederland